OZT7A thema’s anatomie en techniek:
- Zwangerschap
- Uterus
- Keel
- Neus
- Oor
- Oog
- Laparotomie 1
- Laparotomie 2
- Fracturen
- Plastische chirurgie
- Schouder
,OZT7A
Uterus, tubae en ovaria anatomie
• Van de onderdelen van het vrouwelijk voortplantingsstelsel de bouw,
de ligging, de vascularisatie en de belangrijkste functie beschrijven
(OZT5 herhalen!);
• De bouw en ligging van uterus, tubae en ovariae beschrijven;
• De banden en peritoneale structuren bij de inwendige vrouwelijke geslachtsorganen
benoemen en herkennen in een figuur;
• De wandopbouw van uterus en tubae uitleggen;
• De vascularisatie van de vrouwelijke geslachtsorganen benoemen
Embryologie geslachtsorganen
Alles wat mis gaat in de embryonale periode blijft ook mis. Zowel man als vrouw beginnen
met gang van Muller en gang van Wolff (eerste plaatje). Dit groeit uit tot
geslachtsorganen.
- Blauw: gang van Muller → word uterus en tubae
- Rood: gang van wolff
Vorming van de uterus: te verklaren vanuit het niet goed
samensmelten van de gang van muller.
Ligging uterus: tussen blaas en rectum in (zie pijltjes)
• Fornices: de plaats tussen de plooien bij de portio.
▪ Ventrale fornices aan de voorzijde
▪ Dorsale fornices aan de achterzijde
▪ Aan de zijkanten laterale fornices
• Cavum douglas, ook wel excavatio recto uterina genoemd.
De diepste ruimte van de buikholte. Hier zitten resten van
ontstekingsprocessen en is gemakkelijk bereikbaar via het
rectum.
• Excavatio vesica uterina
• Ligging tov peritoneum: bijna helemaal omgeven door
peritoneum. Tussen de blaas en baarmoeder ontstaat een
plooi net als tussen baarmoeder en rectum. De vagina
loopt naar dorsaal terwijl de uterus richting ventraal loopt.
De cervix steekt uit in de vagina waardoor er ook een
kleine plooi ontstaat bij de portio.
▪ Cervix ligt subperitoneaal (het meest caudale deel)
▪ Grootste stuk intraperitoneaal
Ligging: naar voren gekanteld en naar voren gebogen
- Versio: kromming (de eerste hoek)
- Flexio: kromming in de uterus zelf
- Positio: hij blijft op deze positie hangen door banden en ligamenten.
Hij kan ook wat lager komen te liggen
Variaties in de ligging
- Bij de eerste is het normale beeld
- Bij de tweede is de versio wel te zien, de flexio niet
- Bij de derde is de versio niet te zien, de flexio wel
- Bij de vierde is er een retroflexie en retroversie
,Bouw uterus
• Fundus uteri: bovenste gedeelte
• Corpus uteri: het grootste gedeelte van de uterus
• Isthmus uteri: waar het smaller word
• Cervix uteri: baarmoedermond
• Canalis cervicalis: het kanaal in de
baarmoedermond
• Ostium uteri: buitenste opening van de uterus
• Portio vaginalis: gedeelte van de uterus wat in de
vagina uitsteekt
• Cavitas uteri: baarmoederholte
• Fornix anterior/ventralis, posterior, lateralis
Bouw tuba uterina/salpinx
• Infundibulum: het brede deel dat het eitje
opvangt vanuit het ovarium
• Ampulla: het middelste gedeelte.
• Isthmus tubae uterina: het begin / smal
wordende gedeelte van de tuba
• Pars uterina: tuba loopt een stukje door in de
wand van de uterus
• Fimbriae: de haartjes die zorgen dat het eitje
vanuit het ovarium naar de tuba komt. De
fimbriae zit bij het infundibulum.
• Ostium abdominale: opening aan de tuba / buikholte
• Ostium uterinum: opening in de uterus – zit bij pars uterina
Extra Uterine Gravi diteit (EUG): eitje word wel
bevrucht maar gaat niet naar de baarmoeder.
