HYPERTENSIE
Praktijkgericht onderzoek
Vos, M. (2019, 19 juni). Eerste Hulp bij Hypertensie. I’m a
Foodie. https://www.iamafoodie.nl/eerste-hulp-bij-hypertensie/
Elif Hoff: 2184365
Maud van Ekeren: 2176617
Romana Heuvelman: 2168942
Klas: 310V2G2
Gelegenheid: 1
Aantal woorden samenvatting: 382
Aantal woorden inleiding t/m aanbevelingen: 8976
Beoordelend docent: Susanne van den Broek
, Samenvatting
Inleiding
Hypertensie is een hoge bloeddruk. Een hoge bloeddruk verhoogt het risico op hart- en
vaatziekten. Jaarlijks zijn ongeveer 2,8 miljoen mensen bekend met hypertensie.
Symptomen zijn niet altijd op te merken. Leefstijlfactoren spelen een belangrijke rol bij
preventie van hypertensie. Ook omgevingsfactoren en sociale invloed spelen een
belangrijke rol bij hypertensie. Het doel van dit praktijkgericht onderzoek is om meer inzicht
te krijgen in hoeverre mensen kennis hebben van de leefstijlfactoren die hun hypertensie
beïnvloeden en in hoeverre zij hier rekening mee houden.
Methoden
Het onderzoek is een deductief onderzoek. Er zijn 3 respondenten gezocht waarbij
semigestructureerde interviews zijn afgenomen. Bij het afnemen van de interviews is
gebruik gemaakt van een vooraf opgestelde topiclijst, hulpvragen en een openingsvraag. De
interviews zijn aan de hand van 3 stappen geanalyseerd.
Resultaten
Alle respondenten verkeren zich naast hypertensie in goede gezondheid. Er is overeenkomst
in slaapproblematiek bij de respondenten. De respondenten zijn niet unaniem over de
relatie tussen stress en hypertensie. Fysieke beweging speelt bij alle respondenten een rol in
het belang van de gezondheid. Bij leefstijlfactor roken en drinken komt diversiteit uit de
interviews naar voren. Sociale druk speelt bij de respondenten nauwelijks een rol.
Discussie
In dit onderzoek is gebruik gemaakt van databank Pubmed. Om de betrouwbaarheid van het
onderzoek te vergroten had in meerdere databanken naar literatuur gezocht kunnen
worden. Er zijn naast wetenschappelijke artikelen ook niet-wetenschappelijke artikelen
gebruikt voor dit onderzoek. Er zijn 3 vrouwelijke respondenten geïnterviewd, om de
betrouwbaarheid te vergroten hadden tijdig meer diverse respondenten gezocht kunnen
worden. Er is memberchecking en peer debriefing uitgevoerd.
Conclusie
De conclusie is gebaseerd op de literatuur, de resultaten en de discussie. Uit dit onderzoek
is gebleken dat er verschil zit in kennis bij mensen die hypertensie ervaren. Wel wordt er
grotendeels rekening gehouden met de invloed van leefstijlfactoren die samenhangen met
het krijgen of in stand houden van hypertensie.
Aanbevelingen
De verpleegkundige kan patiënten met hypertensie informeren over de risico’s op het
krijgen van hypertensie en over de risico’s die hypertensie met zich meebrengen. Ook zou
de verpleegkundige de zelfredzaamheid en het zelfzorg gedrag continu kunnen monitoren
om de gezondheid te optimaliseren. Ten slotte is het de verpleegkundige aan te raden de
sociale omgeving te betrekken in de omgang met hypertensie en het belang van de sociale
omgeving bespreekbaar te maken.
