Samenvatting Mens en Leren 1

Hoofdstuk 1: Inleiding


1 Inleiding

1.1 Soorten diagnostiek

1.1.1 Onderkennende / classificerende

‘Wat is er aan de hand?’
 Screening
 Diagnostisch onderzoek

1.1.2 Differentiaal / differentiële

‘Kunnen we verklaren of de geobserveerde symptomen deel uitmaken van een stoornis?’

1.1.3 Verklarende / etiologische

‘Wat is de oorzaak van dit probleem?’
 Genetisch
 Neurobiologisch
 Neuropsychologisch/cognitief

1.1.4 Handelingsgerichte / indicerende (HGD)

‘Hoe kunnen we dit kind het best begeleiden?’
 Informatie verzamelen
 Ondersteuning, begeleiding, behandeling,...
 Advies

1.2 Diagnostische classificatiesystemen

1.2.1 Wereldwijde diagnostiek

 DSM-5: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders
• APA: American Psychiatric Association
 ICD-11: International Classification of Diseases
• WHO: World Health Organization (wereld gezondheidsorganisatie)

Gelijkenissen

 Gemeenschappelijke taal
 Checklists per aandoening staan centraal
 Basis voor ziektestatistieken
 Nadeel: ze hebben beide geen handvaten voor de behandeling

Verschillen

1.2.2 ICF (WHO)
1

,Hoofdstuk 1: Inleiding



Kijkt naar algemeen functioneren van een persoon → geen hokjes denken




Belemmerende en Belemmerende en
ondersteunende factoren ondersteunende factoren


1.2.3 Voor- en nadelen van classificeren

Voordelen

 Bevordert de communicatie met en tussen de betrokkenen
 Vergemakkelijkt de verwijzing en/of ondersteuning
 Erkenning voor de ouders en/of persoon zelf
 Gemakkelijk om lotgenoten te kunnen vinden
 Gezamenlijke taal in de hulpverlening
 Kan de persoon helpen om grip te krijgen op zijn mogelijkheden en moeilijkheden

Nadelen

 Enkel aandacht voor pathologie, geen aandacht voor positieve factoren
 Stigmatisering/vooroordelen → self-fulfilling prophecy
 Wordt als vaststaand en nauwelijks te beïnvloeden kenmerk gezien
 ‘Alles of niets’: je hebt een stoornis of niet
 Kijkt enkel naar de cliënt, niet naar de context
 Standaard oplossing/aanpak: dezelfde aanpak voor ieder persoon met dezelfde stoornis
 Moeilijk om te vertalen in doelen: wat heeft deze persoon nodig?

1.3 Recht op privacy en geheimhouding

1.3.1 Discretieplicht / ambtsgeheim

Discretieplicht = bij het uitoefenen van de functie geen vertrouwelijke gegevens vrijgeven aan
anderen dan diegenen die gerechtigd zijn er kennis van te nemen.

 Geldt voor ieder die werkzaam is in een organisatie of dienst
 Onderscheid tussen ‘need to know’ en ‘nice to know’

1.3.2 Beroepsgeheim


2

,Hoofdstuk 1: Inleiding


Beroepsgeheim = verplicht een hulpverlener tot geheimhouding van hetgeen dat cliënten aan hem
prijsgeven in het kader van een vertrouwensrelatie.

 Geldt voor noodzakelijke vertrouwenspersonen en vertrouwensberoepen
 Gezamenlijk beroepsgeheim: binnen de organisatie, onderling met degene die een rol
hebben tot de cliënt.
 Gedeeld beroepsgeheim: met iemand buiten de organisatie, waarmee je beide een
vertrouwensrelatie hebt met die cliënt. (huisarts)

Rechten en plichten bij beroepsgeheim

 Gegronde redenen hebben om beroepsgeheim te doorbreken: als cliënt zelf of iemand
anders in ernstig gevaar is (fysiek en psychologisch)
 Overleg is mogelijk en zelfs aangeraden, maar je draagt zelf de eindverantwoordelijkheid
 Steeds vermelden aan cliënt bij opstart traject zodat je hierop kan terugvallen indien nodig


PLICHT RECHT

ZWIJGEN Zwijgplicht: Zwijgrecht:
Zowel binnen als buiten In specifieke omstandigheden, als het de cliënt niet
organisatie vooruit helpt

SPREKEN Spreekplicht: Spreekrecht:
Enkel bij schuldig hulpverzuim 1. Rechter of parlementaire onderzoekscommissie
(komt zelden voor) 2. Aangifterecht
3. Noodtoestand
4. Toestemming cliënt




3

, Hoofdstuk 2: HGW en HGD


2 HGW en HGD

2.1 Handelingsgericht werken (HGW)

1. Onderwijs- en opvoedingsbehoeften staan centraal
• ‘Hoe kunnen we dit kind, deze ouders, … helpen?’
2. Transactioneel (afstemming en wisselwerking)
• Als een factor in het verhaal veranderd, veranderd de situatie
3. De leerkracht en ouders doen ertoe
4. Positieve aspecten
• ‘Waar is het kind goed in? Op welke momenten gaat het goed?’
5. In constructieve samenwerking
• Leerling, ouders, school, CLB, …
6. Doelgericht
7. Systematisch en transparant
• Zeg wat je doet en doe wat je zegt

2.2 Handelingsgerichte diagnostiek (HGD)




2.2.1 Intakefase

Wat zijn de hulpvragen van de cliënten? Waarom willen ze dat weten? Wat zijn hun problemen, zorgen en
positieve belevingen? Welke verklaringen en oplossingen hebben ze zelf? Wat wensen zij, wat verwachten zij
van de diagnostiek en het advies? Overleg en afstemming hoe samen verder? Wie doet wat en waarom?

Faire diagnostiek:
 Een vertrouwensrelatie creëren vraagt aandacht, tijd en energie
 Een positief kader opbouwen → driehoek werken
 Voldoende informatie verzamelen: leerling, gezin, buurt, school, ...
 Eigen waarden en (voor-)oordelen onder ogen zien
 Breed kijken → rekening houden met context
 Toegankelijk taalgebruik
 Geloven in veranderbaarheid, ook bij kansarmen en hun omgeving



2.2.2 Strategiefase of reflectiefase
4