Spijsvertering: gastro-intestinale motiliteit (1)
Systeemfysiologie
Inleiding
Maagdarmstelsel
- Holle buis onderverdeeld in compartimenten
- Structuur compartiment ~ functie compartiment
- Compartimenten gescheiden door sluitspieren
- Toevoeging van secreties van speekselklieren, lever en pancreas
Anatomie gastro-intestinale tractus
- Mucosa
└ Epitheliale laag met vili en crypten
└ Lamina propria = bindweefsel met bloedvaten, immuuncellen …
- Muscularis mucosa = dunne spierlaag tussen lamina propria en submucosa
- Submucosa = los bindweefsel met bloedvaten en zenuwcellen
- Spierlaag = circulaire en longitudinale spierlaag met daartussen myenterische plexus
- Serosa = omhullende bindweefsellaag met bloedvaten, lymfevaten en zenuwvezels
Controle mechanismen
NEURONALE CONTROLE
Aansturing van maagdarmkanaal:
- Intrinsiek via enterisch zenuwstelsel
- Extrinsiek via autonoom zenuwstelsel & enkele willekeurige vezels
,Intrinsiek-enterisch zenuwstelsel
- Short reflex circuit
- “The little brain”
- Plexus = netwerk zenuwcellen
- Werkt onafhankelijk van centraal zenuwstelsel
└ Myenterische plexus tussen circulaire en longitudinale spierlaag → regulatie contracties
└ Submucosus plexus in submocusa → regulatie secreties
- Signaal oraal naar kant van mond toe / signaal naar kant van colon toe
- Signalen om motorische neuronen te activeren
- Twee soorten motorneuronen
└ Excitatorische motorneuronen = via NTs acetylcholine & substance P
└ Inhibitorische motorneuronen = via NTs stikstofmonoxide, ATP & neuropeptide VIP/PACAP
,Extrinsieke neuronale controle
- Willekeurig zenuwstelsel → enkel slikken (nervus hypoglossus) en defeceren (nervus pudendus)
- Autonoom zenuwstelsel
└ Parasympatische innervatie
→ Nervus vagus stuurt vanuit hersenstam proximale deel van maagdarmkanaal aan
→ Nervus splanchnicus pelvinus stuurt vanuit ruggenmerg distale colon en rectum aan
└ Sympatische innervatie
→ Bezenuwing vanuit ruggenmerg, door paravertebrale ganglia naar de prevertebrale
ganglia & van hieruit vezels naar de darm
CG: ganglion coeliacum
SMG: ganglion mesentericus superior
IMG: ganglion mesentericus inferior
, Extrinsiek-parasympatisch afferent:
- Vagus → sensorische informatie van de slokdarm tot 1/3 transverse colon naar de medulla
- Bekkenzenuw → sensorische informatie van 2/3 transverse colon tot rectum naar het ruggenmerg
Extrinsiek-sympatisch afferent:
- Sensorische informatie naar 1 van de 4 sympatische prevertebrale ganglia & dan signalen via
paravertebrale ganglia naar ruggenmerg
Extrinsiek-parasympatisch efferent:
- Via de vagus en bekkenzenuw naar de darm
- Preganglionaire vezels
└ Synaps met nicotine receptor op parasympatische ganglia in het enterisch zenuwstelsel en
secretie van acetylcholine
- Postganglionaire vezels
└ Secretie van excitatorische of inhibitorische neurotransmitters
- Activatie of inhibitie van spiercellen of entero-endocriene cellen
Extrinsiek-sympatisch efferent:
- Sympatische zenuwvezels
└ Synaps met prevertebrale ganglia en vrijzetting van acetylcholine
- Efferente zenuwvezels vanuit ganglia naar effectorcellen, secretie adrenaline & inhibitie doelweefsel
Systeemfysiologie
Inleiding
Maagdarmstelsel
- Holle buis onderverdeeld in compartimenten
- Structuur compartiment ~ functie compartiment
- Compartimenten gescheiden door sluitspieren
- Toevoeging van secreties van speekselklieren, lever en pancreas
Anatomie gastro-intestinale tractus
- Mucosa
└ Epitheliale laag met vili en crypten
└ Lamina propria = bindweefsel met bloedvaten, immuuncellen …
- Muscularis mucosa = dunne spierlaag tussen lamina propria en submucosa
- Submucosa = los bindweefsel met bloedvaten en zenuwcellen
- Spierlaag = circulaire en longitudinale spierlaag met daartussen myenterische plexus
- Serosa = omhullende bindweefsellaag met bloedvaten, lymfevaten en zenuwvezels
Controle mechanismen
NEURONALE CONTROLE
Aansturing van maagdarmkanaal:
- Intrinsiek via enterisch zenuwstelsel
- Extrinsiek via autonoom zenuwstelsel & enkele willekeurige vezels
,Intrinsiek-enterisch zenuwstelsel
- Short reflex circuit
- “The little brain”
- Plexus = netwerk zenuwcellen
- Werkt onafhankelijk van centraal zenuwstelsel
└ Myenterische plexus tussen circulaire en longitudinale spierlaag → regulatie contracties
└ Submucosus plexus in submocusa → regulatie secreties
- Signaal oraal naar kant van mond toe / signaal naar kant van colon toe
- Signalen om motorische neuronen te activeren
- Twee soorten motorneuronen
└ Excitatorische motorneuronen = via NTs acetylcholine & substance P
└ Inhibitorische motorneuronen = via NTs stikstofmonoxide, ATP & neuropeptide VIP/PACAP
,Extrinsieke neuronale controle
- Willekeurig zenuwstelsel → enkel slikken (nervus hypoglossus) en defeceren (nervus pudendus)
- Autonoom zenuwstelsel
└ Parasympatische innervatie
→ Nervus vagus stuurt vanuit hersenstam proximale deel van maagdarmkanaal aan
→ Nervus splanchnicus pelvinus stuurt vanuit ruggenmerg distale colon en rectum aan
└ Sympatische innervatie
→ Bezenuwing vanuit ruggenmerg, door paravertebrale ganglia naar de prevertebrale
ganglia & van hieruit vezels naar de darm
CG: ganglion coeliacum
SMG: ganglion mesentericus superior
IMG: ganglion mesentericus inferior
, Extrinsiek-parasympatisch afferent:
- Vagus → sensorische informatie van de slokdarm tot 1/3 transverse colon naar de medulla
- Bekkenzenuw → sensorische informatie van 2/3 transverse colon tot rectum naar het ruggenmerg
Extrinsiek-sympatisch afferent:
- Sensorische informatie naar 1 van de 4 sympatische prevertebrale ganglia & dan signalen via
paravertebrale ganglia naar ruggenmerg
Extrinsiek-parasympatisch efferent:
- Via de vagus en bekkenzenuw naar de darm
- Preganglionaire vezels
└ Synaps met nicotine receptor op parasympatische ganglia in het enterisch zenuwstelsel en
secretie van acetylcholine
- Postganglionaire vezels
└ Secretie van excitatorische of inhibitorische neurotransmitters
- Activatie of inhibitie van spiercellen of entero-endocriene cellen
Extrinsiek-sympatisch efferent:
- Sympatische zenuwvezels
└ Synaps met prevertebrale ganglia en vrijzetting van acetylcholine
- Efferente zenuwvezels vanuit ganglia naar effectorcellen, secretie adrenaline & inhibitie doelweefsel
