Hc verlichting
Halverwege 16e eeuw: Copernicus vindt een nieuw wereldbeeld over de planeten, (KA26).
(Observeren/experimenteren/redeneren)
Ontwikkelingen in de 16e eeuw
- Ontdekkingsreizen > nieuwe rijkdom, verbeterde scheepsbouw/navigatie/cartografie.
- Ambachtelijke technieken
- Humanistische tekstanalyse: kritische en onderzoekende houding (ontstaan bij
renaissance). (KA18/19)
- Rationalisme van Descartes: rede is enige bron van kennis (god geeft kennis).
- Empirisme van Locke: kennis komt voor uit ervaring (ongeschreven blad).
Nieuwe ontdekkingen en inzichten in het geloof
- Autoriteit van de kerk neemt steeds meer af
- Discussies over godsdienst in de samenleving
- Steeds meer gezien als een zaak van het individu en niet van de staat.
Hoe ontstond de verlichting?
- Stroming van geleerden in de 18e eeuw die vond dat de samenleving met de rede
moest worden onderzocht (KA 27).
Welke invloed?
- Meer vragen, wat is goed en fout, hoe moet je met elkaar omgaan.
- Te veel machtsmisbruik en bijgeloof
Via onderwijs en opvoeding vooruitgang
Grenzen van menselijk verstand
- Immanuel Kant
- Middenweg tussen empirisme en rationalisme
- Objectieve werkelijkheid en subjectieve interpretatie
- Grens aan verstand
Locke
- In die tijd droit devin > Locke zei dat er geen macht van god verleend moest worden
maar door volk, hij gaf de mens natuurrechten.
- Sociaal contract
Rousseau
- Volkssoevereiniteit
Montesquieu
- Trias politica, machtenscheiding
Smith
- Grondlegger van de vrijemarkteconomie
- Mens handelt uit eigenbelang
, - Verlichtingsidealen verspreiden door filosofen/romans en toneel/encyclopedie
Publieke opinie
Vorsten:
- Absoluut vorst: censureren de verlichting
- Verlicht absolutisme: bereid om verlicht te denken maar wel macht houden.
Ontstaan Amerikaanse revolutie
1763: 13 Britse koloniën in Noord-Amerika, bewoond door pelgrims, zij waren in contact met
filosofen.
GB eiste hoge belastingen, pelgrims waren hiertegen en denken over zelfbeschikkingsrecht.
4 juli 1776: 13 Amerikaanse staten onafhankelijk.
Iedereen gelijk geboren, iedereen recht om gelukkig te wezen.
(KA 29)
Verlichte ideeën in de VS
- Commitees of correspondence: schaduwregeringen die spraken over Britten
Founding fathers, George Washington die steun kreeg van verlichte denker Thomas
Paine die tegen Britten was.
1783: onafhankelijkheid gewonnen
Benjamin Franklin, contact met montesqieu en dus trias politica.
1787: grondwet
Hoe werken de verenigde staten
13 koloniën worden federale staat. Overheid beslist over buitenlandse politiek en economie,
Staat beslist over onderwijs, rechtspraak, politie.
- Rechten gelden niet voor vrouwen/tot slaaf gemaakte/inheemse bevolking.
Hoe kwam de VS aan zoveel slaven?
- Ontdekkingsreizen in 15e eeuw
- Europeanen maken kolonies en handelsposten
- Wereldhandel ontstaat
- 17e eeuw trans-Atlantische slavenhandel, hoogtepunt in 18e eeuw.
- Veel discussie over slavernij tijdens de verlichting.
Welke problematiek tussen noordelijke en zuidelijke staten?
Noord:
- Willen sterke centralisatie
- Invoerrechten als bescherming tegen Engelsen
- Kennen geen slavernij maar wel discrimineren
Zuid (plantages):
- Afzonderlijke Heersing
- Vrijhandel voor goedkope producten uit buitenland
- Wel slavernij en discriminatie
Halverwege 16e eeuw: Copernicus vindt een nieuw wereldbeeld over de planeten, (KA26).
