Farmacologie
A1 les 1
Belangrijk om te weten: -----
• Door wie een recept geschreven mag worden
• Welke gegevens op een recept genoteerd moeten worden
o Gegevens van receptvoorschrijver
o Gegevens patiënt: geboortedatum, adres
o Welk geneesmiddel
o Dosering
o Toedieningswijze
Merk en locopreparaten -----
• Merknaam: begin met hoofdletter en eindigt met ®
• Locopreparaten:
o Dezelfde werkzame bestanddelen
o Goedkoper dan merk
Dosering ----- Bij langdurig gebruik kan een geneesmiddel
• Volwassenen ± 75 kg, specifiek gewicht aanpassen in schadelijk of toxisch worden. Ook een te hoge
doseringsschema dosering kan schadelijk zijn.
• Kinderen, doseringsschema bekijken!
• Toxische dosis: verwacht schadelijke effecten aan Vergiftiging: stof onschadelijk maken:
lichaam - De maag leegpompen of braken opwekken
• Lethale dosis: waar je aan kunt overlijden - Het slachtoffer veel laten drinken om zo
de stof te verdunnen
Doseringsschema voor kinderen (richtlijn) - Een laxeermiddel toedienen, waardoor
Leeftijd in jaren Deel van de volwassenendosis de passage in het spijsverteringskanaal
1/4 (3 mnd) 1/6 versnelt en de opname minder wordt
1/2 (6 mnd) 1/5 - Het toedienen van een tegengif, een
1 1/4 antidotum, waardoor de schadelijke stof
3 1/3 onwerkzaam wordt
7 1/2 1/2
12 3/4
Soorten geneesmiddelen Blz. 16 boek ----- TOETS!!!!!!!!
• Algemene anesthetica: algehele anesthesie.
Er kan een algehele verdoving (narcose) worden bereikt. Twee groepen:
- Vluchtige anesthetica: gassen, zoals lachgas, chloroform, ether.
- Niet-vluchtige anesthetica: middelen die meestal als injectie worden toegediend.
• Sedativa en hypnotica: kalmerende middelen die sufheid veroorzaken.
• Psychopharmaca: kalmerende middelen die geen sufheid veroorzaken.
• Antiseptica en desinfectantia: antimicrobiële middelen, schadelijke MO bestrijden ter
voorkoming van infecties.
• Haemostatica: bloeding tot stand brengen: tranexaminezuur.
• Anticoagulantia: voorkoming van trombose; bloedverdunners.
Stollingsfactoren onderdrukken → vertraagde bloedstolling, gebr. bij kans op trombose.
, • Cardiovasculaire middelen: inwerking op hart en bloedvaten Gebruikt in de tandheelkunde:
Pharmaca inwerkend op het autonome zenuwstelsel. Deze - Analgetica (pijnstillers)
geneesmiddelen hebben invloed op de prikkeloverdracht van het - Lokale anesthetica
autonome zenuwstelsel. - Anti-infectieuze middelen
• Analgetica: zie pagina 12 van dit bestand.
Geneesmiddelengebruik bij zwangerschap
Waar moet rekening mee gehouden worden bij het voorschrijven van medicatie aan zwangere
vrouw? Controleer het voorschrift van de tandarts altijd.
Teratogene werking = Indien er schade optreedt bij het ongeboren kind ten gevolge van
medicijngebruik tijdens de zwangerschap.
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Wie een recept mag uitschrijven en de afkortingen en gegevens op het recept:
De meest voorkomende afkortingen op het recept:
Afkorting Latijns Betekenis
R. Recipe Neem
m. Misce Meng
f. Fac. Maak
d. Da Geef af
Dtd Da tales doses Geef zodanige doses
no Numero Aantal
tab. tabula Tabletten
caps. Capsulae capsules
pulv. Pulvis Poeder
supp. Suppositorium Zetpil
S Signa Schrijf op het etiket (gebruiksaanwijzing)
Een recept mag worden afgegeven door:
• Geneeskundige (huisarts, specialist).
