1
Samenvatting: Inleiding tot de Pathologie
van de Mond: Kliniek
Onderscheid tussen niet-neoplastische laesies van de mondmucosa:
• Ulceraties
• Witte afwijkingen
• Rode afwijkingen
Ulceraties:
• ‘open wonden’
• Oppervlakkig defect door weefselverval
o Verdwijnen van de bovenste laag
• Geringe neiging tot genezing
• Ulceratie kan ter hoogte van de huid of mucosa
Primaire ulceraties:
• Onderscheid tussen
o Aften
o Traumatische ulceraties
o Syndroom van Behçet
Secundaire ulceraties:
• Ulceratie ontstaan door een verschillend primair letsel
o Ulceratie is achteraf ontstaan
o Oorzaak kan aangewezen worden
• Onderscheid tussen:
o Huid-slijmvliesafwijkingen
o Virale infecten
o Bacteriële infecten
o Medicamenteuse ulceraties
Inleiding tot de Pathologie van de Mond: Kliniek
, 2
Afte:
• Pijnlijke frequent recidiverende (terugkerende) solitaire of multipele ulceratie van de niet-
gekeratiniseerde mucosa
o Defect in slijmvlies van de mond dat voorbij de basale membraan gaat
▪ Tot aan de submucosa of spier of periost
• Etiologie:
o Onbekend
▪ Niet gekende oorzaak wilt ook zeggen dat er geen gerichte behandeling is
• Behandeling zal nooit echt goed werken
o Predisponerende factoren
▪ Recente ziekte
▪ Hormonale schommelingen
▪ Genetische predispositie
▪ Stress
Criteria voor aftes:
• Beeld van de laesie zal zeer belangrijk zijn
• Recidiverend karakter
• Mechanische hyperalgesie
o Pijn bij aanraking
• Zelflimiterend
• Voorkomen op niet-gekeratiniseerde locatie
• Aanvangsleeftijd
• Familiale voorgeschiedenis
• Tijdsduur
Soorten aften:
• Minor of kleine aften:
o Doorsnee kleiner dan 0.5 cm
o Genezing binnen een week
• Majeure of grote aften
o Doorsnede groter dan 0.5 cm
o Heel pijnlijke aften
o Genezing duurt soms 3 weken of langer
o Vaak littekenvorming
• Herpetiforme aften
o Zo klein als een speldenkop
o Multipel optredend
o Genezing binnen de 1-2 weken
Inleiding tot de Pathologie van de Mond: Kliniek
, 3
Differentiaal diagnose:
• Aftenachtige laesies kunnen gevonden worden bij:
o HIV
o Syndroom van Behçet
o Ziekte van Crohn
o Colitis ulcerosa
o Erythema multiforme en syndroom van Stevens-Johnson
Minor of kleine aften:
• Locatie:
o Niet verhoornd slijmvlies
▪ Losse mucosa
▪ Wangslijmvlies, lippen, tong, zacht verhemelte en mondbodem
o Minor aften op tandvlees zijn verdacht
• Vorm:
o Kleiner dan 0.5 cm
o Ovaalvormig
o 1-5 aften tegelijk
▪ Bilateraal aanwezig
• Verloop:
o In het begin prodromale verschijnselen
▪ Fase alvorens de ziekte uitbreekt
▪ Branderig, ruw, tintelend gevoel in de eerste 24 uur
o Secundaire ontsteking:
▪ Ontstaan van rode macula (verkleuring)
• Daarin ulcus met weinig verheven zachte rode rand
▪ Ulceratie is bedekt met geelgrijs fibrineus pseudomembraan
o Gedurende 7-10 dagen pijn (zelflimiterend letsel)
▪ Daarna spontane genezing aan de hand van reëpithelialisatie zonder litteken
• Indien geen genezing na 2 weken, patiënt doorverwijzen
• Opmerking:
o Minor aften kunnen secundair infecteren
Behandeling minor aften:
• Geen causale therapie
o Want geen etiologie
• Ter preventie van surinfectie (secundaire infectie):
o Gebruik maken van een CHX-mondspoel
