Religie, zingeving &
levensbeschouwing
Inleiding
1 Globaal overzicht stromingen
,Hoofdstuk 1 Brein aan het infuus
Waarschijnlijk geloof je niet dat je brein aan het infuus ligt. De meeste filosofen geloven
dit waarschijnlijk ook niet. Maar je hoeft het niet te geloven, je hoeft alleen maar toe te
geven dat je er niet zeker van kut zijn dat het niet zo is. (je kunt de mogelijkheid dus niet
uitsluiten)
als de mogelijkheid bestaat, is eigenlijk niets zeker.
is ontsnappen aan het infuus mogelijk?
de kracht van scepticisme1
Oorsprong van het infuusverhaal
De oorsprong van het verhaal is afkomstig van de Amerikaanse filosoof Hilary Putnam
die het vertelde in zijn boek Reason, Truth hand History.
Maar eigenlijk gaat het idee veel verder terug. Putnams gedachte-experiment is eigenlijk
een hedendaagse versie van een horrorverhaal uit de zeventiende eeuw.
De kwade demon (maling génie) bedacht door de Franse filosoof Decartes in zijn
Meditationes de Prima Philosophia.
menselijke kennis opbouwen via zijn “methode van de twijfel”. (overal aan twijfelen)
Hij wees elke opvatting van de hand waaraan ook maar de minste twijfel kon bestaan.
Toch ontdekte hij 1 stukje zekerheid: het cogito
Zowel Putnam als Descartes spelen advocaat van de duivel.
Epistemologie (kennisleer): Ze proberen het sceptisme te weerleggen door een
sceptische positie in te nemen.
Putnam stelt bv. dat een brein aan het infuus niet werkelijk kan denken dat het een brein
aan het infuus is.
Uiteindelijk: geen ontsnapping mogelijk aan het infuus.
http://www.isgeschiedenis.nl/filosofen/rene-descartes-de-methodische-twijfelaar/
1De kans bestaat, dus je bent van niets zeker.
De term wordt meestal gebruikt voor mensen die geaccepteerde ideeën ter discussie stellen of
wantrouwig zijn ten opzichte van anderen of ideeën in het algemeen.
Scepticisme is eigenlijk een gezonde en open houding waarbij opvattingen kritisch on der de loep worden
genomen. Dit zorgt er ook voor dat je niet alles klakkeloos aanneemt, maar wanneer je overdrijft ga je aan
alles twijfelen.
,Nick Bostrom: Simulatie argument
Stel dat er een ongelooflijk goede computer bestaat die duizenden of zelfs miljoenen
gesimuleerde geesten kan creëren en herbergen. Deze geesten lijken als 2 druppels
water op menselijke geesten, ze denken beiden dat ze niet gesimuleerd zijn. Natuurlijk
zijn de gesimuleerde geesten fout, maar ze vormen wel de meerderheid.
→ Hier maakt het niet uit dat we denken dat we gesimuleerd kunnen zijn, dit bewijst
alleen maar de uitstekende kwaliteit van de computer!
,Hoofdstuk 2 Plato’s grot
1 Het verhaal
Stel je voor dat je je HELE LEVEN opgesloten hebt gezeten in een donkere grot. Je
handen en voeten zijn geketend en je hoofd zit in een klem waardoor je alleen naar de
tegenoverliggende muur kunt kijken. Achter je brandt een enorm vuur, en tussen jou en
het vuur loopt een pad waarover degenen die je gevangen houden allerlei voorwerpen
dragen. De schaduwen die deze voorwerpen op de muur voor je werpen, zijn het enige
dat jij en je medegevangenen kunnen zien, het enige waarover jullie kunnen praten en
nadenken.
De allegorie 2van de grot
Wat bedoelt plato met de grot? Rijk van de werkelijkheid (empirische wereld), alledaagse
ervaring, verre van perfect en voortdurend veranderend.
Wat je zie in het echte leven (wat je waarneemt is niet
allemaal echt)
Meningen & lichaam(sterfelijk)
Zintuigelijke wereld
Wie zijn de gevangenen? Gewone mensen die leven in onwetendheid, illusie,
vermoeden
Wat is de wereld buiten de grot? De echte wereld waar we de voorwerpen van de kennis
vinden. De wereld
van het “zijn”, perfect! De wereld van de ideeën.
Kennis & ziel(onsterfelijk)
De vrouw die draait (is onze waarneming/perceptie)
betrouwbaar?
