Samenvatting Psychodiagnostisch Werken 2

Hoofdstuk 1: Intelligentie


1 Intelligentie

1.1 Intelligentie in de naïeve psychologische theorie

De opvattingen over intelligentie die gebruikt worden in ons dagelijks leven.

1.1.1 Onderzoek van Sternberg

Onderzoek naar mening van een leek (niet gespecialiseerde maar heeft wel kennis) over intelligentie
 Hebben impliciete theorie over intelligentie
 Kan het IQ van iemand die hij kent goed inschatten
 Hebben breder beeld van IQ:
• Meer aandacht voor alledaagse gedrag
• Common sence (= gezond verstand) idee van intelligentie

1.1.2 Taak van psychologie als wetenschap

 Door middel van onderzoek → definitie formuleren
 Wetenschappelijke opvattingen onderscheiden zich van ‘leken’-opvattingen:
• Zo zuiver mogelijk gedefinieerde en meetbare concepten
• Theorieën, hypothesen en verwachtingen worden getoetst
 Academische intelligentie: het presteren met betrekking tot schoolse taken en problemen.
 Intelligentie = dat wat de test meet (Boring)

1.2 Niveaus van intelligentie (Vernon)

1.2.1 Niveau A

 Aangeboren potentieel tot intelligent handelen → genetisch
• Ligt vast in de hersenen
• Cultuuronafhankelijk en stabiel
 Niet meetbaar en is daarom een theoretische veronderstelling

1.2.2 Niveau B

 Resultaat van interactie tussen genetische aanleg en omgevingsinvloeden/leerervaringen
 Mede afhankelijk van:
• Opvoeding
• Leefomstandigheden voor en na de geboorte (voeding, culturele gewoonten)
• Onderwijs
• Levenservaringen
 Cultuurgebonden en veranderlijk
 In principe meetbaar

1.2.3 Niveau C

 Wat een intelligentietest meet
 De gemeten intelligentie van een persoon
1

,Hoofdstuk 2: Geschiedenis en theorieën rond intelligentie


2 Geschiedenis en theorieën rond intelligentie
Twee grote stromingen in intelligentieonderzoek:
1. Psychometrische benadering
2. Cognitief-experimentele benadering

2.1 Psychometrische benadering

 Gebaseerd op statistische (cijfermatige) analyses
 Uit statistisch onderzoek: 1 factor intelligentie of meerdere factoren die samen intelligentie
vormen

2.1.1 Spearman

 Pionier van factoranalyse (statistiek: rangcorrelatiecoëfficiënt)
 1 van de eerste onderzoekers over constructie van een theoretisch intelligentiemodel
 Vond positieve correlaties tussen eenvoudige sensorische en motorische proefjes en
schoolse prestaties
 Zag dat mensen die op 1 taak goed scoren, ook op een andere taak goed scoren

Theorie van Spearman: Single factor model of intelligence

 Intelligentie = ‘g’ of general intelligence → g-factor:
• Variabele die de correlaties veroorzaakt tussen de verschillende maten van
cognitieve vaardigheid en refereert wat die gemeenschappelijk hebben
 Naast de g-factor ook meer specifieke factoren → s-factoren
 Omwille van ‘g’ en ‘s’ ook tweefactorentheorie van intelligentie genoemd




g = algemene mentale activiteit

s = mentale activiteiten die specifiek voor 1 taak nodig zijn




Intelligentietest van Spearman

 Zuivere intelligentietesten = tests waarin het waarnemen van relaties centraal staan.
• muis: klein  olifant: ???
 Eerste intelligentietesten → intelligentie = 1 factor:
• Stanford-Binet intelligentietest van Terman
• Eerste Wechlerschalen




2

, Hoofdstuk 2: Geschiedenis en theorieën rond intelligentie


Kritiek op Spearman

 ‘g’ en ‘s’ is veel te eenvoudig volgens andere onderzoekers
 Verschillende onderzoekers:
• Geen 1 algemene intelligentiefactor
• Verschillende intelligentiefactoren die slechts in beperkte mate overlappen
 Geen enkelvoudige maar meervoudige theorie van intelligentie

2.1.2 Thurstone

 Ontwikkelt de statistische techniek van de multiple factoranalyse
 Theorie op basis van factoranalytisch onderzoek

Theorie van Thurstone: Primary mental abilities

 Hij zocht naar meerdere onafhankelijke factoren met een eenvoudige structuur
 Niet 1 g-factor, maar verschillende onafhankelijke factoren die de basis maken
 Later → een algemene vorm van intelligentie + 7 specifieke subvormen
1. Verbaal inzicht/verbaal begrip:
• Begrijpen van woorden en geschreven tekst
2. Woordvlotheid:
• Snel kunnen bedenken van woorden
3. Rekenkundig inzicht/cijferen:
• Snel en accuraat eenvoudig rekenwerk kunnen uitvoeren
4. Visueel-ruimtelijk inzicht:
• In gedachten objecten kunnen manipuleren (Tetris)
5. Associatief geheugen:
• Aangeboden informatie kunnen onthouden
6. Waarnemingssnelheid:
• Snelheid waarmee info wordt waargenomen en verwerkt
7. Logisch redeneren
• Onderscheid: algemeen redneervermogen, inductief en deductief redeneren

Kritiek op Thurstone

Spearman stelt dat de gegevens toch aanduidend zijn voor 1 factor.

Verder bouwen op theorie van Thurstone

 Meeste psychologen volgen Thurstone
 Begrijpbare factoren → link naar de praktijk
 Door andere onderzoekers sterk uitgebreid → primaire factoren uitgesplitst in deelfactoren




2.1.3 Guilford
3