• Tandarts (mondhygiënist mag geen recepten voorschrijven).
• Vroedvrouw (verloskundige).
• Dierenarts.
Volgens de wet bestaan er voor een tandarts geen beperkingen ten aanzien van het voorschrijven
van geneesmiddelen. Wel is afgesproken dat een tandarts alleen geneesmiddelen voorschrijft
waarvan hij/zij de werking kent en kan overzien. Het gereedmaken en afleveren van de
voorgeschreven geneesmiddelen is de taak van de apotheker.
Welke gegevens op een recept vermeld staan:
• Gegevens over degene die voorschrijft: in ieder geval naam en
woonplaats.
• Datum waarop het wordt uitgeschreven.
• Naam en hoeveelheid van het geneesmiddel.
• Het gebruik: dit moet duidelijk omschreven zijn.
• Paraaf of handtekening van degene die voorschrijft.
• Naam en adres van degene voor wie het recept bestemd is: het aantal
keren dat het geneesmiddel op hetzelfde recept mag worden gehaald.
, De verschillende toedieningswijzen van geneesmiddelen zoals oraal, enteraal,
inhalatie, parenteraal en lokale applicatie en de (verschillen in) werking bij de diverse vormen van
toediening:
Enteraal Inhalatie Parenteraal Lokale applicatie
Orale en sublinguale Neusslijmvlies Intraveneus Infiltratie
slijmvlies Trachea en bronchiën Intramusculair Op slijmvliezen
Slokdarm Longslijmvlies Subcutaan Op huid
Maagslijmvlies
Dunne darm (Pufjes voor astma) (Injecties) (Zalf/crème)
Dikke darm
Rectum
In de tandheelkunde worden de volgende drie groepen geneesmiddelen
gebruikt:
• Analgetica (pijnstillers)
• Lokale anesthetica
• Anti-infectieuze middelen
Enteraal
De meeste geneesmiddelen worden via de mond toegediend. Alleen om dringende redenen wordt
hiervan afgeweken. Ons spijsverteringsstelsel is gespecialiseerd in het opnemen van stoffen. Dit kan
in principe over de gehele lengte van het spijsverteringskanaal plaatsvinden. Vaak zijn de fysisch-
chemische eigenschappen van de toegediende stof bepalend voor de plaats waar de stof wordt
opgenomen. Resorptie kan zowel vanuit het zure milieu van de maag als vanuit het neutrale of
zwak-basische milieu van de darmen plaatsvinden.
1. Het orale en sublinguale slijmvlies
Resorptie kan hier zeer snel geschieden. Een bekend voorbeeld van een stof die snel door
het mondslijmvlies wordt opgenomen is nitroglycerine (Nitrobaat®). Dit middel wordt bij
aanvallen van angina pectoris onder de tong gebracht. De tablet lost op en komt
rechtstreeks in de bloedsomloop. Bepaalde stoffen mogen natuurlijk niet door het
mondslijmvlies worden opgenomen, bijv. stoffen voor ontsmetting van de mondholte, zoals
chloorhexidine of zuigtabletten.
2. De slokdarm
De resorptie in de slokdarm is te verwaarlozen, omdat de stof te kort in de slokdarm is.
3. Het maagslijmvlies
Bepaalde stoffen worden via de maagwand opgenomen. Dit geldt met name voor zwakke,
organische zuren. Basische stoffen worden niet via de maagwand opgenomen. Voor opname
via het maagslijmvlies is het van belang dat de stoffen voldoende lang in de maag verblijven.
Er zijn ook stoffen die het maagslijmvlies irriteren. Deze stoffen worden vaak zodanig
toegediend dat zij:
• De maag snel passeren, via de zogenaamde kleine curvatuur. Dit kan door de stof in
water op te lossen.
