Bijzondere weefselleer van de
huisdieren II
Hoofdstuk 1: Het integument
= alles aan de buitenkant maar ook aan de binnenkant zoals de kliertjes
4 categorieën:
1. Bescherming
a. Verhoorning: hoef, klauw, nagel
b. UV licht → door pigmentatie
2. Thermoregulatie
a. Zweetklieren
b. Haren
c. Bloedvaatjes
3. Relatie met de buitenwereld
a. Tast
b. Klieren
c. Bv haren
4. Metabolische activiteit
a. Melkklieren
b. Metabole zouten
c. Synthese vitamine D
d. Secretie metabolieten
e. Excretie zouten
Huid: cutis
Zoogdieren
Epidermis – opperhuid
Cutis
Dermis – lederhuid, corium, cutis vera
Hypodermis- onderhuid, tela subcutanae, subcutis
- Bovenste rode deel: epidermis/opperhuid
o = epitheel
- Blauw: dermis/lederhuid
- Witte deel: hypodermis
o Veel vetweefsel
Epidermis: celtypes
- Keratinocyten
1
, o In epitheel
o Belangrijk voor opbouw
- Melanocyten
- Cellen van Merkel
- Cellen van Langerhans
Keratinocyten: cellagen van de epidermis
Stratum basale: steeds meer afplatten → bovenste laag belangrijk voor de naamgeving
- Lamina basalis en lamina reticularis
- Via hemidesmosomen aan lamina basalis gehecht (grens epidermis-dermis)
- 1 laag van sterk delende keratinocyten (stamcellen!)
o Epitheel vermeerderen: stamcellen gaan delen → plaatselijke verhoging: opschuiven naar het
oppervlak
o Cytoplasma doorkruist door (cyto)keratinefilamenten die desmosomen en hemidesmosomen
onderling verbinden
Stratum spinosum:
- Cellen met elkaar verbonden via desmosomen:
o Stevig aan elkaar door bundels keratinefilamenten
- Wijde intercellulaire ruimten → voedingsstoffen
- Stekels = spina
o Ladderachtige structuur
- Zwarte draadjes: keratinefilamenten
- Heel stevig !!!
Stratum granulosum:
- Functie belangrijk !!
- 2 granulen: extra stapeling
o Membrane-coating granules (g)
▪ Afgifte lipiden → afsterven bovenliggende cellagen
▪ Lichter in EM
▪ Ondoordringbaar vetlaagje → via diffusie geen
voedingsstoffen meer → bovenliggende lagen gaan
afsterven
o Keratohyalinekorrels (k)
▪ Bevat filaggrine voor aggregatie tonofilamenten (t)
- → korrels = grana
Stratum lucidum:
- Verschillende samenstelling (meestal niet zichtbaar) enkel in dikke onbehaarde huid bv zolen
o Niet onthouden
2
,Stratum corneum:
- Keratinocyten zijn dood (geen celorganellen!) en opgevuld met
keratinefilamenten
- Nog steeds desmosomen → nog altijd hoornlaag
- Binnenblad aan het celmembraan: stoffen niet meer
binnendringen door involucrin
- Ten slotte afschilfering = stratum disjunctivum
Bij dunne huid: stratum corneum en stratum disjunctivum beperkt
➔ Stratum lucidum ontbreekt volledig (zie ppt)
Melanocyten
Functie: pigmentatie
- Afkomstig van neurale lijst
- In het stratum basale (hemidesmosomen)
- Zeer stabiele celpopulatie
- Aantal varieert naargelang plaats in het lichaam (bv minder in de handpalm; want minder pigmentatie/niet
bruin worden)
- Produceert melanine !!
