Humane wetenschappen 2
2022-2023: Chris BESSEMANS
Hoorcollege 5 – 21 maart 2023
INHOUD
Geschiedenis v.d. straf ........................................................................................................................... 1
• Evolutie....................................................................................................................................... 1
• Evolutie in arch. .......................................................................................................................... 2
België: wetgeving rond straf = heel humaan .......................................................................................... 2
• Masterplan 2008-2016 ............................................................................................................... 2
− Onvoldoende vernieuwend? .................................................................................................. 2
• Nieuwe wedstrijd uitgeschreven ................................................................................................ 2
Waarom bestaat strafpraktijk?............................................................................................................... 2
Filosofie v.d. straf ................................................................................................................................... 3
• Traditionele theorieën ................................................................................................................ 3
− Retributivisme ........................................................................................................................ 3
− Consequentialisme ................................................................................................................. 3
− Rehabilitatie ........................................................................................................................... 3
Hybride + abolitionist (= verlating) theorieën............................................................................. 3
↔ Analytisch morele fenomenologie .......................................................................................... 3
Expressivistische theorieën = nieuwe ideeën ......................................................................................... 3
• Feinberg...................................................................................................................................... 3
• Waarom bestaat strafpraktijk? ................................................................................................... 3
STRAFARCHITECTUUR
Geschiedenis v.d. straf
• Evolutie
− Eerst: lijfelijk & gruwelijk
= Machtsuitdrukking – publiek!
− Later: vrijh. wegnemen
= Geestelijk
∙ Verlichting: vrijh. = grootste bezit v.d. mens
∙ Idee: mensen zullen het achteraf niet nog eens doen
↔ niet vanuit humane idee om mensen te helpen: ‘mensen w daar beter v.’
Pagina 1 van 4
, − Straf vandaag
∙ N. humane vorm?
∙ M mensen helpen om terug in samenl. te komen
∙ Niet focussen op straffen zelf
• Evolutie in arch.
− Zelfde evolutie zichtb.
− Panopticum: continue controle zonder dat gevangenen dat doorhebben
Stervormige gevangenissen: bel. model in België
België: wetgeving rond straf = heel humaan
− Niet goed uitgevoerd
− Gedachtegoed: alternatieve vorm v. detentie
• Masterplan 2008-2016
− Onvoldoende vernieuwend?
∙ Nog steeds idee v. panopticum
∙ Sluit niet aan op nieuwe wetgeving
∙ Veel kritiek => maar beperkt uitgevoerd
• Nieuwe wedstrijd uitgeschreven
− Gevangenis Haren, 2022
= Gevangenisdorp
∙ Nog steeds afgesloten v. samenleving
∙ Nog steeds grootschalig
∙ Idee: leven zoals in samenleving
∙ Teksten: Waal & Vandamme: kritiek
◦ Interieur: nog steeds trad. visie: blauwdruk hetzelfde
◦ Gevangenis zal opnieuw falen
◦ Onvoldoende vernieuwend: overwicht op controle
Waarom bestaat strafpraktijk?
− Waarom houden we dat in stand?
− Determinisme: geen vrije wil
Toeval, geboorteplaats,… => daden
Niet volledig verantw. -> waarom dan straffen?
Pagina 2 van 4
2022-2023: Chris BESSEMANS
Hoorcollege 5 – 21 maart 2023
INHOUD
Geschiedenis v.d. straf ........................................................................................................................... 1
• Evolutie....................................................................................................................................... 1
• Evolutie in arch. .......................................................................................................................... 2
België: wetgeving rond straf = heel humaan .......................................................................................... 2
• Masterplan 2008-2016 ............................................................................................................... 2
− Onvoldoende vernieuwend? .................................................................................................. 2
• Nieuwe wedstrijd uitgeschreven ................................................................................................ 2
Waarom bestaat strafpraktijk?............................................................................................................... 2
Filosofie v.d. straf ................................................................................................................................... 3
• Traditionele theorieën ................................................................................................................ 3
− Retributivisme ........................................................................................................................ 3
− Consequentialisme ................................................................................................................. 3
− Rehabilitatie ........................................................................................................................... 3
Hybride + abolitionist (= verlating) theorieën............................................................................. 3
↔ Analytisch morele fenomenologie .......................................................................................... 3
Expressivistische theorieën = nieuwe ideeën ......................................................................................... 3
• Feinberg...................................................................................................................................... 3
• Waarom bestaat strafpraktijk? ................................................................................................... 3
STRAFARCHITECTUUR
Geschiedenis v.d. straf
• Evolutie
− Eerst: lijfelijk & gruwelijk
= Machtsuitdrukking – publiek!
− Later: vrijh. wegnemen
= Geestelijk
∙ Verlichting: vrijh. = grootste bezit v.d. mens
∙ Idee: mensen zullen het achteraf niet nog eens doen
↔ niet vanuit humane idee om mensen te helpen: ‘mensen w daar beter v.’
Pagina 1 van 4
, − Straf vandaag
∙ N. humane vorm?
∙ M mensen helpen om terug in samenl. te komen
∙ Niet focussen op straffen zelf
• Evolutie in arch.
− Zelfde evolutie zichtb.
− Panopticum: continue controle zonder dat gevangenen dat doorhebben
Stervormige gevangenissen: bel. model in België
België: wetgeving rond straf = heel humaan
− Niet goed uitgevoerd
− Gedachtegoed: alternatieve vorm v. detentie
• Masterplan 2008-2016
− Onvoldoende vernieuwend?
∙ Nog steeds idee v. panopticum
∙ Sluit niet aan op nieuwe wetgeving
∙ Veel kritiek => maar beperkt uitgevoerd
• Nieuwe wedstrijd uitgeschreven
− Gevangenis Haren, 2022
= Gevangenisdorp
∙ Nog steeds afgesloten v. samenleving
∙ Nog steeds grootschalig
∙ Idee: leven zoals in samenleving
∙ Teksten: Waal & Vandamme: kritiek
◦ Interieur: nog steeds trad. visie: blauwdruk hetzelfde
◦ Gevangenis zal opnieuw falen
◦ Onvoldoende vernieuwend: overwicht op controle
Waarom bestaat strafpraktijk?
− Waarom houden we dat in stand?
− Determinisme: geen vrije wil
Toeval, geboorteplaats,… => daden
Niet volledig verantw. -> waarom dan straffen?
Pagina 2 van 4
