Fysiologie
1. Niet-zwangere vrouw
a. Gonadotropinen
b. Folliculogenese
i. Gonadotropine-onafhankelijk (embryo → puberteit)
1. Primordiale follikel
2. Primaire follikel
3. Secundaire pre-antrale follikel
ii. Gonadotropine-afhankelijk (vanaf puberteit)
1. Antrale follikel
2. Pre-ovulatoire / Graafse follikel
c. Ovulatoire cyclus
i. Folliculaire fase
1. Rekrutering (dag 1-5)
2. Selectie (dag 5-10)
3. Preovulatoire follikel
ii. Luteale fase
1. Corpus luteum (dag 15-21)
2. Luteolyse (dag 22-28)
d. Androgenen
i. Productie
- ovaria
- bijnier
- perifere weefsels
ii. Concentratie
- DHEAS-S > DHEA > A4 > T > DHT
iii. Functie
1. Zwakke androgenen (perifere weefsels)
a. DHEA-S
b. DHEA
c. A4
2. Sterke androgenen (lokaal in target cellen)
a. T
b. DHT
e. Lichamelijke veranderingen
i. Endometrium
1. Proliferatieve fase
2. Secretoire fase
3. Soorten bloedingen
ii. Myometrium
1. Tijdens menstruatie
2. Tijdens ovulatie
3. Tijdens luteale fase
iii. Cervix (slijmprop)
1. Doorlaatbaar door E: ovulatie
, 2. Ondoorlaatbaar door P
iv. Temperatuur
- P → hypothalamus → +0,5°C
v. Libido & hormonale contraceptie
vi. Premenstrueel syndroom
f. Puberteit
i. Endocrinologie
1. Prenataal
2. Bij geboorte
3. 3 maanden
4. 6 jaar
5. 10 jaar
ii. Gevolgen
1. Stijging van DHEA-S
a. libido
b. botversterking
c. spierversterking
d. amboseksuele haargroei (pubarche)
e. sebum- (acne) en apocriene zweetklieren (geur)
2. Stijging van E2
a. libibo
b. botversterking
c. thelarche/mammogenese
d. vetverdeling
e. groeispurt
i. GH (somatotrope cellen van HF) tot
groeischijven verdwijnen
f. groei genitalia
g. induceren van cyclus
i. eerst anovulatoir rond 12,5j = menarche
ii. dan ovulatoir (hogere E)
g. Oudere vrouw
i. Endocrinologie
ii. Gevolgen van E daling
1. ophouden menstruatie
- onregelmatige cycli tijdens transitie
- geen normaal bloedverlies meer na menopauze (E →
endometrium)
2. genitale atrofie (epitheel)
- vaginale infecties → pijnlijke coïtus
3. urinaire atrofie
- urinaire infecties
4. huid atrofie
- afname van collageen & elastine → rimpels
5. osteoporose
- breuken
- rugpijn
- krimpen
, 6. atherosclerose (sneller bij mannen)
- verhoogd risico op hart-/herseninfarct
7. androgeenexcess
- hirsutisme (overbeharing, zoals een man)
- acne
8. opvliegers
- minder inhibitie van KNDy neuron → meer neurokinine
B → stimuleert hypothalamus warmteafgave
- verdwijnen na enkele jaren door invloed van andere
neurale factoren
- kan behandeld worden door E supplement te nemen
2. Zwangere vrouw
a. Endocrinologie
i. Humaan choriongonadotropine (hCG)
ii. Progesteron
iii. Oestrogenen
iv. Corticotropine-releasing hormoon (GnRH)
v. Prolactine (PRL)
vi. Humaan placentair lactogeen (hPL)
vii. Groeihormoon (GH)
viii. Relaxine
b. Placenta
i. Ontwikkeling
ii. Opbouw
iii. Functie
c. Lichamelijke veranderingen
i. Stofwisseling
1. Anabole fase (1e-2e trimester)
2. Katabole fase (3e trimester)
ii. Ademhaling
iii. Nieren
1. Extracellulair volume
2. Nierfunctie
3. Afvoerkanalen
iv. Bloed
1. Plasma
2. Erytrocyten
3. Leukocyten
4. Bloedstelping
v. Circulatie
1. Hart
2. Arteries
3. Venen
vi. Spijsvertering
1. Pyrosis