- Losser in epitheel
- Niet langlevend
Melanine productie:
➢ Melanocyten produceren het enzyme: tyrosinase
- Gebeurd in het RER en het golgi apparaat en zo in vesikels gestopt
➢ Tyrosinase in vesikels = melanosomen
➢ Tyrosinase kan tyrosine omzetten in L-dopa, vervolgens in dopaquinon en melanine
➢ Melanosomen: verschillende stadia van rijpheid
➢ Melanosoom klaar → melanine granules genoemd
- Door uitstekende structuren afgegeven aan naastliggende keratinocyten = epidermale melanine eenheid
- Pigmentie afhankelijk van aanmaak nieuwe melanosomen + overdracht
Activiteit melanocyt beïnvloed door:
- Genetische factoren (albino)
- Hormonale factoren
- Belichting (UV)
- Ouderdom (grijs worden)
Pigmentkorrels kunnen UV licht absorberen → zitten aan de kant waar zonlicht invalt
- Bruin worden van de huid: kernen van de melanocyten beschermen tegen de UV
- Minder vitaminde D3 wanneer sterke pigmentatie
Cellen van Langerhans
Functie: antigenprestatie
- In epidermis thv stratum spinosum
3
, - Dendritische cellen van mesenchymale oorsprong: mononucleaire fagocytensysteem
- 2-8% van de epidermale celpopulatie
- Lange cytoplasmatische uitlopers tussen de keratinocyten
- Lijkt op een tennisracket: weten niet hoe dat komt = Birbeck granula → lysosomen die in de cellen van
Langerhans zitten, nergens anders
- → geen keratinefilamenten
Merkelcellen
Functie: receptor
- Thv stratum basale → dikke huid (gering aantal)
- Belangrijk bij tast/gevoel
- Behoren tot diffuus neuroendocrien systeem
- Bevatten vesikels met neurotransmitters → dense kern
o Hebben een soort van secretorische vesikels = de dense-cored vesicles
- Korrels → neurotransmitters afgeven → signalen doorgeven aan zenuwvezels → centrale zenuwstelsel
o Cellen gestimuleerd → inhoud van vesikels vrijstellen → inhoud binden op receptoren van zenuwvezels
→ door transmissie
- Geen specifieke kleuring: ronde kern !
Dermo-epidermale laag
Zorgen ervoor dat epidermis steviger vast zit !
➔ Blaarvorming: epideermis komt los van dermis → vocht ophoping
Vingerafdruk: afwisselen dermiskammen en dermispapillen
- Uniek
- Vast permanent patroon
Runderen: neusafdruk → identiek = eeneiige tweeling
Graad van interdigitatie afh van slijtage
Dermis
Stratum papillare:
- Vormt dermis papillen
- Collageenvezels type III + elastine vezels
- Macrofagen, mestcellen, leukocyten, lymfocyten, plasmacellen
- Sterke vascularisatie
o Thermoregulatie
o Ontsteking, overgevoeligheid
4
huisdieren II
Hoofdstuk 1: Het integument
= alles aan de buitenkant maar ook aan de binnenkant zoals de kliertjes
4 categorieën:
1. Bescherming
a. Verhoorning: hoef, klauw, nagel
b. UV licht → door pigmentatie
2. Thermoregulatie
a. Zweetklieren
b. Haren
c. Bloedvaatjes
3. Relatie met de buitenwereld
a. Tast
b. Klieren
c. Bv haren
4. Metabolische activiteit
a. Melkklieren
b. Metabole zouten
c. Synthese vitamine D
d. Secretie metabolieten
e. Excretie zouten
Huid: cutis
Zoogdieren
Epidermis – opperhuid
Cutis
Dermis – lederhuid, corium, cutis vera
Hypodermis- onderhuid, tela subcutanae, subcutis
- Bovenste rode deel: epidermis/opperhuid
o = epitheel
- Blauw: dermis/lederhuid
- Witte deel: hypodermis
o Veel vetweefsel
Epidermis: celtypes
- Keratinocyten
1
, o In epitheel
o Belangrijk voor opbouw
- Melanocyten
- Cellen van Merkel
- Cellen van Langerhans
Keratinocyten: cellagen van de epidermis
Stratum basale: steeds meer afplatten → bovenste laag belangrijk voor de naamgeving
- Lamina basalis en lamina reticularis
- Via hemidesmosomen aan lamina basalis gehecht (grens epidermis-dermis)
- 1 laag van sterk delende keratinocyten (stamcellen!)
o Epitheel vermeerderen: stamcellen gaan delen → plaatselijke verhoging: opschuiven naar het
oppervlak
o Cytoplasma doorkruist door (cyto)keratinefilamenten die desmosomen en hemidesmosomen
onderling verbinden
Stratum spinosum:
- Cellen met elkaar verbonden via desmosomen:
o Stevig aan elkaar door bundels keratinefilamenten
- Wijde intercellulaire ruimten → voedingsstoffen
- Stekels = spina
o Ladderachtige structuur
- Zwarte draadjes: keratinefilamenten
- Heel stevig !!!
Stratum granulosum:
- Functie belangrijk !!
