Tijdvak 10 Tijd van Televisie en computer (1950 – 2000)
KA 45: De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een
wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog
- Twee ideologische blokken: Kapitalisme vs. Communisme
- Wapenwedloop
- Atoomoorlog MAD (Mutually Assured Destruction)
Waar kwam het wederzijdse wantrouwen vandaan?
- Rond 1950 was het aantal communistische landen flink gestegen. Red scare in de VS (De SU
zou een wereldrevolutie nastreven)
- De SU wilde ‘bevriende staten’ aan haar westgrens. De VS zag dit als imperialisme
Dieptepunt Koude Oorlog: Cubacrisis (1962)
Gevolg hiervan was wel een periode van Détente (= ontspanning). Er kwamen zelfs afspraken over
wapenbeheersing (bijvoorbeeld SALT, 1972). Maar waar men kon, bleven de VS en SU elkaar indirect
bestrijden.
Het einde van de Koude Oorlog begon na 1985 met Gorbatsjov (1985 – 1991)
- De SU had geen geld om de wapenwedloop vol te houden
- Loslaten van de Brezjnevdoctrine
- De hervormingspoging (perestrojka en glasnost) van de SU mislukte
Het leidde tot de val van het communisme in het Oostblok en uiteindelijk tot het uiteenvallen van de
Sovjet Unie.
KA 46: De dekolonisatie die een eind maakte aan de westerse hegemonie in de wereld
Kolonisatie en handelskapitalisme (vanaf 15e eeuw)
Versterkingen langs de kust (factorijen), vanwaaruit werd gehandeld met de inheemse vorsten.
Kolonisatie industrieel kapitalisme (na 1870): modern imperialisme
Binnenlanden van Afrika en Azië werden gekoloniseerd voor grondstoffen en afzetmarkten.
Andere Motieven: status en beschavingsdrang (‘The white man’s burden’)
Het dekoloniseren verliep in twee fases:
1. Dekolonisatie van Azië (1945 – 1960)
2. Dekolonisatie van Afrika (1960 – 1975)
Oorzaken dekolonisatie Azië:
1. Deel van de inheemse elite mocht studeren in Europa (beschavingsdrang)
2. WO II
- Westerse landen bleken tegen Japan niet onoverwinnelijk
- Japan beloofde onafhankelijkheid en gaf inheemse bevolking bestuurservaring
- Europese landen kwamen verzwakt uit WO II
3. De VS en SU waren voorstanders van dekolonisatie
KA 45: De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een
wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog
- Twee ideologische blokken: Kapitalisme vs. Communisme
- Wapenwedloop
- Atoomoorlog MAD (Mutually Assured Destruction)
Waar kwam het wederzijdse wantrouwen vandaan?
- Rond 1950 was het aantal communistische landen flink gestegen. Red scare in de VS (De SU
zou een wereldrevolutie nastreven)
- De SU wilde ‘bevriende staten’ aan haar westgrens. De VS zag dit als imperialisme
Dieptepunt Koude Oorlog: Cubacrisis (1962)
Gevolg hiervan was wel een periode van Détente (= ontspanning). Er kwamen zelfs afspraken over
wapenbeheersing (bijvoorbeeld SALT, 1972). Maar waar men kon, bleven de VS en SU elkaar indirect
bestrijden.
Het einde van de Koude Oorlog begon na 1985 met Gorbatsjov (1985 – 1991)
- De SU had geen geld om de wapenwedloop vol te houden
- Loslaten van de Brezjnevdoctrine
- De hervormingspoging (perestrojka en glasnost) van de SU mislukte
Het leidde tot de val van het communisme in het Oostblok en uiteindelijk tot het uiteenvallen van de
Sovjet Unie.
KA 46: De dekolonisatie die een eind maakte aan de westerse hegemonie in de wereld
Kolonisatie en handelskapitalisme (vanaf 15e eeuw)
Versterkingen langs de kust (factorijen), vanwaaruit werd gehandeld met de inheemse vorsten.
Kolonisatie industrieel kapitalisme (na 1870): modern imperialisme
Binnenlanden van Afrika en Azië werden gekoloniseerd voor grondstoffen en afzetmarkten.
Andere Motieven: status en beschavingsdrang (‘The white man’s burden’)
Het dekoloniseren verliep in twee fases:
1. Dekolonisatie van Azië (1945 – 1960)
2. Dekolonisatie van Afrika (1960 – 1975)
Oorzaken dekolonisatie Azië:
1. Deel van de inheemse elite mocht studeren in Europa (beschavingsdrang)
2. WO II
- Westerse landen bleken tegen Japan niet onoverwinnelijk
- Japan beloofde onafhankelijkheid en gaf inheemse bevolking bestuurservaring
- Europese landen kwamen verzwakt uit WO II
3. De VS en SU waren voorstanders van dekolonisatie
