Reumatologie
• reumatologie
= medische wetenschap die zich bezighoudt met de reumatische ziekten
• reuma
= verzamelnaam voor een groot aantal aandoeningen aan het bewegingsapparaat die niet
veroorzaakt worden door ongeval of blessure = reumatiek
• Chronische reuma
= chronische ontsteking van het kapsel van kleine gewrichten, vooral aan de hand (reumatoïde
artritis)
• visie van patiënten
◦Coachende rol: begeleiden doorheen volledige traject
◦Promoten en bevorderen van FA bij inflammatory aandoeningen
‣ P bewegingsangst uit schrik om aandoening te verergeren
◦Wegnemen van barrières/drempels (educatie, motiverende gespreksvormen, focus op
bewegingsangst, angst voor meer schade)
◦Opstellen van plan van aanpak
• Visie van kinesitherapeut
◦Inzicht in pathogenese
◦Inzicht in verschillende behandelingen
==> patiënten stellen veel vragen; vertrouwensband!
man
,1. BOT
1.1 fysiologie
• Metabool actief (levend) weefsel => continue re-modelling doorheen ganse leven
• Grote diversiteit aan celtypes
• Hard: resistent tegen weerstand (bv schedel: bescherming hersenen)
vs flexibel: absorptie van energie door deformatie (schokken opvangen zonder te breken)
◦Lichaam moet kunnen bewegen zonder breuken
• Licht => beweging mogelijk maken
• Herbergen van hematopoëtische cellen: bloedaanmaak
• Calciumdepot
Macroscopische organisatie
• axiale skelet (wervels - pelvis - schedel - sternum) vs appendicular skelet/lange beenderen
• Cortical bot (rand = cortex) : (parallel —> rigide) vs trabeculair bot (geweven - poreus —> veer)
◦Vormverandering en energie-absorptie (vb wervel)
• Lange beenderen
◦Epifyse (trabeculair bot)
◦Metafyse (groeiplaat)
◦Diafyse (corticale bot)
◦Endosteale - periostale (zenuwen - bloedvaten - lymfevaten)
• Korte, platte beenderen: corticale bot rond trabeculair bot (bv schedel)
Microscopische organisatie
• corticale bot
◦Osteon = cilindrische structuur
‣ minerale matrix (lamellen) + osteocytes
‣ centraal kanaal met bloedvaten
◦Parallel met de lange as van het bot
• Trabeculair bot : 3D netwerk, open naar beenmerg
• Extracellulaire matrix => flexibiliteit
◦= omgevend weefsel
◦90% type 1 collageen
◦Andere proteïnen
‣ proteoglycanen, osteocalcin, osteonectin
◦Groeifactoren : remodelling
• Calciumhydroxyapatiet: tussen de collageen-lamellen => mineralisatie (= stijfheid en dus sterkte)
,(Re-)modelling
• modelling = constructie < geboorte
◦Tijdens de groei - in utero periode tot adolescentie
◦Chondrocyt differentiatie - matrix synthese - calciumdepositie
◦Verandering van grootte en vorm
◦Formatie en resorptie ontkoppeld
◦Groei: periostale (breedte) - endochondrale ossificatiekern thv groeiplaats (lengte)
◦Resorptie noodzakelijk voor beenmerg-caviteit
‣ Kanaal voor bloedcellen
• Re-modelling = re-constructie
◦Tijdens volwassen leven
◦Resorptie van oud bot en formatie van nieuw bot => evenwicht
◦Vorm blijft behouden
◦Resorptie (osteoclasten - 3 weken) gaat botformatie (osteoblasten (3-4 maanden) vooraf
‣ Gekoppeld fenomeen => cyclus van 90-130 dagen
◦Noodzakelijk voor:
‣ Gezond bot
‣ herstel van ‘microdamage’
‣ Botarchitectuur aanpassen an ‘mechanical load’
‣ Bron van calcium voor calcium homeostase
==> bot is levend weefsel
1.2 piekbotmassa
PBM = peak bone mass = hoeveelheid bot opgebouwd op het einde van de groei van het skelet (25j)
—> nadien boterolies gedurende de rest van het leven
• bepaalt de rest van het leven het risico op fracturen : cruciaal => hoe meer aanmaak, hoe kleiner
risico
• Botmassa = PBM - boterolies (door veroudering menopauze…)
• Afhankelijk van
◦Niet-beïnvloedbaar
‣ Geslacht: vrouwen minder PBM dan mannen
‣ Genetische factoren
‣ Ras (zwarte > blanke > Aziatische populatie)
◦Beïnvloedbaar
‣ Calcium intake in kinderjaren/adolescentie
‣ Roken, drugs, alcohol
• negatief effect
‣ Fysieke activiteit!!
