samenvatting geschiedenis van het strafrecht

Geschiedenis strafrecht


Thema 1: Oudste sporen
1. Bronnen
a. Soorten
Materiële sporen
Rechtsarcheologie
- Bv: gerechtsgebouwen, schandpalen, zwaarder
Rechtsiconografie
- Bv: leerboeken, gerechtigheidstaferelen
o Joos de Damhouder
 16e eeuw, Brugge
 Vorsten zetten strafrecht in
 Ergste strafrechtelijke eeuw -> harde straffen
 Equisitie, hekserij,…
 Leerde Romeins recht -> inspireerde Nederlandse wetten
 ‘de praktijk van het strafrecht’ handboek
 Elk hoofdstuk = stap in het proces
 Gewoonterecht, Romeins recht en recht van de vorsten
 Plaatjes bij elk hoofdstuk
o Boek was bedoeld voor iedereen die met strafrecht bezig was -> dus ook
ongeletterden
 Pleegde plagiaat van Phillips Wieland
 Gentenaar
 Maakte synthese van gewoonterecht en Romeins recht
 Boeken werden nooit gedrukt -> tijd van opkomst boekdrukkunst
o Gerechtigheidstaferelen: voorstelling van gerechtigheid, hangt in de rechtszaal van
rechtbank om goed voorbeeld te geven
 Bv: Salomon het laatste oordeel
 Schilderij
 Midden op regenboog: jezus
 Dode mensen staan op uit hun dood -> goeie mensen begeleid
naar hemel, slechte mensen naar hel -> rechters maken duidelijk
dat er oordeel maken van god
 Verhaal over 2 moeders en kind -> ware moeder laat kind leven
Geschreven bronnen
Formele rechtsbronnen
- Wetgeving
o Probleem: toepassing
- Rechtspraak
o Probleem: verschriftelijkingsgraad
- Rechtsleer
o Probleem: praktijk, standpunt
Rechtstoepassingen: in vonnissen, contracten e.a. documenten
- Probleem: strafrecht

, o Aangifte, vervolging, compositie/minnelijke schikking?
b. Oudste bronnen
Meeste bronnen gevonden in middellandse zee: bakermat van onze West-Europese cultuur
- Religie (Jeruzalem)
- Ratio (Athene)
- Recht (Rome)
Waarom?
- Schrifstelsels (spijkerschrift, hiërogliefen) i.t.t. indirecte bronnen voor onze streken
- Steden
Waar?
- Vruchtbare halve maan
o +/- 2000 v.C.
o Wetten? Wetboeken?
o Wel aandacht voor publiekrecht
Hineininterpretierung: met ideeën van vandaag, teksten van vroeger interpreteren
Legitimatie van recht en macht
- Niet de rede, geen rechtswetenschap
- Wel weber
o Weber: legitimatie van macht
 Weberiaanse categorieën van legitimatie
 Rationeel
 Charismatisch, religie gebruikt als legitimatie (‘god wilt het zo’)
 Traditioneel
c. Het recht komt van de goden
Codex Hammoerabi
- 18e v.C.
- Hammoerabi bouwde na militaire veroveringen gecentraliseerde rijk uit = 1 e dynastie van Babylon
- Inhoud was wereldlijk
- Legitimatie
o Samas, groot rechter van hemel en aarde, dicteert
- Wetboek? Codex?
o Nee
 noch formeel, noch materieel
 niet systematisch
 geen concepten, maar casuïstiek
 niet exhaustief
 zowel wetten als gewoonten
- elke citaten
o strafrecht: talio-principe
 oog om oog, tand om tand -> eerste beperking eigenrichting
o standenmaatschappij
 Als een metselaar een huis voor iemand gebouwd heeft, en als hij zijn werk niet verstevigd
heeft, en als het huis instort, en als de eigenaar van het huis daarbij gedood wordt, dan zal de
metselaar worden omgebracht. Indien het een slaaf van de eigenaar van het huis is, die de
dood vindt door de instorting, dan zal de metselaar de eigenaar een gelijkwaardige slaaf
bezorgen.
 Dus: grondslagen: recht = macht