1
, Inhoudsopgave
SAMENVATTING........................................................................................................................................... 1
INLEIDING............................................................................................................................................................ 1
METHODEN..........................................................................................................................................................1
RESULTATEN.........................................................................................................................................................1
DISCUSSIE............................................................................................................................................................ 1
CONCLUSIE...........................................................................................................................................................1
AANBEVELINGEN................................................................................................................................................... 1
INHOUDSOPGAVE......................................................................................................................................... 2
INLEIDING..................................................................................................................................................... 3
GEZONDHEIDSINDICATOREN.....................................................................................................................................3
LEEFSTIJLFACTOREN DIE HET GEZONDHEIDSPROBLEEM BEÏNVLOEDEN................................................................................4
OMGEVINGSFACTOREN DIE HET GEZONDHEIDSPROBLEEM BEÏNVLOEDEN..........................................................................5
GEDRAGSDETERMINANTEN DIE DE INTENTIE VAN HET GEDRAG KUNNEN BEÏNVLOEDEN.........................................................6
METHODEN VAN LITERATUURSTUDIE............................................................................................................ 7
ONDERZOEKSVRAAG...............................................................................................................................................7
DATABANKEN EN IN- EN EXCLUSIECRITERIA.................................................................................................................8
STROOMDIAGRAMMEN...........................................................................................................................................9
METHODEN VAN ONDERZOEK..................................................................................................................... 17
1. AARD VAN HET ONDERZOEK...............................................................................................................................17
2. ONDERZOEKSPOPULATIE (DEELNEMERS)...............................................................................................................17
3. DATAVERZAMELING (TOPICSLIJST).......................................................................................................................17
4. GEGEVENSANALYSE..........................................................................................................................................18
5. KWALITEITSEISEN.............................................................................................................................................18
RESULTATEN............................................................................................................................................... 19
LEEFSTIJL............................................................................................................................................................19
ATTITUDE...........................................................................................................................................................20
SOCIALE NORMEN & SOCIALE INVLOED....................................................................................................................22
DISCUSSIE................................................................................................................................................... 23
1. LITERATUURSTUDIE.......................................................................................................................................... 23
2. ONDERZOEKSPOPULATIE....................................................................................................................................24
3. DATAVERZAMELING..........................................................................................................................................24
4. RESULTATEN..................................................................................................................................................24
CONCLUSIE.................................................................................................................................................. 26
AANBEVELINGEN........................................................................................................................................ 27
BRONNENLIJST............................................................................................................................................ 28
BIJLAGEN.................................................................................................................................................... 33
BIJLAGE 1 TOPICLIJST INTERVIEWS...........................................................................................................................33
BIJLAGE 2 FRAGMENT SCHEMA’S INTERVIEWS...........................................................................................................33
BIJLAGE 3 SAMENVATTING SCHEMA’S......................................................................................................................58
BIJLAGE 4 LOGBOEK.............................................................................................................................................62
2
, Inleiding
Gezondheidsindicatoren
Hypertensie is de medische term voor een hoge bloeddruk. Bloeddruk is de druk op de
vaten in het lichaam. Met een verhoogde bloeddruk – hypertensie – loopt iemand een
hoger risico op het krijgen van hart- en vaatziekten, zoals een hartinfarct en een beroerte
(Thuisarts, z.d.). De jaarprevalentie wordt geschat op basis van de personen die bij de
huisarts bekend zijn met hypertensie. In 2021 werd de jaarprevalentie geschat op 2,8
miljoen Nederlanders (1,2 miljoen mannen en 1,5 miljoen vrouwen) (Vzinfo, 2022). Ruim
15% van de Nederlanders (boven de 12 jaar) heeft een verhoogde bloeddruk, dit komt
overeen met het aantal Nederlanders dat bekend was bij de huisarts (Vzinfo, 2022)
(Centraal Bureau voor Statistiek, 2022). In de periode 2011-2021 is de jaarprevalentie van
het aantal personen met hypertensie licht afgenomen. In 2011 was dit aantal 340.300 en in
2021 was dit aantal afgenomen naar 317.900. In de periode 2018-2019 zijn in totaal 2950
personen overleden aan hypertensie/hypertensie met complicaties (CBS, 2022). Patiënten
die lijden aan een ernstige vorm van hypertensie hebben een levensduur van nog ongeveer
2-3 jaar (NHG, z. d.).
Het percentage mensen met hypertensie neemt toe met de leeftijd, maar neemt boven de
80 jaar weer af. Bijna 1 op de 4 Nederlanders ontwikkelt hypertensie in zijn/haar leven
(Choi, 2022).
Hypertensie is meestal een multifactoriële aandoening. Van veel genen is bekend dat ze het
risico op hypertensie beïnvloeden (Hypertensie | Huisarts En Genetica, z.d.). Lang niet altijd
is de oorzaak van hypertensie bekend. Wel is te zien dat hypertensie in sommige families
vaker voorkomt (De Nederlandse Hartstichting., z.d.).
Er zijn twee verschillende vormen hypertensie:
Primaire hypertensie of essentiële hypertensie is de meest voorkomende vorm van hoge
bloeddruk. 90-95% van de mensen met hypertensie heeft primaire hypertensie. De oorzaak
van deze vorm van hoge bloeddruk is niet bekend, waarschijnlijk spelen erfelijke factoren
een rol.
Bij secundaire hypertensie is de oorzaak wel bekend. Het is vaak een gevolg van een
onderliggende aandoening.
Overige vormen van hypertensie zijn zwangerschapshypertensie en wittejassenhypertensie
(Hypertensie | UMC Groningen, z.d.).
Oorzaken van hypertensie zijn: overmatige consumptie van drop of zoethoutthee,
slaapapneu, nierziektes of ziektes van de urinewegen (Hypertensie | UMC Groningen, z.d.).
Andere oorzaken kunnen zijn: overgewicht, weinig bewegen, veel alcohol consumeren,
roken, een ongezond voedingspatroon en langdurige stress (De Nederlandse Hartstichting,
z.d.).
