Thema 13: Schildklieraandoeningen
Hypothyreoïdie bij de hond – diagnostiek
De eerste stap is het bepalen van de [T4] in plasma. T4 verlaagd hypothyreoïdie of SES. Het is dus niet
genoeg om de diagnose hypothyreoïdie te stellen, want tal van medicijnen (pijnstillers, corticosteroïden, anti-
epileptica) en een groot aantal aandoeningen kunnen ook gepaard gaan met een lage [T4]. Een verlaagde [T4]
zonder dat er een schildklieraandoening is, noem je sick euthyroid syndrome (SES). Bij deze dieren is het
aan eiwitten gebonden deel van T4 (inactief) sterk verlaagd, terwijl het vrije T4 (actief) wel binnen normale
waardes valt. Bij een [T4]-bepaling bepaal je de totale hoeveelheid T4, en die is bij dieren met SES dus wel
verlaagd.
De tweede stap is een TSH-stimulatietest. Deze wordt tegenwoordig echter vaak overgeslagen, omdat
bovine TSH niet meer commercieel verkrijgbaar is. Wel is er recombinant humaan TSH verkrijgbaar, maar dit
is erg duur.
Dus in de praktijk is de tweede stap een [TSH]-bepaling in het plasma. Hiermee kan je onderscheid maken
tussen primaire hypothyreoïdie en SES. Door het grotendeels wegvallen v/d negatieve feedback van T4, mag
je verwachten dat het plasma [TSH] is verhoogd bij dieren met primaire hypothyreoïdie. Dit is het geval bij
ongeveer 2/3e van de honden met hypothyreoïdie. Hiermee staat de diagnose vast. Maar bij 1/3e van de
honden valt het TSH-gehalte dus binnen de referentiewaarden, en weet je nog niks.
Voor verdere differentiatie heb je dan als derde stap scintigrafie nodig. Dit is een beeldvormende diagnostiek
waarbij radioactief gelabelde stoffen worden toegediend, en de uitgezonden radioactieve straling wordt
geregistreerd. Hierbij gebruik je het gegeven dat in de schildklier een actief transportsysteem voor jodium zit.
Stoffen die qua structuur erg op jodium lijken, zoals technetium, zullen dus ook actief worden opgenomen in de
schildklier. Bij honden met SES zal dit volledig normaal worden opgenomen, want bij hen is er niets mis met de
schildklier. Bij honden met primaire hypothyreoïdie zal het echter niet/nauwelijks leiden tot opname, omdat het
schildklierweefsel door een immuungemedieerd proces (deels/volledig) is vernietigd.
Niet verlaagd = geen hypothyreoïdie
[T4] in plasma
Wel verlaagd = SES of hypothyreoïdie
[TSH] in plasma
Normaal = SES of hypothyreoïdie Verlaagd = primaire hypothyreoïdie
Scintigrafie
Normale opname = SES Geen opname = primaire hypothyreoïdie
Hypothyreoïdie bij de hond – diagnostiek
De eerste stap is het bepalen van de [T4] in plasma. T4 verlaagd hypothyreoïdie of SES. Het is dus niet
genoeg om de diagnose hypothyreoïdie te stellen, want tal van medicijnen (pijnstillers, corticosteroïden, anti-
epileptica) en een groot aantal aandoeningen kunnen ook gepaard gaan met een lage [T4]. Een verlaagde [T4]
zonder dat er een schildklieraandoening is, noem je sick euthyroid syndrome (SES). Bij deze dieren is het
aan eiwitten gebonden deel van T4 (inactief) sterk verlaagd, terwijl het vrije T4 (actief) wel binnen normale
waardes valt. Bij een [T4]-bepaling bepaal je de totale hoeveelheid T4, en die is bij dieren met SES dus wel
verlaagd.
De tweede stap is een TSH-stimulatietest. Deze wordt tegenwoordig echter vaak overgeslagen, omdat
bovine TSH niet meer commercieel verkrijgbaar is. Wel is er recombinant humaan TSH verkrijgbaar, maar dit
is erg duur.
Dus in de praktijk is de tweede stap een [TSH]-bepaling in het plasma. Hiermee kan je onderscheid maken
tussen primaire hypothyreoïdie en SES. Door het grotendeels wegvallen v/d negatieve feedback van T4, mag
je verwachten dat het plasma [TSH] is verhoogd bij dieren met primaire hypothyreoïdie. Dit is het geval bij
ongeveer 2/3e van de honden met hypothyreoïdie. Hiermee staat de diagnose vast. Maar bij 1/3e van de
honden valt het TSH-gehalte dus binnen de referentiewaarden, en weet je nog niks.
Voor verdere differentiatie heb je dan als derde stap scintigrafie nodig. Dit is een beeldvormende diagnostiek
waarbij radioactief gelabelde stoffen worden toegediend, en de uitgezonden radioactieve straling wordt
geregistreerd. Hierbij gebruik je het gegeven dat in de schildklier een actief transportsysteem voor jodium zit.
Stoffen die qua structuur erg op jodium lijken, zoals technetium, zullen dus ook actief worden opgenomen in de
schildklier. Bij honden met SES zal dit volledig normaal worden opgenomen, want bij hen is er niets mis met de
schildklier. Bij honden met primaire hypothyreoïdie zal het echter niet/nauwelijks leiden tot opname, omdat het
schildklierweefsel door een immuungemedieerd proces (deels/volledig) is vernietigd.
Niet verlaagd = geen hypothyreoïdie
[T4] in plasma
Wel verlaagd = SES of hypothyreoïdie
[TSH] in plasma
Normaal = SES of hypothyreoïdie Verlaagd = primaire hypothyreoïdie
Scintigrafie
Normale opname = SES Geen opname = primaire hypothyreoïdie