Komt vaak voor in het smalle deel van de tuba.
Hier lopen arteria en vena ovarica (ontspringen
rechtstreeks uit aorta abdominalis). Bij een buiten
baarmoederlijke zwangerschap (EUG) kan er een
bloeding op deze plaats optreden → grote
bloeding vanwege directe connectie met aorta.
Wand uterus 3 lagen:
• Endometrium - tunica mucosa – de binnenzijde
Slijmvlieslaag
Onderhevig aan cyclische veranderingen → er
nestelt geen eitje in → endometrium word
afgestoten = menstruatie
• Myometrium - tunica muscularis – de spierlaag
1,5 cm dik zonder zwangerschap
Gladde spiervezels (autonoom, bijvoorbeeld door
oxytoxine)
Neemt toe bij zwangerschap (meer en grotere
spiercellen → dragen en beschermen kind +
uitdrijven door contraheren baarmoeder)
• Perimetrium - tunica serosa – er omheen (visceraal
peritoneum)
Peritoneum is sereus vlies = vochtproducerend
Is onderdeel van lig. Latum (onderdeel van mesometrium)
, Wand tuba: eitje van ampulla (abdominale ostium) naar uterus
krijgen. Vanaf de andere zijde komen zaadcellen de eitjes
opzoeken → door de trilharen is dit extra moeilijk.
• Tunica mucosa: plooien met trilharen → eicel van ostium
abdominale naar uterus
• Tunica muscularis: meerdere dunne lagen. Kan een kleine
peristaltische beweging maken zodat het eitje richting de
uterus beweegt
• Tunica serosa: peritoneale afdekking. In dit geval de
mesosalpinx omdat die over de tuba heen loopt
Ligamenten en peritoneale structuren: door
ligamenten verend vastliggend in zijn omgeving
• Ligamenten latum uteri: het
peritoneum/laken dat over de uterus
heen ligt (hele doek HELEMAAL)
▪ Mesovarium: om ovarium
▪ Mesosalpinx: om tuba (salpinx)
▪ Mesometrium: over uterus en de
ruimten er naast (zelfde als peirmetrium)
• Ligamentum latum uteri: pertitoneumlaag over
hele uterus en tuba
• Ligamentum ovarii proprium: het ligament
waarmee de ovaria vast zitten aan de uterus.
Het eigen ligament van het ovarium. Gaat geen
eicel doorheen
• Ligamentum suspensorium ovarii
▪ Plooi van bekkenwand naar ovarium
▪ Bevat vasa ovarica = a en v ovarica
• A ovarica ontspringt vanuit de aorta
▪ Het ophangende ligament van ovariu m aan de bekkenwand
• Ligamentum cardinale: moet doorgenomen worden bij uterus exirpatie. Tussen uterus en de
laterale wand. Hier loopt de ureter langs. De arteria uterina ligt een stukje in en stukje boven
ligamentum cardinale (in het parametrium – ruimte tussen de twee gordijnen)
▪ Om cervix en gaat naar zijwanden
▪ In verbinding met ligamentum lathum
▪ Als peritoneum terug gaat naar boven over blaas keert die terug
omhoog en hier onder ligt ligamentum cardinale
▪ Kom je als eerste tegen als de uterus verwijderd word via de
vagina (VUE). Dan moet deze doorgenomen worden. hierin ligt
ook de arteria uterina die vervolgens ook weer de ureter kruist die
niet doorgenomen moet worden
• Ligamentum pubocervicale: van os pubis naar de cervix
• Ligamentum sacro-uterina: van sacrum naar uterus
• Ligamentum teres uteri (rotundum): ventraal, vanuit de oksels van de
uterus → anulus inguinalis profundus → lieskanaal → hecht aan in
labia majora. Komt veel spanning op tijdens
zwangerschap (lateraal → ventraal → lieskanaal)
▪ Op dit plaatje zie je ook dat de tuba naar dorsaal
gaat
- Zwangerschap
- Uterus
- Keel
- Neus
- Oor
- Oog
- Laparotomie 1
- Laparotomie 2
- Fracturen
- Plastische chirurgie
- Schouder
,OZT7A
Uterus, tubae en ovaria anatomie
• Van de onderdelen van het vrouwelijk voortplantingsstelsel de bouw,
de ligging, de vascularisatie en de belangrijkste functie beschrijven
(OZT5 herhalen!);
• De bouw en ligging van uterus, tubae en ovariae beschrijven;
• De banden en peritoneale structuren bij de inwendige vrouwelijke geslachtsorganen
benoemen en herkennen in een figuur;
• De wandopbouw van uterus en tubae uitleggen;
• De vascularisatie van de vrouwelijke geslachtsorganen benoemen
Embryologie geslachtsorganen
Alles wat mis gaat in de embryonale periode blijft ook mis. Zowel man als vrouw beginnen
met gang van Muller en gang van Wolff (eerste plaatje). Dit groeit uit tot
geslachtsorganen.
