GEESTELIJKE GEZONDHEID VERSUS
GEESTESZIEKTE
Geestelijke gezondheid en geestesziekte
zijn verwanten, maar onderscheiden
dimensies: het ene continuüm geeft de
aan- of afwezigheid van geestelijke
gezondheid aan, het andere de aan- of
afwezigheid van geestesziekte.
Geestelijke gezondheid is meer dan
alleen de afwezigheid van een
psychische aandoening.
WAT IS GEESTELIJKE GEZONDHEID? (MENTAL HEALTH)
- Geestelijke gezondheid = een staat van welzijn waarin het individu zijn of haar eigen
capaciteiten realiseert, kan omgaan met de normale stress van het leven, productief
en vruchtbaar kan werken en in staat is een bijdrage te leveren aan zijn of haar
gemeenschap
- In deze positieve zin is geestelijke gezondheid de basis voor welzijn en effectief
functioneren voor een individu en voor een gemeenschap
GEESTELIJKE GEZONDHEID ALS WELZIJN
- Momenteel worden twee tradities van welzijnsonderzoek onderscheiden:
* Hedonistisch welzijn = plezier bereiken en pijn vermijden
* Eudaimonisch welzijn = individueel streven en optimaal functioneren
- Er is eerder een mix/balans van beide modellen om welzijn te bereiken
Eudaimonisch welzijn omvat 6 elementen:
Een positieve en accepterende houding ten
Inzicht hebben in het eigen potentieel
opzichte van aspecten van het zelf in het verleden
voor zelfontplooiing. en heden.
Zelfsturing zoals geleid door de eigen
Doelen en overtuigingen hebben sociaal aanvaarde interne normen (in
die een gevoel van richting en staat om weerstand te bieden aan sociale
betekenis in het leven bevestigen. druk om op bepaalde manieren te
denken en te handelen).
Het hebben van bevredigende Het vermogen om de complexe omgeving naar
persoonlijke relaties waarin eigen behoefte te beheren, b.v. “Over het
empathie en intimiteit tot uiting algemeen heb ik het gevoel dat ik de baas ben
komen. over de situatie waarin ik leef.”
1
,WAT IS GEESTESZIEKTE / PSYCHISCHE STOORNIS? (MENTAL ILLNESS)
- Geestesziekte / psychische stoornis = stoornis vastgesteld door een psychiater/
psycholoog
- De stoornis interfereert aanzienlijk met iemands cognitieve, emotionele, sociale en
vaak ook motorische vaardigheden
- Psychische stoornissen zijn wereldwijd de belangrijkste oorzaak van jaren met een
beperking
- Ze omvatten een breed scala aan tekenen, symptomen en ervaringen à classificeren
volgens:
* Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5)
* International Classification of Diseases (ICD-10)
- Kinesitherapeut heeft niet het recht om een diagnose te stellen, maar we moeten
symptomen en tekenen herkennen als ze zich voordoen in de praktijk à preventie
Prevalentie in België
van mensen met een
bepaalde psychische
stoornis of stoornis in
gebruik van middelen.
De puntprevalentie in
een jaar van mensen
die een psychische
stoornis hebben, ligt
op 14,5% in België.
De lifetime prevalentie van mensen met een psychische stoornis, ligt op 25% à 1 op
4 mensen gaat gediagnosticeerd worden met een geestesziekte.
2
, Er zijn symptomen en tekens die
specifiek zijn voor enerzijds angst
en anderzijds depressie, maar er
zijn ook heel wat overlappende
factoren tussen beiden.