3
Praktijkgericht onderzoek
Vos, M. (2019, 19 juni). Eerste Hulp bij Hypertensie. I’m a
Foodie. https://www.iamafoodie.nl/eerste-hulp-bij-hypertensie/
Elif Hoff: 2184365
Maud van Ekeren: 2176617
Romana Heuvelman: 2168942
Klas: 310V2G2
Gelegenheid: 1
Aantal woorden samenvatting: 382
Aantal woorden inleiding t/m aanbevelingen: 8976
Beoordelend docent: Susanne van den Broek
, Samenvatting
Inleiding
Hypertensie is een hoge bloeddruk. Een hoge bloeddruk verhoogt het risico op hart- en
vaatziekten. Jaarlijks zijn ongeveer 2,8 miljoen mensen bekend met hypertensie.
Symptomen zijn niet altijd op te merken. Leefstijlfactoren spelen een belangrijke rol bij
preventie van hypertensie. Ook omgevingsfactoren en sociale invloed spelen een
belangrijke rol bij hypertensie. Het doel van dit praktijkgericht onderzoek is om meer inzicht
te krijgen in hoeverre mensen kennis hebben van de leefstijlfactoren die hun hypertensie
beïnvloeden en in hoeverre zij hier rekening mee houden.
Methoden
Het onderzoek is een deductief onderzoek. Er zijn 3 respondenten gezocht waarbij
semigestructureerde interviews zijn afgenomen. Bij het afnemen van de interviews is
gebruik gemaakt van een vooraf opgestelde topiclijst, hulpvragen en een openingsvraag. De
interviews zijn aan de hand van 3 stappen geanalyseerd.
Resultaten
Alle respondenten verkeren zich naast hypertensie in goede gezondheid. Er is overeenkomst
in slaapproblematiek bij de respondenten. De respondenten zijn niet unaniem over de
relatie tussen stress en hypertensie. Fysieke beweging speelt bij alle respondenten een rol in
het belang van de gezondheid. Bij leefstijlfactor roken en drinken komt diversiteit uit de
interviews naar voren. Sociale druk speelt bij de respondenten nauwelijks een rol.
Discussie
In dit onderzoek is gebruik gemaakt van databank Pubmed. Om de betrouwbaarheid van het
onderzoek te vergroten had in meerdere databanken naar literatuur gezocht kunnen
worden. Er zijn naast wetenschappelijke artikelen ook niet-wetenschappelijke artikelen
gebruikt voor dit onderzoek. Er zijn 3 vrouwelijke respondenten geïnterviewd, om de
betrouwbaarheid te vergroten hadden tijdig meer diverse respondenten gezocht kunnen
worden. Er is memberchecking en peer debriefing uitgevoerd.
Conclusie
De conclusie is gebaseerd op de literatuur, de resultaten en de discussie. Uit dit onderzoek
is gebleken dat er verschil zit in kennis bij mensen die hypertensie ervaren. Wel wordt er
grotendeels rekening gehouden met de invloed van leefstijlfactoren die samenhangen met
het krijgen of in stand houden van hypertensie.
Aanbevelingen
De verpleegkundige kan patiënten met hypertensie informeren over de risico’s op het
krijgen van hypertensie en over de risico’s die hypertensie met zich meebrengen. Ook zou
de verpleegkundige de zelfredzaamheid en het zelfzorg gedrag continu kunnen monitoren
om de gezondheid te optimaliseren. Ten slotte is het de verpleegkundige aan te raden de
sociale omgeving te betrekken in de omgang met hypertensie en het belang van de sociale
omgeving bespreekbaar te maken.