- Blauw: gang van Muller → word uterus en tubae
- Rood: gang van wolff
Vorming van de uterus: te verklaren vanuit het niet goed
samensmelten van de gang van muller.
Ligging uterus: tussen blaas en rectum in (zie pijltjes)
• Fornices: de plaats tussen de plooien bij de portio.
▪ Ventrale fornices aan de voorzijde
▪ Dorsale fornices aan de achterzijde
▪ Aan de zijkanten laterale fornices
• Cavum douglas, ook wel excavatio recto uterina genoemd.
De diepste ruimte van de buikholte. Hier zitten resten van
ontstekingsprocessen en is gemakkelijk bereikbaar via het
rectum.
• Excavatio vesica uterina
• Ligging tov peritoneum: bijna helemaal omgeven door
peritoneum. Tussen de blaas en baarmoeder ontstaat een
plooi net als tussen baarmoeder en rectum. De vagina
loopt naar dorsaal terwijl de uterus richting ventraal loopt.
De cervix steekt uit in de vagina waardoor er ook een
kleine plooi ontstaat bij de portio.
▪ Cervix ligt subperitoneaal (het meest caudale deel)
▪ Grootste stuk intraperitoneaal
Ligging: naar voren gekanteld en naar voren gebogen
- Versio: kromming (de eerste hoek)
- Flexio: kromming in de uterus zelf
- Positio: hij blijft op deze positie hangen door banden en ligamenten.
Hij kan ook wat lager komen te liggen
Variaties in de ligging
- Bij de eerste is het normale beeld
- Bij de tweede is de versio wel te zien, de flexio niet
- Bij de derde is de versio niet te zien, de flexio wel
- Bij de vierde is er een retroflexie en retroversie
,Bouw uterus
• Fundus uteri: bovenste gedeelte
• Corpus uteri: het grootste gedeelte van de uterus
• Isthmus uteri: waar het smaller word
• Cervix uteri: baarmoedermond
• Canalis cervicalis: het kanaal in de
baarmoedermond
• Ostium uteri: buitenste opening van de uterus
• Portio vaginalis: gedeelte van de uterus wat in de
vagina uitsteekt
• Cavitas uteri: baarmoederholte
• Fornix anterior/ventralis, posterior, lateralis
Bouw tuba uterina/salpinx
• Infundibulum: het brede deel dat het eitje
opvangt vanuit het ovarium
• Ampulla: het middelste gedeelte.
• Isthmus tubae uterina: het begin / smal
wordende gedeelte van de tuba
• Pars uterina: tuba loopt een stukje door in de
wand van de uterus
• Fimbriae: de haartjes die zorgen dat het eitje
vanuit het ovarium naar de tuba komt. De
fimbriae zit bij het infundibulum.
• Ostium abdominale: opening aan de tuba / buikholte
• Ostium uterinum: opening in de uterus – zit bij pars uterina
Extra Uterine Gravi diteit (EUG): eitje word wel
bevrucht maar gaat niet naar de baarmoeder.