• micro-damage
‣ Gewicht
• laag gewicht = minder PBM < minder belasting
‣ Hormonen
• Bvb anorexia, intensief trainen
, 1.3 botverlies
Afbraak heel gradueel, dus niet ‘super’ problematisch
• botverlies = consequentie van veroudering
• Versneld bij menopauze
◦Beschermende rol van vrouwelijke hormonen
◦Cave: vroege menopauze (Bvb chemotherapie)
• Inflammatoire ziekten (Bvb RA)
• Endocrinologische problemen
◦Hyperparathyroïdie (overactieve bijschildklier : Ca2+)
• Vrouwen +/- 50% trabeculair bot en 35% corticale bot verloren tijdens leven
◦Mannen: 2/3de hiervan
• Meer corticale bot in lichaam dus absoluut gezien meer corticaal bot dat verloren gaat
1.4 Bot- pathologieën
Osteoporose = aanmaak & afbraak niet op elkaar afgesteld —> misvorming
• ziekte van Paget
◦Goedaardig
◦Frequenter op hogere leeftijd < 40 jaar
◦Versnelde bot-turnover
‣ slecht georganiseerd bot
‣ fracturen, misvormingen
◦Vooral axiale skelet (schedel, pelvis, wervelzuil, scapula) ook femur en
tibia
◦Kan pijn geven maar vaak asymptomatisch
◦Typsiche afwijkingen op Rx
“Watjes”
==> zenuwklemming
• hoofdpijn
• Gehoorverlies
• Avasculaire necrose = stuk gaan/afbreken
◦Necrose door verminderde bloedtoevoer
◦Kan in theorie in elk bot doch meestal gewichtdragend bot zoals femur (kop of condylar), knie
◦Kan tot collaps leiden (inzakken)
◦Multifactorieel
◦Risicofactoren
‣ Roken
‣ Ethyl
‣ Diabetes
‣ Corticosteroïden
• Bv cortisone
• Werkt snel en krachtig tegen reuma = uitzaaien van
‣ Acute pijn, erger bij belasting kankers
• reumatologie
= medische wetenschap die zich bezighoudt met de reumatische ziekten
• reuma
= verzamelnaam voor een groot aantal aandoeningen aan het bewegingsapparaat die niet
veroorzaakt worden door ongeval of blessure = reumatiek
• Chronische reuma
= chronische ontsteking van het kapsel van kleine gewrichten, vooral aan de hand (reumatoïde
artritis)
• visie van patiënten
◦Coachende rol: begeleiden doorheen volledige traject
◦Promoten en bevorderen van FA bij inflammatory aandoeningen
‣ P bewegingsangst uit schrik om aandoening te verergeren
◦Wegnemen van barrières/drempels (educatie, motiverende gespreksvormen, focus op
bewegingsangst, angst voor meer schade)
◦Opstellen van plan van aanpak
• Visie van kinesitherapeut
◦Inzicht in pathogenese
◦Inzicht in verschillende behandelingen
==> patiënten stellen veel vragen; vertrouwensband!