(Observeren/experimenteren/redeneren)
Ontwikkelingen in de 16e eeuw
- Ontdekkingsreizen > nieuwe rijkdom, verbeterde scheepsbouw/navigatie/cartografie.
- Ambachtelijke technieken
- Humanistische tekstanalyse: kritische en onderzoekende houding (ontstaan bij
renaissance). (KA18/19)
- Rationalisme van Descartes: rede is enige bron van kennis (god geeft kennis).
- Empirisme van Locke: kennis komt voor uit ervaring (ongeschreven blad).
Nieuwe ontdekkingen en inzichten in het geloof
- Autoriteit van de kerk neemt steeds meer af
- Discussies over godsdienst in de samenleving
- Steeds meer gezien als een zaak van het individu en niet van de staat.
Hoe ontstond de verlichting?
- Stroming van geleerden in de 18e eeuw die vond dat de samenleving met de rede
moest worden onderzocht (KA 27).
Welke invloed?
- Meer vragen, wat is goed en fout, hoe moet je met elkaar omgaan.
- Te veel machtsmisbruik en bijgeloof
Via onderwijs en opvoeding vooruitgang
Grenzen van menselijk verstand
- Immanuel Kant
- Middenweg tussen empirisme en rationalisme
- Objectieve werkelijkheid en subjectieve interpretatie
- Grens aan verstand
Locke
- In die tijd droit devin > Locke zei dat er geen macht van god verleend moest worden
maar door volk, hij gaf de mens natuurrechten.
- Sociaal contract
Rousseau
- Volkssoevereiniteit
Montesquieu
- Trias politica, machtenscheiding
Smith
- Grondlegger van de vrijemarkteconomie
- Mens handelt uit eigenbelang
, - Verlichtingsidealen verspreiden door filosofen/romans en toneel/encyclopedie
Publieke opinie
Vorsten:
- Absoluut vorst: censureren de verlichting
- Verlicht absolutisme: bereid om verlicht te denken maar wel macht houden.
Ontstaan Amerikaanse revolutie
1763: 13 Britse koloniën in Noord-Amerika, bewoond door pelgrims, zij waren in contact met
filosofen.
GB eiste hoge belastingen, pelgrims waren hiertegen en denken over zelfbeschikkingsrecht.
4 juli 1776: 13 Amerikaanse staten onafhankelijk.
Iedereen gelijk geboren, iedereen recht om gelukkig te wezen.
(KA 29)
Verlichte ideeën in de VS
- Commitees of correspondence: schaduwregeringen die spraken over Britten
Founding fathers, George Washington die steun kreeg van verlichte denker Thomas
Paine die tegen Britten was.
1783: onafhankelijkheid gewonnen
Benjamin Franklin, contact met montesqieu en dus trias politica.
1787: grondwet
Hoe werken de verenigde staten
13 koloniën worden federale staat. Overheid beslist over buitenlandse politiek en economie,
Staat beslist over onderwijs, rechtspraak, politie.
- Rechten gelden niet voor vrouwen/tot slaaf gemaakte/inheemse bevolking.
Hoe kwam de VS aan zoveel slaven?
- Ontdekkingsreizen in 15e eeuw
- Europeanen maken kolonies en handelsposten
- Wereldhandel ontstaat
- 17e eeuw trans-Atlantische slavenhandel, hoogtepunt in 18e eeuw.
- Veel discussie over slavernij tijdens de verlichting.
Welke problematiek tussen noordelijke en zuidelijke staten?
Noord:
- Willen sterke centralisatie
- Invoerrechten als bescherming tegen Engelsen
- Kennen geen slavernij maar wel discrimineren
Zuid (plantages):
- Afzonderlijke Heersing
- Vrijhandel voor goedkope producten uit buitenland
- Wel slavernij en discriminatie