A1 les 1
Belangrijk om te weten: -----
• Door wie een recept geschreven mag worden
• Welke gegevens op een recept genoteerd moeten worden
o Gegevens van receptvoorschrijver
o Gegevens patiënt: geboortedatum, adres
o Welk geneesmiddel
o Dosering
o Toedieningswijze
Merk en locopreparaten -----
• Merknaam: begin met hoofdletter en eindigt met ®
• Locopreparaten:
o Dezelfde werkzame bestanddelen
o Goedkoper dan merk
Dosering ----- Bij langdurig gebruik kan een geneesmiddel
• Volwassenen ± 75 kg, specifiek gewicht aanpassen in schadelijk of toxisch worden. Ook een te hoge
doseringsschema dosering kan schadelijk zijn.
• Kinderen, doseringsschema bekijken!
• Toxische dosis: verwacht schadelijke effecten aan Vergiftiging: stof onschadelijk maken:
lichaam - De maag leegpompen of braken opwekken
• Lethale dosis: waar je aan kunt overlijden - Het slachtoffer veel laten drinken om zo
de stof te verdunnen
Doseringsschema voor kinderen (richtlijn) - Een laxeermiddel toedienen, waardoor
Leeftijd in jaren Deel van de volwassenendosis de passage in het spijsverteringskanaal
1/4 (3 mnd) 1/6 versnelt en de opname minder wordt
1/2 (6 mnd) 1/5 - Het toedienen van een tegengif, een
1 1/4 antidotum, waardoor de schadelijke stof
3 1/3 onwerkzaam wordt
7 1/2 1/2
12 3/4
Soorten geneesmiddelen Blz. 16 boek ----- TOETS!!!!!!!!
• Algemene anesthetica: algehele anesthesie.
Er kan een algehele verdoving (narcose) worden bereikt. Twee groepen:
- Vluchtige anesthetica: gassen, zoals lachgas, chloroform, ether.
- Niet-vluchtige anesthetica: middelen die meestal als injectie worden toegediend.
• Sedativa en hypnotica: kalmerende middelen die sufheid veroorzaken.
• Psychopharmaca: kalmerende middelen die geen sufheid veroorzaken.
• Antiseptica en desinfectantia: antimicrobiële middelen, schadelijke MO bestrijden ter
voorkoming van infecties.
• Haemostatica: bloeding tot stand brengen: tranexaminezuur.
• Anticoagulantia: voorkoming van trombose; bloedverdunners.
Stollingsfactoren onderdrukken → vertraagde bloedstolling, gebr. bij kans op trombose.
, • Cardiovasculaire middelen: inwerking op hart en bloedvaten Gebruikt in de tandheelkunde:
Pharmaca inwerkend op het autonome zenuwstelsel. Deze - Analgetica (pijnstillers)
geneesmiddelen hebben invloed op de prikkeloverdracht van het - Lokale anesthetica
autonome zenuwstelsel. - Anti-infectieuze middelen
• Analgetica: zie pagina 12 van dit bestand.
Geneesmiddelengebruik bij zwangerschap
Waar moet rekening mee gehouden worden bij het voorschrijven van medicatie aan zwangere
vrouw? Controleer het voorschrift van de tandarts altijd.
Teratogene werking = Indien er schade optreedt bij het ongeboren kind ten gevolge van
medicijngebruik tijdens de zwangerschap.
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Wie een recept mag uitschrijven en de afkortingen en gegevens op het recept:
De meest voorkomende afkortingen op het recept:
Afkorting Latijns Betekenis
R. Recipe Neem
m. Misce Meng
f. Fac. Maak
d. Da Geef af
Dtd Da tales doses Geef zodanige doses
no Numero Aantal
tab. tabula Tabletten
caps. Capsulae capsules
pulv. Pulvis Poeder
supp. Suppositorium Zetpil
S Signa Schrijf op het etiket (gebruiksaanwijzing)
Een recept mag worden afgegeven door:
• Geneeskundige (huisarts, specialist).