COMORBIDITEITEN
- Veelvoorkomende risicofactoren kunnen bijdragen aan zowel psychische
aandoeningen als stoornissen in het gebruik van middelen:
* Genen
* Omgevingsfactoren (VB: sociale deprivatie, traumatische gebeurtenissen)
- Psychische aandoeningen kunnen bijdragen aan drugsgebruik en stoornissen
in het gebruik van middelen
* Onderzoek suggereert dat mensen met een psychische aandoening drugs of
alcohol kunnen gebruiken als vorm van zelfmedicatie
* Hoewel sommige medicijnen kunnen helpen bij symptomen van psychische
aandoeningen, kan dit de symptomen soms ook verergeren
* Wanneer een persoon een psychische aandoening ontwikkelt, kunnen
veranderingen in de hersenen de belonende effecten van stoffen versterken,
waardoor de persoon vatbaar wordt voor het blijven gebruiken van de stof
- Middelengebruik en verslaving kunnen bijdragen aan het ontstaan van
psychische aandoeningen
* Middelengebruik kan de hersenen zodanig veranderen dat een persoon meer
kans heeft op het ontwikkelen van een psychische aandoening¨
3
, VOLWASSENEN
STEMMINGSSTOORNISSEN
Het is bewezen dat mensen met een depressie minder fysiek actief zijn à risico
- Geen gelijkheid maar rechtvaardigheid
- Ze hebben niet evenveel zorg nodig als iemand zonder psychische stoornis, maar ze
hebben net extra hulp nodig
Het is bewezen dat mensen met een depressie een lagere fysieke fitheid hebben
- 6 tot 12 mL/kg/min lagere VO2-piek dan de algemene bevolking
- Elke afname van 3,5 ml/kg/min van de VO2-piek geassocieerd met 13-15 % verhoging
van het risico op vroegtijdige sterfte door alle oorzaken en HVZ
DSM-5 criteria: ernstige depressieve stoornis en aanhoudende depressieve stoornis
5 of meer van 9 symptomen (waaronder minstens 1 depressieve stemming en verlies van
interesse of plezier) in een periode van 2 weken
• Depressieve stemming (subjectief of waargenomen)
• Verlies van interesse of plezier
• Verandering in gewicht of eetlust
• Slapeloosheid of hypersomnie
• Psychomotorische achterstand of agitatie (waargenomen)
• Verlies van energie of vermoeidheid
• Waardeloosheid of schuld
• Verminderde concentratie of besluiteloosheid
• Gedachten aan de dood of zelfmoordgedachten of zelfmoordpoging
ANGST STOORNISSEN
DSM-5 criteria: algemene angststoornis
3 of meer van 6 symptomen (met ten minste enkele symptomen die de afgelopen 6
maanden meer dagen wel dan niet aanwezig zijn geweest)
• Rusteloosheid of zich opgejaagd of gespannen voelen
• Snel vermoeid zijn
• Moeite met concentreren of de geest leegmaken
• Prikkelbaarheid
• Spierspanning
• Slaapstoornis (moeite met inslapen of doorslapen, of rusteloze, onbevredigende
slaap)
4
GEESTESZIEKTE
Geestelijke gezondheid en geestesziekte
zijn verwanten, maar onderscheiden
dimensies: het ene continuüm geeft de
aan- of afwezigheid van geestelijke
gezondheid aan, het andere de aan- of
afwezigheid van geestesziekte.
Geestelijke gezondheid is meer dan
alleen de afwezigheid van een
psychische aandoening.
WAT IS GEESTELIJKE GEZONDHEID? (MENTAL HEALTH)
- Geestelijke gezondheid = een staat van welzijn waarin het individu zijn of haar eigen
capaciteiten realiseert, kan omgaan met de normale stress van het leven, productief
en vruchtbaar kan werken en in staat is een bijdrage te leveren aan zijn of haar
gemeenschap
- In deze positieve zin is geestelijke gezondheid de basis voor welzijn en effectief
functioneren voor een individu en voor een gemeenschap
GEESTELIJKE GEZONDHEID ALS WELZIJN
- Momenteel worden twee tradities van welzijnsonderzoek onderscheiden:
* Hedonistisch welzijn = plezier bereiken en pijn vermijden
* Eudaimonisch welzijn = individueel streven en optimaal functioneren
- Er is eerder een mix/balans van beide modellen om welzijn te bereiken
Eudaimonisch welzijn omvat 6 elementen:
Een positieve en accepterende houding ten
Inzicht hebben in het eigen potentieel
opzichte van aspecten van het zelf in het verleden
voor zelfontplooiing. en heden.
Zelfsturing zoals geleid door de eigen
Doelen en overtuigingen hebben sociaal aanvaarde interne normen (in
die een gevoel van richting en staat om weerstand te bieden aan sociale
betekenis in het leven bevestigen. druk om op bepaalde manieren te
denken en te handelen).
Het hebben van bevredigende Het vermogen om de complexe omgeving naar
persoonlijke relaties waarin eigen behoefte te beheren, b.v. “Over het
empathie en intimiteit tot uiting algemeen heb ik het gevoel dat ik de baas ben
komen. over de situatie waarin ik leef.”
