Samenvatting Beeldende Kunsten Deel 2: Maniërisme

2. Het Maniërisme
- Rome & Firenze

Het woord Maniërisme mag je enkel heel voorzichtig gebruiken. In de 16e eeuw werd het gebruikt in
Italië om stijl uit te drukken. Het werd vaak gebruikt met een negatieve connotatie. Het verschil werd
gemaakt tussen iets dat stijlvol is en iets dat gemaniëreerd of geaffecteerd is, overdreven en
opvallend, te veel proberen.
Het werd later gebruikt om de kunst van de 2e helft van de 16e eeuw te beschrijven. Eigenschappen
die we er van verwachten: scherpe en bijtende kleuren en figuren, draaiende houdingen en een sterk
(soms raar) perspectief.
Het werd veel verbonden met de elite en koninklijke hoven.
Hierdoor is het belangrijk om een nauwkeurige visuele analyse te doen voor
het woord te begrijpen. Men moet zichtzelf kunnen verduidelijken.

Het Maniërisme in Firenze en Rome komt op in de generatie na de grote
meesters zoals Leonardo Da Vinci, Rafael en Michelangelo.
Op dit moment begon er ook een grote interesse en gevoeligheid te groeien
in deze steden voor de kunst. Deze theoretische grondslag werd gelegd door
verschillende kunsthistorici, waaronder Vasari met zijn boek Vite.

Volgens Vasari is een ideaal beeld een verbetering van de uitgangspunten
van de kunst uit de Klassiek Oudheid en de beste kunstenaars uit de Renaissance.
Hij vond het belangrijk om het architecturale, de ratio’s (verhoudingen), posturen en weergave van
licht goed te imiteren. Hierbij was disegno (tekenen) de basis. Ook waren de intellectuele ideeën
achter de kunst van belang volgens Vasari en was Michelangelo het hoogtepunt van de kunst.

Er waren zeer veel immigranten uit Rome en Firenze. Dit had te maken met de reformatie vanaf de 2e
helft van de 16e eeuw. Daarbij waren hel veel religieuze vluchtelingen, inclusief kunstenaars. Ook
waren de plunderingen van Rome op 6 mei 1527 een reden.




31

, o Navolgers van Michelangelo

Andrea Del Sarto
1486-1530

Hij was vooral in Firenze actief en eventjes aan het Franse hof van François I. Hij was een leerling van
Michelangelo. Deze invloed is duidelijk te zien in zijn werken. De invloed van Michelangelo is te zien
in het gezicht, de plooi inval en het scherp helder licht.

Naam: Portret
Kunstenaar: Andrea del Sarto
Datum: 1517

Stroming: Maniërisme




Naam: Madonna of the Harpies
Kunstenaar: Andrea del Sarto
Datum: 1517

Stroming: Maniërisme




Hij was een leidende kunstenaar. We kunnen dit werk vergelijken met de
‘Sacra Conversazione’ van Domenico Veneziano uit 1445. In beide werken
worden Heiligen afgebeeld die ‘niet kunnen samen zijn’. Ze staan als
standbeelden, systematisch.
Ook hier is gebruik gemaakt van sfumato (ook bij Leonardo &
Michelangelo) en sterke kleuren.

Fortune Kritiek: Hoe een kunstenaar wordt beschouw na zijn dood.




32

, Rosso Fiorentino (Giovanni Battista di Jacopo)
1495-1540

Hij was hofschilder bij het Franse hof van François I. Hij ‘beledigde’ Rafael en Michelangelo maar toch
zie we een invloed van hun in zijn werken. Hij gebruikt sterke kleurcontrasten, sterke plooien en
scherpe draperingen. Hij toont ook klassieke kapsels.

Naam: Kruisafname
Kunstenaar: Fiorentino
Datum: 1521

Stroming: Maniërisme




Jacopo Carucci da Pontormo
(1494 – 1557)

Jacopo was een leerling van Da Vinci.

Naam: Kruisafneming
Kunstenaar: Pontormo
Datum: 1525

Stroming: Maniërisme




Bijzonder aan deze kruifafname is dat er geen kruis aanwezig is. Hierbij doet
de kunstenaars een poging om vernieuwend en origineel te zijn. Er is een
gevoel van gewichtloosheid. Het verdriet lijkt droomachtig.
We kunnen dit werk vergelijken met de Pieta van Michelangelo.
In het schilderij van Pontormo zijn de figuren meer uitgelengd en is er een
raar perspectief. de kleuren zijn iets minder elektrisch maar er zijn wel rare
kleurschakelingen die niet gekozen zijn p basis van lichtinval maar op basis
van wat voor een mooie samenkomst zorgt.


33