Komt vaak voor in het smalle deel van de tuba.
Hier lopen arteria en vena ovarica (ontspringen
rechtstreeks uit aorta abdominalis). Bij een buiten
baarmoederlijke zwangerschap (EUG) kan er een
bloeding op deze plaats optreden → grote
bloeding vanwege directe connectie met aorta.
Wand uterus 3 lagen:
• Endometrium - tunica mucosa – de binnenzijde
Slijmvlieslaag
Onderhevig aan cyclische veranderingen → er
nestelt geen eitje in → endometrium word
afgestoten = menstruatie
• Myometrium - tunica muscularis – de spierlaag
1,5 cm dik zonder zwangerschap
Gladde spiervezels (autonoom, bijvoorbeeld door
oxytoxine)
Neemt toe bij zwangerschap (meer en grotere
spiercellen → dragen en beschermen kind +
uitdrijven door contraheren baarmoeder)
• Perimetrium - tunica serosa – er omheen (visceraal
peritoneum)
Peritoneum is sereus vlies = vochtproducerend
Is onderdeel van lig. Latum (onderdeel van mesometrium)
, Wand tuba: eitje van ampulla (abdominale ostium) naar uterus
krijgen. Vanaf de andere zijde komen zaadcellen de eitjes
opzoeken → door de trilharen is dit extra moeilijk.
• Tunica mucosa: plooien met trilharen → eicel van ostium
abdominale naar uterus
• Tunica muscularis: meerdere dunne lagen. Kan een kleine
peristaltische beweging maken zodat het eitje richting de
uterus beweegt
• Tunica serosa: peritoneale afdekking. In dit geval de
mesosalpinx omdat die over de tuba heen loopt
Ligamenten en peritoneale structuren: door
ligamenten verend vastliggend in zijn omgeving
• Ligamenten latum uteri: het
peritoneum/laken dat over de uterus
heen ligt (hele doek HELEMAAL)
▪ Mesovarium: om ovarium
▪ Mesosalpinx: om tuba (salpinx)
▪ Mesometrium: over uterus en de
ruimten er naast (zelfde als peirmetrium)
• Ligamentum latum uteri: pertitoneumlaag over
hele uterus en tuba
• Ligamentum ovarii proprium: het ligament
waarmee de ovaria vast zitten aan de uterus.
Het eigen ligament van het ovarium. Gaat geen
eicel doorheen
• Ligamentum suspensorium ovarii
▪ Plooi van bekkenwand naar ovarium
▪ Bevat vasa ovarica = a en v ovarica
• A ovarica ontspringt vanuit de aorta
▪ Het ophangende ligament van ovariu m aan de bekkenwand
• Ligamentum cardinale: moet doorgenomen worden bij uterus exirpatie. Tussen uterus en de
laterale wand. Hier loopt de ureter langs. De arteria uterina ligt een stukje in en stukje boven
ligamentum cardinale (in het parametrium – ruimte tussen de twee gordijnen)
▪ Om cervix en gaat naar zijwanden
▪ In verbinding met ligamentum lathum
▪ Als peritoneum terug gaat naar boven over blaas keert die terug
omhoog en hier onder ligt ligamentum cardinale
▪ Kom je als eerste tegen als de uterus verwijderd word via de
vagina (VUE). Dan moet deze doorgenomen worden. hierin ligt
ook de arteria uterina die vervolgens ook weer de ureter kruist die
niet doorgenomen moet worden
• Ligamentum pubocervicale: van os pubis naar de cervix
• Ligamentum sacro-uterina: van sacrum naar uterus
• Ligamentum teres uteri (rotundum): ventraal, vanuit de oksels van de
uterus → anulus inguinalis profundus → lieskanaal → hecht aan in
labia majora. Komt veel spanning op tijdens
zwangerschap (lateraal → ventraal → lieskanaal)
▪ Op dit plaatje zie je ook dat de tuba naar dorsaal
gaat