1
,WAT IS GEESTESZIEKTE / PSYCHISCHE STOORNIS? (MENTAL ILLNESS)
- Geestesziekte / psychische stoornis = stoornis vastgesteld door een psychiater/
psycholoog
- De stoornis interfereert aanzienlijk met iemands cognitieve, emotionele, sociale en
vaak ook motorische vaardigheden
- Psychische stoornissen zijn wereldwijd de belangrijkste oorzaak van jaren met een
beperking
- Ze omvatten een breed scala aan tekenen, symptomen en ervaringen à classificeren
volgens:
* Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5)
* International Classification of Diseases (ICD-10)
- Kinesitherapeut heeft niet het recht om een diagnose te stellen, maar we moeten
symptomen en tekenen herkennen als ze zich voordoen in de praktijk à preventie
Prevalentie in België
van mensen met een
bepaalde psychische
stoornis of stoornis in
gebruik van middelen.
De puntprevalentie in
een jaar van mensen
die een psychische
stoornis hebben, ligt
op 14,5% in België.
De lifetime prevalentie van mensen met een psychische stoornis, ligt op 25% à 1 op
4 mensen gaat gediagnosticeerd worden met een geestesziekte.
2
, Er zijn symptomen en tekens die
specifiek zijn voor enerzijds angst
en anderzijds depressie, maar er
zijn ook heel wat overlappende
factoren tussen beiden.
COMORBIDITEITEN
- Veelvoorkomende risicofactoren kunnen bijdragen aan zowel psychische
aandoeningen als stoornissen in het gebruik van middelen:
* Genen
* Omgevingsfactoren (VB: sociale deprivatie, traumatische gebeurtenissen)
- Psychische aandoeningen kunnen bijdragen aan drugsgebruik en stoornissen
in het gebruik van middelen
* Onderzoek suggereert dat mensen met een psychische aandoening drugs of
alcohol kunnen gebruiken als vorm van zelfmedicatie
* Hoewel sommige medicijnen kunnen helpen bij symptomen van psychische
aandoeningen, kan dit de symptomen soms ook verergeren
* Wanneer een persoon een psychische aandoening ontwikkelt, kunnen
veranderingen in de hersenen de belonende effecten van stoffen versterken,
waardoor de persoon vatbaar wordt voor het blijven gebruiken van de stof
- Middelengebruik en verslaving kunnen bijdragen aan het ontstaan van
psychische aandoeningen
* Middelengebruik kan de hersenen zodanig veranderen dat een persoon meer
kans heeft op het ontwikkelen van een psychische aandoening¨
3
, VOLWASSENEN
STEMMINGSSTOORNISSEN
Het is bewezen dat mensen met een depressie minder fysiek actief zijn à risico
- Geen gelijkheid maar rechtvaardigheid
- Ze hebben niet evenveel zorg nodig als iemand zonder psychische stoornis, maar ze
hebben net extra hulp nodig
Het is bewezen dat mensen met een depressie een lagere fysieke fitheid hebben
- 6 tot 12 mL/kg/min lagere VO2-piek dan de algemene bevolking
- Elke afname van 3,5 ml/kg/min van de VO2-piek geassocieerd met 13-15 % verhoging
van het risico op vroegtijdige sterfte door alle oorzaken en HVZ
DSM-5 criteria: ernstige depressieve stoornis en aanhoudende depressieve stoornis
5 of meer van 9 symptomen (waaronder minstens 1 depressieve stemming en verlies van
interesse of plezier) in een periode van 2 weken
• Depressieve stemming (subjectief of waargenomen)
• Verlies van interesse of plezier
• Verandering in gewicht of eetlust
• Slapeloosheid of hypersomnie
• Psychomotorische achterstand of agitatie (waargenomen)
• Verlies van energie of vermoeidheid
• Waardeloosheid of schuld
• Verminderde concentratie of besluiteloosheid
• Gedachten aan de dood of zelfmoordgedachten of zelfmoordpoging
ANGST STOORNISSEN
DSM-5 criteria: algemene angststoornis
3 of meer van 6 symptomen (met ten minste enkele symptomen die de afgelopen 6
maanden meer dagen wel dan niet aanwezig zijn geweest)
• Rusteloosheid of zich opgejaagd of gespannen voelen
• Snel vermoeid zijn
• Moeite met concentreren of de geest leegmaken
• Prikkelbaarheid
• Spierspanning
• Slaapstoornis (moeite met inslapen of doorslapen, of rusteloze, onbevredigende
slaap)
4