2 Metafoor (vergelijking met de grot). Het is eigenlijk een soort beeldverhaal.
, 2 Enkele hypothesen
Stel je nu voor dat je bevrijd wordt van je ketenen en vrij bent om rond te lopen in de
grot. Eerst word je verblind door het vuur, maar gaandeweg begin je scherper te zien en
ga je begrijpen waar de schaduwen die je voorheen als werkelijke objecten beschouwde,
door veroorzaakt worden. Tenslotte mag je naar buiten en maak je kennis met de door
de zon verlichte werkelijkheid buiten de grot. Eindelijk ervaar je de volle realiteit van
voorwerpen die verlicht worden door het grootste hemellichaam dat zichtbaar is, de
zon.
Wie wordt er bevrijd?
De filosofen, de kritische mensen (met een andere visie)
Wat is de wereld buiten de grot?
De ideeënwereld; realiteit ?
Wat is de zon?
Het allerhoogste idee, het goede
3 Ideeënleer
Belangrijk !!
Omdat niets in de empirische (zintuiglijk waarneembare) wereld tot echte kennis leidt
(er is teveel verwarring, onechtheid), stelde Plato dat er een ander rijk moet zijn (de
wereld buiten de grot) waarin perfecte en onveranderlijke entiteiten worden
aangetroffen die hij Ideeën (of Vormen) noemde.
We kunnen de werkelijkheid rondom ons benoemen en herkennen, omdat we met onze
ziel (die onsterfelijk is) een herinnering (anamnese/herinnering van de ziel) meedragen
van de echte, hogere werkelijkheid (de ideeën wereld). Zodra we dus iets waarnemen,
herinneren we ons in een fractie van een seconde de idee van hetgeen we waarnemen en
projecteren we de idee in het waargenomen.
In de geestelijke ideeënwereld (wereld buiten de grot) kan men kennis en zekerheid
bekomen.
4 Platonische liefde
Geestelijke liefde die je voelt voor iemand die zich afspeelt op het intellectuele vlak
zonder er lichamelijke uiting aan te geven.
Het is niet-seksuele liefde. Zintuigen zijn onbelangrijk, echte liefde is geestelijk en niet
lichamelijk. Men stelt de geest boven het lichaam (kerker van de ziel)
levensbeschouwing
Inleiding
1 Globaal overzicht stromingen
,Hoofdstuk 1 Brein aan het infuus
Waarschijnlijk geloof je niet dat je brein aan het infuus ligt. De meeste filosofen geloven
dit waarschijnlijk ook niet. Maar je hoeft het niet te geloven, je hoeft alleen maar toe te
geven dat je er niet zeker van kut zijn dat het niet zo is. (je kunt de mogelijkheid dus niet
uitsluiten)
als de mogelijkheid bestaat, is eigenlijk niets zeker.
is ontsnappen aan het infuus mogelijk?
de kracht van scepticisme1
Oorsprong van het infuusverhaal
De oorsprong van het verhaal is afkomstig van de Amerikaanse filosoof Hilary Putnam
die het vertelde in zijn boek Reason, Truth hand History.
Maar eigenlijk gaat het idee veel verder terug. Putnams gedachte-experiment is eigenlijk
een hedendaagse versie van een horrorverhaal uit de zeventiende eeuw.
De kwade demon (maling génie) bedacht door de Franse filosoof Decartes in zijn
Meditationes de Prima Philosophia.
menselijke kennis opbouwen via zijn “methode van de twijfel”. (overal aan twijfelen)
Hij wees elke opvatting van de hand waaraan ook maar de minste twijfel kon bestaan.
Toch ontdekte hij 1 stukje zekerheid: het cogito
Zowel Putnam als Descartes spelen advocaat van de duivel.
Epistemologie (kennisleer): Ze proberen het sceptisme te weerleggen door een
sceptische positie in te nemen.
Putnam stelt bv. dat een brein aan het infuus niet werkelijk kan denken dat het een brein
aan het infuus is.
Uiteindelijk: geen ontsnapping mogelijk aan het infuus.
http://www.isgeschiedenis.nl/filosofen/rene-descartes-de-methodische-twijfelaar/
1De kans bestaat, dus je bent van niets zeker.
De term wordt meestal gebruikt voor mensen die geaccepteerde ideeën ter discussie stellen of
wantrouwig zijn ten opzichte van anderen of ideeën in het algemeen.