• Gebruik maken van een lidocaïne gel
• Therapie in prodromale fase:
o Lokale applicatie van corticosteroïdenzalf
o Mondspoeling met corticosteroïden
• Overwegen van systemische corticosteroïden bij extreme
gevallen
o Cortisone onderdrukt het immuunsysteem
Inleiding tot de Pathologie van de Mond: Kliniek
, 4
Majeure aften:
• OF sutton afte
• Locatie:
o Typische locatie achteraan in de mond
▪ Zacht verhemelte, voorste
amandelpijler
o Soms ter hoogte van de onderlip
• Vorm:
o Doorsnede van 1-2 cm
• Kenmerken:
o Zeer pijnlijk
o Langer dan 3 weken aanwezig
▪ Patiënt terugzien binnen 3 weken
o Geneest met littekenvorming
• Gaat gepaard met lymfoadenopathie submandibulair of hoogjugulair
o Zwelling van de lymfeknopen
Behandeling majeure aften:
• Geen causale therapie
o Want geen etiologie
• Ter preventie van surinfectie (secundaire infectie):
o Gebruik maken van een CHX-mondspoel
• Gebruik maken van een lidocaïne gel
• Therapie in prodromale fase:
o Lokale applicatie van corticosteroïdenzalf
o Mondspoeling met corticosteroïden
• Overwegen van systemische corticosteroïden bij extreme gevallen
o Cortisone onderdrukt het immuunsysteem
Herpetiforme afte:
• Zie verder
• Locatie:
o Onderkant van de tong
o Laterale tongrand
o Week verhemelte
o Lippen
• Vorm:
o Lijkt op gingivostomatitis herpeticans
▪ Maar is bilateraal aanwezig
o Kleiner dan 0.4 cm (kleiner dan minor aften)
o Zeer talrijk aanwezig
▪ Meer dan 50 stuks
o Kunnen samenvloeien tot grote laesies met onregelmatige vorm
• Kenmerken:
o Pijnlijk
o Geneest van zelf
Inleiding tot de Pathologie van de Mond: Kliniek
Samenvatting: Inleiding tot de Pathologie
van de Mond: Kliniek
Onderscheid tussen niet-neoplastische laesies van de mondmucosa:
• Ulceraties
• Witte afwijkingen
• Rode afwijkingen
Ulceraties:
• ‘open wonden’
• Oppervlakkig defect door weefselverval
o Verdwijnen van de bovenste laag
• Geringe neiging tot genezing
• Ulceratie kan ter hoogte van de huid of mucosa
Primaire ulceraties:
• Onderscheid tussen
o Aften
o Traumatische ulceraties
o Syndroom van Behçet
Secundaire ulceraties:
• Ulceratie ontstaan door een verschillend primair letsel
o Ulceratie is achteraf ontstaan
o Oorzaak kan aangewezen worden
• Onderscheid tussen:
o Huid-slijmvliesafwijkingen
o Virale infecten
o Bacteriële infecten
o Medicamenteuse ulceraties
Inleiding tot de Pathologie van de Mond: Kliniek
, 2
Afte:
• Pijnlijke frequent recidiverende (terugkerende) solitaire of multipele ulceratie van de niet-
gekeratiniseerde mucosa
o Defect in slijmvlies van de mond dat voorbij de basale membraan gaat
▪ Tot aan de submucosa of spier of periost
• Etiologie:
o Onbekend
▪ Niet gekende oorzaak wilt ook zeggen dat er geen gerichte behandeling is
• Behandeling zal nooit echt goed werken
o Predisponerende factoren
▪ Recente ziekte
▪ Hormonale schommelingen
▪ Genetische predispositie
▪ Stress
Criteria voor aftes:
• Beeld van de laesie zal zeer belangrijk zijn
• Recidiverend karakter
• Mechanische hyperalgesie
o Pijn bij aanraking
• Zelflimiterend
• Voorkomen op niet-gekeratiniseerde locatie
• Aanvangsleeftijd
• Familiale voorgeschiedenis
• Tijdsduur
Soorten aften:
• Minor of kleine aften:
o Doorsnee kleiner dan 0.5 cm
o Genezing binnen een week
• Majeure of grote aften
o Doorsnede groter dan 0.5 cm
o Heel pijnlijke aften
o Genezing duurt soms 3 weken of langer
o Vaak littekenvorming
• Herpetiforme aften
o Zo klein als een speldenkop
o Multipel optredend
o Genezing binnen de 1-2 weken
Inleiding tot de Pathologie van de Mond: Kliniek
, 3
Differentiaal diagnose:
• Aftenachtige laesies kunnen gevonden worden bij:
o HIV
o Syndroom van Behçet
o Ziekte van Crohn
o Colitis ulcerosa
o Erythema multiforme en syndroom van Stevens-Johnson
Minor of kleine aften:
• Locatie:
o Niet verhoornd slijmvlies
▪ Losse mucosa
▪ Wangslijmvlies, lippen, tong, zacht verhemelte en mondbodem
o Minor aften op tandvlees zijn verdacht
• Vorm:
o Kleiner dan 0.5 cm
o Ovaalvormig
o 1-5 aften tegelijk
▪ Bilateraal aanwezig
• Verloop:
o In het begin prodromale verschijnselen
▪ Fase alvorens de ziekte uitbreekt
▪ Branderig, ruw, tintelend gevoel in de eerste 24 uur
o Secundaire ontsteking:
▪ Ontstaan van rode macula (verkleuring)
• Daarin ulcus met weinig verheven zachte rode rand
▪ Ulceratie is bedekt met geelgrijs fibrineus pseudomembraan
o Gedurende 7-10 dagen pijn (zelflimiterend letsel)
▪ Daarna spontane genezing aan de hand van reëpithelialisatie zonder litteken
• Indien geen genezing na 2 weken, patiënt doorverwijzen
• Opmerking:
o Minor aften kunnen secundair infecteren
Behandeling minor aften:
• Geen causale therapie
o Want geen etiologie
• Ter preventie van surinfectie (secundaire infectie):
o Gebruik maken van een CHX-mondspoel
• Gebruik maken van een lidocaïne gel
• Therapie in prodromale fase:
o Lokale applicatie van corticosteroïdenzalf
o Mondspoeling met corticosteroïden
• Overwegen van systemische corticosteroïden bij extreme
gevallen
o Cortisone onderdrukt het immuunsysteem
Inleiding tot de Pathologie van de Mond: Kliniek
, 4
Majeure aften:
• OF sutton afte
• Locatie:
o Typische locatie achteraan in de mond
▪ Zacht verhemelte, voorste
amandelpijler
o Soms ter hoogte van de onderlip
• Vorm:
o Doorsnede van 1-2 cm
• Kenmerken:
o Zeer pijnlijk
o Langer dan 3 weken aanwezig
▪ Patiënt terugzien binnen 3 weken
o Geneest met littekenvorming
• Gaat gepaard met lymfoadenopathie submandibulair of hoogjugulair
o Zwelling van de lymfeknopen
Behandeling majeure aften:
• Geen causale therapie
o Want geen etiologie
• Ter preventie van surinfectie (secundaire infectie):
o Gebruik maken van een CHX-mondspoel
• Gebruik maken van een lidocaïne gel
• Therapie in prodromale fase:
o Lokale applicatie van corticosteroïdenzalf
o Mondspoeling met corticosteroïden
• Overwegen van systemische corticosteroïden bij extreme gevallen
o Cortisone onderdrukt het immuunsysteem
Herpetiforme afte:
• Zie verder
• Locatie:
o Onderkant van de tong
o Laterale tongrand
o Week verhemelte
o Lippen
• Vorm:
o Lijkt op gingivostomatitis herpeticans
▪ Maar is bilateraal aanwezig
o Kleiner dan 0.4 cm (kleiner dan minor aften)
o Zeer talrijk aanwezig
▪ Meer dan 50 stuks
o Kunnen samenvloeien tot grote laesies met onregelmatige vorm
• Kenmerken:
o Pijnlijk
o Geneest van zelf
Inleiding tot de Pathologie van de Mond: Kliniek