man
,1. BOT
1.1 fysiologie
• Metabool actief (levend) weefsel => continue re-modelling doorheen ganse leven
• Grote diversiteit aan celtypes
• Hard: resistent tegen weerstand (bv schedel: bescherming hersenen)
vs flexibel: absorptie van energie door deformatie (schokken opvangen zonder te breken)
◦Lichaam moet kunnen bewegen zonder breuken
• Licht => beweging mogelijk maken
• Herbergen van hematopoëtische cellen: bloedaanmaak
• Calciumdepot
Macroscopische organisatie
• axiale skelet (wervels - pelvis - schedel - sternum) vs appendicular skelet/lange beenderen
• Cortical bot (rand = cortex) : (parallel —> rigide) vs trabeculair bot (geweven - poreus —> veer)
◦Vormverandering en energie-absorptie (vb wervel)
• Lange beenderen
◦Epifyse (trabeculair bot)
◦Metafyse (groeiplaat)
◦Diafyse (corticale bot)
◦Endosteale - periostale (zenuwen - bloedvaten - lymfevaten)
• Korte, platte beenderen: corticale bot rond trabeculair bot (bv schedel)
Microscopische organisatie
• corticale bot
◦Osteon = cilindrische structuur
‣ minerale matrix (lamellen) + osteocytes
‣ centraal kanaal met bloedvaten
◦Parallel met de lange as van het bot
• Trabeculair bot : 3D netwerk, open naar beenmerg
• Extracellulaire matrix => flexibiliteit
◦= omgevend weefsel
◦90% type 1 collageen
◦Andere proteïnen
‣ proteoglycanen, osteocalcin, osteonectin
◦Groeifactoren : remodelling
• Calciumhydroxyapatiet: tussen de collageen-lamellen => mineralisatie (= stijfheid en dus sterkte)
,(Re-)modelling
• modelling = constructie < geboorte
◦Tijdens de groei - in utero periode tot adolescentie
◦Chondrocyt differentiatie - matrix synthese - calciumdepositie
◦Verandering van grootte en vorm
◦Formatie en resorptie ontkoppeld
◦Groei: periostale (breedte) - endochondrale ossificatiekern thv groeiplaats (lengte)
◦Resorptie noodzakelijk voor beenmerg-caviteit
‣ Kanaal voor bloedcellen
• Re-modelling = re-constructie
◦Tijdens volwassen leven
◦Resorptie van oud bot en formatie van nieuw bot => evenwicht
◦Vorm blijft behouden
◦Resorptie (osteoclasten - 3 weken) gaat botformatie (osteoblasten (3-4 maanden) vooraf
‣ Gekoppeld fenomeen => cyclus van 90-130 dagen
◦Noodzakelijk voor:
‣ Gezond bot
‣ herstel van ‘microdamage’
‣ Botarchitectuur aanpassen an ‘mechanical load’
‣ Bron van calcium voor calcium homeostase
==> bot is levend weefsel
1.2 piekbotmassa
PBM = peak bone mass = hoeveelheid bot opgebouwd op het einde van de groei van het skelet (25j)
—> nadien boterolies gedurende de rest van het leven
• bepaalt de rest van het leven het risico op fracturen : cruciaal => hoe meer aanmaak, hoe kleiner
risico
• Botmassa = PBM - boterolies (door veroudering menopauze…)
• Afhankelijk van
◦Niet-beïnvloedbaar
‣ Geslacht: vrouwen minder PBM dan mannen
‣ Genetische factoren
‣ Ras (zwarte > blanke > Aziatische populatie)
◦Beïnvloedbaar
‣ Calcium intake in kinderjaren/adolescentie
‣ Roken, drugs, alcohol
• negatief effect
‣ Fysieke activiteit!!
• micro-damage
‣ Gewicht
• laag gewicht = minder PBM < minder belasting
‣ Hormonen
• Bvb anorexia, intensief trainen
, 1.3 botverlies
Afbraak heel gradueel, dus niet ‘super’ problematisch
• botverlies = consequentie van veroudering
• Versneld bij menopauze
◦Beschermende rol van vrouwelijke hormonen
◦Cave: vroege menopauze (Bvb chemotherapie)
• Inflammatoire ziekten (Bvb RA)
• Endocrinologische problemen
◦Hyperparathyroïdie (overactieve bijschildklier : Ca2+)
• Vrouwen +/- 50% trabeculair bot en 35% corticale bot verloren tijdens leven
◦Mannen: 2/3de hiervan
• Meer corticale bot in lichaam dus absoluut gezien meer corticaal bot dat verloren gaat
1.4 Bot- pathologieën
Osteoporose = aanmaak & afbraak niet op elkaar afgesteld —> misvorming
• ziekte van Paget
◦Goedaardig
◦Frequenter op hogere leeftijd < 40 jaar
◦Versnelde bot-turnover
‣ slecht georganiseerd bot
‣ fracturen, misvormingen
◦Vooral axiale skelet (schedel, pelvis, wervelzuil, scapula) ook femur en
tibia
◦Kan pijn geven maar vaak asymptomatisch
◦Typsiche afwijkingen op Rx
“Watjes”
==> zenuwklemming
• hoofdpijn
• Gehoorverlies
• Avasculaire necrose = stuk gaan/afbreken
◦Necrose door verminderde bloedtoevoer
◦Kan in theorie in elk bot doch meestal gewichtdragend bot zoals femur (kop of condylar), knie
◦Kan tot collaps leiden (inzakken)
◦Multifactorieel
◦Risicofactoren
‣ Roken
‣ Ethyl
‣ Diabetes
‣ Corticosteroïden
• Bv cortisone
• Werkt snel en krachtig tegen reuma = uitzaaien van
‣ Acute pijn, erger bij belasting kankers