• Tandarts (mondhygiënist mag geen recepten voorschrijven).
• Vroedvrouw (verloskundige).
• Dierenarts.
Volgens de wet bestaan er voor een tandarts geen beperkingen ten aanzien van het voorschrijven
van geneesmiddelen. Wel is afgesproken dat een tandarts alleen geneesmiddelen voorschrijft
waarvan hij/zij de werking kent en kan overzien. Het gereedmaken en afleveren van de
voorgeschreven geneesmiddelen is de taak van de apotheker.
Welke gegevens op een recept vermeld staan:
• Gegevens over degene die voorschrijft: in ieder geval naam en
woonplaats.
• Datum waarop het wordt uitgeschreven.
• Naam en hoeveelheid van het geneesmiddel.
• Het gebruik: dit moet duidelijk omschreven zijn.
• Paraaf of handtekening van degene die voorschrijft.
• Naam en adres van degene voor wie het recept bestemd is: het aantal
keren dat het geneesmiddel op hetzelfde recept mag worden gehaald.
, De verschillende toedieningswijzen van geneesmiddelen zoals oraal, enteraal,
inhalatie, parenteraal en lokale applicatie en de (verschillen in) werking bij de diverse vormen van
toediening:
Enteraal Inhalatie Parenteraal Lokale applicatie
Orale en sublinguale Neusslijmvlies Intraveneus Infiltratie
slijmvlies Trachea en bronchiën Intramusculair Op slijmvliezen
Slokdarm Longslijmvlies Subcutaan Op huid
Maagslijmvlies
Dunne darm (Pufjes voor astma) (Injecties) (Zalf/crème)
Dikke darm
Rectum
In de tandheelkunde worden de volgende drie groepen geneesmiddelen
gebruikt:
• Analgetica (pijnstillers)
• Lokale anesthetica
• Anti-infectieuze middelen
Enteraal
De meeste geneesmiddelen worden via de mond toegediend. Alleen om dringende redenen wordt
hiervan afgeweken. Ons spijsverteringsstelsel is gespecialiseerd in het opnemen van stoffen. Dit kan
in principe over de gehele lengte van het spijsverteringskanaal plaatsvinden. Vaak zijn de fysisch-
chemische eigenschappen van de toegediende stof bepalend voor de plaats waar de stof wordt
opgenomen. Resorptie kan zowel vanuit het zure milieu van de maag als vanuit het neutrale of
zwak-basische milieu van de darmen plaatsvinden.
1. Het orale en sublinguale slijmvlies
Resorptie kan hier zeer snel geschieden. Een bekend voorbeeld van een stof die snel door
het mondslijmvlies wordt opgenomen is nitroglycerine (Nitrobaat®). Dit middel wordt bij
aanvallen van angina pectoris onder de tong gebracht. De tablet lost op en komt
rechtstreeks in de bloedsomloop. Bepaalde stoffen mogen natuurlijk niet door het
mondslijmvlies worden opgenomen, bijv. stoffen voor ontsmetting van de mondholte, zoals
chloorhexidine of zuigtabletten.
2. De slokdarm
De resorptie in de slokdarm is te verwaarlozen, omdat de stof te kort in de slokdarm is.
3. Het maagslijmvlies
Bepaalde stoffen worden via de maagwand opgenomen. Dit geldt met name voor zwakke,
organische zuren. Basische stoffen worden niet via de maagwand opgenomen. Voor opname
via het maagslijmvlies is het van belang dat de stoffen voldoende lang in de maag verblijven.
Er zijn ook stoffen die het maagslijmvlies irriteren. Deze stoffen worden vaak zodanig
toegediend dat zij:
• De maag snel passeren, via de zogenaamde kleine curvatuur. Dit kan door de stof in
water op te lossen.