- 2 granulen: extra stapeling
o Membrane-coating granules (g)
▪ Afgifte lipiden → afsterven bovenliggende cellagen
▪ Lichter in EM
▪ Ondoordringbaar vetlaagje → via diffusie geen
voedingsstoffen meer → bovenliggende lagen gaan
afsterven
o Keratohyalinekorrels (k)
▪ Bevat filaggrine voor aggregatie tonofilamenten (t)
- → korrels = grana
Stratum lucidum:
- Verschillende samenstelling (meestal niet zichtbaar) enkel in dikke onbehaarde huid bv zolen
o Niet onthouden
2
,Stratum corneum:
- Keratinocyten zijn dood (geen celorganellen!) en opgevuld met
keratinefilamenten
- Nog steeds desmosomen → nog altijd hoornlaag
- Binnenblad aan het celmembraan: stoffen niet meer
binnendringen door involucrin
- Ten slotte afschilfering = stratum disjunctivum
Bij dunne huid: stratum corneum en stratum disjunctivum beperkt
➔ Stratum lucidum ontbreekt volledig (zie ppt)
Melanocyten
Functie: pigmentatie
- Afkomstig van neurale lijst
- In het stratum basale (hemidesmosomen)
- Zeer stabiele celpopulatie
- Aantal varieert naargelang plaats in het lichaam (bv minder in de handpalm; want minder pigmentatie/niet
bruin worden)
- Produceert melanine !!
- Losser in epitheel
- Niet langlevend
Melanine productie:
➢ Melanocyten produceren het enzyme: tyrosinase
- Gebeurd in het RER en het golgi apparaat en zo in vesikels gestopt
➢ Tyrosinase in vesikels = melanosomen
➢ Tyrosinase kan tyrosine omzetten in L-dopa, vervolgens in dopaquinon en melanine
➢ Melanosomen: verschillende stadia van rijpheid
➢ Melanosoom klaar → melanine granules genoemd
- Door uitstekende structuren afgegeven aan naastliggende keratinocyten = epidermale melanine eenheid
- Pigmentie afhankelijk van aanmaak nieuwe melanosomen + overdracht
Activiteit melanocyt beïnvloed door:
- Genetische factoren (albino)
- Hormonale factoren
- Belichting (UV)
- Ouderdom (grijs worden)
Pigmentkorrels kunnen UV licht absorberen → zitten aan de kant waar zonlicht invalt
- Bruin worden van de huid: kernen van de melanocyten beschermen tegen de UV
- Minder vitaminde D3 wanneer sterke pigmentatie
Cellen van Langerhans
Functie: antigenprestatie
- In epidermis thv stratum spinosum
3
, - Dendritische cellen van mesenchymale oorsprong: mononucleaire fagocytensysteem
- 2-8% van de epidermale celpopulatie
- Lange cytoplasmatische uitlopers tussen de keratinocyten
- Lijkt op een tennisracket: weten niet hoe dat komt = Birbeck granula → lysosomen die in de cellen van
Langerhans zitten, nergens anders
- → geen keratinefilamenten
Merkelcellen
Functie: receptor
- Thv stratum basale → dikke huid (gering aantal)
- Belangrijk bij tast/gevoel
- Behoren tot diffuus neuroendocrien systeem
- Bevatten vesikels met neurotransmitters → dense kern
o Hebben een soort van secretorische vesikels = de dense-cored vesicles
- Korrels → neurotransmitters afgeven → signalen doorgeven aan zenuwvezels → centrale zenuwstelsel
o Cellen gestimuleerd → inhoud van vesikels vrijstellen → inhoud binden op receptoren van zenuwvezels
→ door transmissie
- Geen specifieke kleuring: ronde kern !
Dermo-epidermale laag
Zorgen ervoor dat epidermis steviger vast zit !
➔ Blaarvorming: epideermis komt los van dermis → vocht ophoping
Vingerafdruk: afwisselen dermiskammen en dermispapillen
- Uniek
- Vast permanent patroon
Runderen: neusafdruk → identiek = eeneiige tweeling
Graad van interdigitatie afh van slijtage
Dermis
Stratum papillare:
- Vormt dermis papillen
- Collageenvezels type III + elastine vezels
- Macrofagen, mestcellen, leukocyten, lymfocyten, plasmacellen
- Sterke vascularisatie
o Thermoregulatie
o Ontsteking, overgevoeligheid
4