1
, Inhoudsopgave
SAMENVATTING........................................................................................................................................... 1
INLEIDING............................................................................................................................................................ 1
METHODEN..........................................................................................................................................................1
RESULTATEN.........................................................................................................................................................1
DISCUSSIE............................................................................................................................................................ 1
CONCLUSIE...........................................................................................................................................................1
AANBEVELINGEN................................................................................................................................................... 1
INHOUDSOPGAVE......................................................................................................................................... 2
INLEIDING..................................................................................................................................................... 3
GEZONDHEIDSINDICATOREN.....................................................................................................................................3
LEEFSTIJLFACTOREN DIE HET GEZONDHEIDSPROBLEEM BEÏNVLOEDEN................................................................................4
OMGEVINGSFACTOREN DIE HET GEZONDHEIDSPROBLEEM BEÏNVLOEDEN..........................................................................5
GEDRAGSDETERMINANTEN DIE DE INTENTIE VAN HET GEDRAG KUNNEN BEÏNVLOEDEN.........................................................6
METHODEN VAN LITERATUURSTUDIE............................................................................................................ 7
ONDERZOEKSVRAAG...............................................................................................................................................7
DATABANKEN EN IN- EN EXCLUSIECRITERIA.................................................................................................................8
STROOMDIAGRAMMEN...........................................................................................................................................9
METHODEN VAN ONDERZOEK..................................................................................................................... 17
1. AARD VAN HET ONDERZOEK...............................................................................................................................17
2. ONDERZOEKSPOPULATIE (DEELNEMERS)...............................................................................................................17
3. DATAVERZAMELING (TOPICSLIJST).......................................................................................................................17
4. GEGEVENSANALYSE..........................................................................................................................................18
5. KWALITEITSEISEN.............................................................................................................................................18
RESULTATEN............................................................................................................................................... 19
LEEFSTIJL............................................................................................................................................................19
ATTITUDE...........................................................................................................................................................20
SOCIALE NORMEN & SOCIALE INVLOED....................................................................................................................22
DISCUSSIE................................................................................................................................................... 23
1. LITERATUURSTUDIE.......................................................................................................................................... 23
2. ONDERZOEKSPOPULATIE....................................................................................................................................24
3. DATAVERZAMELING..........................................................................................................................................24
4. RESULTATEN..................................................................................................................................................24
CONCLUSIE.................................................................................................................................................. 26
AANBEVELINGEN........................................................................................................................................ 27
BRONNENLIJST............................................................................................................................................ 28
BIJLAGEN.................................................................................................................................................... 33
BIJLAGE 1 TOPICLIJST INTERVIEWS...........................................................................................................................33
BIJLAGE 2 FRAGMENT SCHEMA’S INTERVIEWS...........................................................................................................33
BIJLAGE 3 SAMENVATTING SCHEMA’S......................................................................................................................58
BIJLAGE 4 LOGBOEK.............................................................................................................................................62
2
, Inleiding
Gezondheidsindicatoren
Hypertensie is de medische term voor een hoge bloeddruk. Bloeddruk is de druk op de
vaten in het lichaam. Met een verhoogde bloeddruk – hypertensie – loopt iemand een
hoger risico op het krijgen van hart- en vaatziekten, zoals een hartinfarct en een beroerte
(Thuisarts, z.d.). De jaarprevalentie wordt geschat op basis van de personen die bij de
huisarts bekend zijn met hypertensie. In 2021 werd de jaarprevalentie geschat op 2,8
miljoen Nederlanders (1,2 miljoen mannen en 1,5 miljoen vrouwen) (Vzinfo, 2022). Ruim
15% van de Nederlanders (boven de 12 jaar) heeft een verhoogde bloeddruk, dit komt
overeen met het aantal Nederlanders dat bekend was bij de huisarts (Vzinfo, 2022)
(Centraal Bureau voor Statistiek, 2022). In de periode 2011-2021 is de jaarprevalentie van
het aantal personen met hypertensie licht afgenomen. In 2011 was dit aantal 340.300 en in
2021 was dit aantal afgenomen naar 317.900. In de periode 2018-2019 zijn in totaal 2950
personen overleden aan hypertensie/hypertensie met complicaties (CBS, 2022). Patiënten
die lijden aan een ernstige vorm van hypertensie hebben een levensduur van nog ongeveer
2-3 jaar (NHG, z. d.).
Het percentage mensen met hypertensie neemt toe met de leeftijd, maar neemt boven de
80 jaar weer af. Bijna 1 op de 4 Nederlanders ontwikkelt hypertensie in zijn/haar leven
(Choi, 2022).
Hypertensie is meestal een multifactoriële aandoening. Van veel genen is bekend dat ze het
risico op hypertensie beïnvloeden (Hypertensie | Huisarts En Genetica, z.d.). Lang niet altijd
is de oorzaak van hypertensie bekend. Wel is te zien dat hypertensie in sommige families
vaker voorkomt (De Nederlandse Hartstichting., z.d.).
Er zijn twee verschillende vormen hypertensie:
Primaire hypertensie of essentiële hypertensie is de meest voorkomende vorm van hoge
bloeddruk. 90-95% van de mensen met hypertensie heeft primaire hypertensie. De oorzaak
van deze vorm van hoge bloeddruk is niet bekend, waarschijnlijk spelen erfelijke factoren
een rol.
Bij secundaire hypertensie is de oorzaak wel bekend. Het is vaak een gevolg van een
onderliggende aandoening.
Overige vormen van hypertensie zijn zwangerschapshypertensie en wittejassenhypertensie
(Hypertensie | UMC Groningen, z.d.).
Oorzaken van hypertensie zijn: overmatige consumptie van drop of zoethoutthee,
slaapapneu, nierziektes of ziektes van de urinewegen (Hypertensie | UMC Groningen, z.d.).
Andere oorzaken kunnen zijn: overgewicht, weinig bewegen, veel alcohol consumeren,
roken, een ongezond voedingspatroon en langdurige stress (De Nederlandse Hartstichting,
z.d.).
3