Scepticisme is eigenlijk een gezonde en open houding waarbij opvattingen kritisch on der de loep worden
genomen. Dit zorgt er ook voor dat je niet alles klakkeloos aanneemt, maar wanneer je overdrijft ga je aan
alles twijfelen.
,Nick Bostrom: Simulatie argument
Stel dat er een ongelooflijk goede computer bestaat die duizenden of zelfs miljoenen
gesimuleerde geesten kan creëren en herbergen. Deze geesten lijken als 2 druppels
water op menselijke geesten, ze denken beiden dat ze niet gesimuleerd zijn. Natuurlijk
zijn de gesimuleerde geesten fout, maar ze vormen wel de meerderheid.
→ Hier maakt het niet uit dat we denken dat we gesimuleerd kunnen zijn, dit bewijst
alleen maar de uitstekende kwaliteit van de computer!
,Hoofdstuk 2 Plato’s grot
1 Het verhaal
Stel je voor dat je je HELE LEVEN opgesloten hebt gezeten in een donkere grot. Je
handen en voeten zijn geketend en je hoofd zit in een klem waardoor je alleen naar de
tegenoverliggende muur kunt kijken. Achter je brandt een enorm vuur, en tussen jou en
het vuur loopt een pad waarover degenen die je gevangen houden allerlei voorwerpen
dragen. De schaduwen die deze voorwerpen op de muur voor je werpen, zijn het enige
dat jij en je medegevangenen kunnen zien, het enige waarover jullie kunnen praten en
nadenken.
De allegorie 2van de grot
Wat bedoelt plato met de grot? Rijk van de werkelijkheid (empirische wereld), alledaagse
ervaring, verre van perfect en voortdurend veranderend.
Wat je zie in het echte leven (wat je waarneemt is niet
allemaal echt)
Meningen & lichaam(sterfelijk)
Zintuigelijke wereld
Wie zijn de gevangenen? Gewone mensen die leven in onwetendheid, illusie,
vermoeden
Wat is de wereld buiten de grot? De echte wereld waar we de voorwerpen van de kennis
vinden. De wereld
van het “zijn”, perfect! De wereld van de ideeën.
Kennis & ziel(onsterfelijk)
De vrouw die draait (is onze waarneming/perceptie)
betrouwbaar?
2 Metafoor (vergelijking met de grot). Het is eigenlijk een soort beeldverhaal.
, 2 Enkele hypothesen
Stel je nu voor dat je bevrijd wordt van je ketenen en vrij bent om rond te lopen in de
grot. Eerst word je verblind door het vuur, maar gaandeweg begin je scherper te zien en
ga je begrijpen waar de schaduwen die je voorheen als werkelijke objecten beschouwde,
door veroorzaakt worden. Tenslotte mag je naar buiten en maak je kennis met de door
de zon verlichte werkelijkheid buiten de grot. Eindelijk ervaar je de volle realiteit van
voorwerpen die verlicht worden door het grootste hemellichaam dat zichtbaar is, de
zon.
Wie wordt er bevrijd?
De filosofen, de kritische mensen (met een andere visie)
Wat is de wereld buiten de grot?
De ideeënwereld; realiteit ?
Wat is de zon?
Het allerhoogste idee, het goede
3 Ideeënleer
Belangrijk !!
Omdat niets in de empirische (zintuiglijk waarneembare) wereld tot echte kennis leidt
(er is teveel verwarring, onechtheid), stelde Plato dat er een ander rijk moet zijn (de
wereld buiten de grot) waarin perfecte en onveranderlijke entiteiten worden
aangetroffen die hij Ideeën (of Vormen) noemde.
We kunnen de werkelijkheid rondom ons benoemen en herkennen, omdat we met onze
ziel (die onsterfelijk is) een herinnering (anamnese/herinnering van de ziel) meedragen
van de echte, hogere werkelijkheid (de ideeën wereld). Zodra we dus iets waarnemen,
herinneren we ons in een fractie van een seconde de idee van hetgeen we waarnemen en
projecteren we de idee in het waargenomen.
In de geestelijke ideeënwereld (wereld buiten de grot) kan men kennis en zekerheid
bekomen.
4 Platonische liefde
Geestelijke liefde die je voelt voor iemand die zich afspeelt op het intellectuele vlak
zonder er lichamelijke uiting aan te geven.
Het is niet-seksuele liefde. Zintuigen zijn onbelangrijk, echte liefde is geestelijk en niet
lichamelijk. Men stelt de geest boven het lichaam (kerker van de ziel)