2. Transit
1. Niet-zwangere vrouw
a. Gonadotropinen
b. Folliculogenese
i. Gonadotropine-onafhankelijk (embryo → puberteit)
1. Primordiale follikel
2. Primaire follikel
3. Secundaire pre-antrale follikel
ii. Gonadotropine-afhankelijk (vanaf puberteit)
1. Antrale follikel
2. Pre-ovulatoire / Graafse follikel
c. Ovulatoire cyclus
i. Folliculaire fase
1. Rekrutering (dag 1-5)
2. Selectie (dag 5-10)
3. Preovulatoire follikel
ii. Luteale fase
1. Corpus luteum (dag 15-21)
2. Luteolyse (dag 22-28)
d. Androgenen
i. Productie
- ovaria
- bijnier
- perifere weefsels
ii. Concentratie
- DHEAS-S > DHEA > A4 > T > DHT
iii. Functie
1. Zwakke androgenen (perifere weefsels)
a. DHEA-S
b. DHEA
c. A4
2. Sterke androgenen (lokaal in target cellen)
a. T
b. DHT
e. Lichamelijke veranderingen
i. Endometrium
1. Proliferatieve fase
2. Secretoire fase
3. Soorten bloedingen
ii. Myometrium
1. Tijdens menstruatie
2. Tijdens ovulatie
3. Tijdens luteale fase
iii. Cervix (slijmprop)
1. Doorlaatbaar door E: ovulatie
, 2. Ondoorlaatbaar door P
iv. Temperatuur
- P → hypothalamus → +0,5°C
v. Libido & hormonale contraceptie
vi. Premenstrueel syndroom
f. Puberteit
i. Endocrinologie
1. Prenataal
2. Bij geboorte
3. 3 maanden
4. 6 jaar
5. 10 jaar
ii. Gevolgen
1. Stijging van DHEA-S
a. libido
b. botversterking
c. spierversterking
d. amboseksuele haargroei (pubarche)
e. sebum- (acne) en apocriene zweetklieren (geur)
2. Stijging van E2
a. libibo
b. botversterking
c. thelarche/mammogenese
d. vetverdeling
e. groeispurt
i. GH (somatotrope cellen van HF) tot
groeischijven verdwijnen
f. groei genitalia
g. induceren van cyclus
i. eerst anovulatoir rond 12,5j = menarche
ii. dan ovulatoir (hogere E)
g. Oudere vrouw
i. Endocrinologie
ii. Gevolgen van E daling
1. ophouden menstruatie
- onregelmatige cycli tijdens transitie
- geen normaal bloedverlies meer na menopauze (E →
endometrium)
2. genitale atrofie (epitheel)
- vaginale infecties → pijnlijke coïtus
3. urinaire atrofie
- urinaire infecties
4. huid atrofie
- afname van collageen & elastine → rimpels
5. osteoporose
- breuken
- rugpijn
- krimpen
, 6. atherosclerose (sneller bij mannen)
- verhoogd risico op hart-/herseninfarct
7. androgeenexcess
- hirsutisme (overbeharing, zoals een man)
- acne
8. opvliegers
- minder inhibitie van KNDy neuron → meer neurokinine
B → stimuleert hypothalamus warmteafgave
- verdwijnen na enkele jaren door invloed van andere
neurale factoren
- kan behandeld worden door E supplement te nemen
2. Zwangere vrouw
a. Endocrinologie
i. Humaan choriongonadotropine (hCG)
ii. Progesteron
iii. Oestrogenen
iv. Corticotropine-releasing hormoon (GnRH)
v. Prolactine (PRL)
vi. Humaan placentair lactogeen (hPL)
vii. Groeihormoon (GH)
viii. Relaxine
b. Placenta
i. Ontwikkeling
ii. Opbouw
iii. Functie
c. Lichamelijke veranderingen
i. Stofwisseling
1. Anabole fase (1e-2e trimester)
2. Katabole fase (3e trimester)
ii. Ademhaling
iii. Nieren
1. Extracellulair volume
2. Nierfunctie
3. Afvoerkanalen
iv. Bloed
1. Plasma
2. Erytrocyten
3. Leukocyten
4. Bloedstelping
v. Circulatie
1. Hart
2. Arteries
3. Venen
vi. Spijsvertering
1. Pyrosis
2. Transit
