Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Introductie tot forensische psychologie 6
I. Forensische psychologie is niet… 6
II. Forensische psychologie is… 6
III. Psychologie en recht 8
IV. Forensische psychologie in beweging 8
Hoofdstuk 2: De ontwikkeling van antisociaal gedrag 9
I. De aard en het voorkomen van jeugddelinquentie 9
II. De psychiatrische visie 10
a. DSM-V 10
a.1. Oppositionele-opstandige stoornis (ODD) 10
a.2. Periodieke explosieve stoornis 11
a.3. Normoverschrijdende-gedragsstoornis 12
III. Theorieën ontwikkeling antisociaal gedrag 13
a. Verschillende theorieën 13
b. Uitgangspunten van theorieën 13
c. “Wetmatigheden” 13
IV. Het biopsychosociaal model 14
V. Ontwikkelingstheorieën antisociaal gedrag 16
a. Ontwikkeling van diverse probleemgedragingen (Loeber & Hay, 1994) 16
b.1. Type 1: De Vroege Starters 17
b.2. Type 2: De Late Starters 18
b.3. Bedenkingen 18
c. Het model van Patterson 19
VI. Protectieve factoren 20
a. Saprof - Jeugdversie (De Vries Robbé, Geers, Stapel, Hiltermann & De Vogel, 2014) 21
Hoofdstuk 3: Partnergeweld 21
I. Definiëring en prevalentie 21
a. Definiëring partnergeweld 21
b. Geweldsvormen 22
c. Partnergeweld in cijfers 22
c.1. Partnergeweld en kindermishandeling 23
c.2. Partnergeweld en dierenmishandeling 23
d. Gevolgen van partnergeweld 23
e. Allemaal gerelateerd 24
II. Typologie van partnergeweld 24
a. Typologie partnergeweldenaars 24
b. Typologie partnergeweld 25
c. Typologie dynamiek 25
III. Partnergeweld: een complex gegeven 26
a. Cyclisch verloop van partnergeweld (intiem terrorisme) 26
b. Risicofactoren 27
Samenvatting Criminologische Psychologie 22-23 1
, c. Partnergeweld als dyadisch proces 28
d. Genest ecologisch proces 28
e. Doorbreken van cyclisch verloop 29
e.1. Juridische evolutie 29
e.2. Als je eens wist … 29
Hoofdstuk 4: Stalking 30
I. Definiëring en prevalentie 30
a. De juridische visie 30
b. De psychosociale visie 30
c. Stalkingsgedrag 31
d. Het slachtoffer 31
e. Prevalentie 31
II. Een typologie voor stalkers 32
a. Typologie van Mullen en Pathé 32
a.1. Casus Gerald 33
a.2. Casus Albert 33
a.3. Casus Susan 33
a.4. Casus Dennis 33
a.5. Casus Alan 34
III. Theoretische modellen: geweld en persistentie 34
a. Relational Goal Pursuit Theory (Dipaula & Campbell, 2002) 34
b. Controle en macht 35
c. Integrated theoretical model of stalking violence 35
IV. Risico’s, risicofactoren en risicotaxatie 36
a. Risicotaxatie instrument: Stalking Risk Profile 36
a.1. De risico’s 36
a.2. The Smoking Gun 36
b. Stalking Assessment Management 36
Hoofdstuk 5: Zedendelinquentie 37
I. Definities en prevalentie 37
a. Een definiëring 37
b. Psychiatrische visie 37
b.1. DSM -V 38
b.2. Twee groepen 38
c. Prevalentie 40
c.1. Parafilie 40
c.2. Seksueel geweld 41
c.3. Minderjarigen 41
c.4. Vrouwelijke plegers 42
c.5. Online plegers 42
II. Theoretische modellen 42
a. Niveau 1: micro theorieën 43
a.1. Laurence 43
Samenvatting Criminologische Psychologie 22-23 2
, a.2. Typologie 43
a.3. Typologie verkrachting: Robertiello & Terry, 2017 43
a.4. Typologie kindermisbruik (FBI-typologie): Terry & Tallon, 2004) 44
a.5. Beperkingen van een typologie 45
b. Niveau 2: unifactoriële theorieën 45
b.1. Cognitieve distorties 45
b.2. Zelfregulatiemodel (Ward & Hudson, 1998) 46
c. Niveau 3: multifactoriële theorieën 47
c.1. Precondition model (Finkelhor) 47
c.2. Ontwikkelingspaden (Hudson et al.) 47
III. Recidive 48
a. Recidivecijfers 48
a.1. België 49
b. Risicofactoren 50
c. Risicotaxatie-instrumenten 50
Hoofdstuk 6: Psychopathie 51
I. Psychopathie: een omkadering 51
a. Psychopathie vanuit een geschiedkundig kader 51
a.1. Hervey Cleckley 51
a.2. DSM-V 52
b. Prevalentie van psychopathie 53
c. Relevantie voor forensisch werk 53
II. De meting van psychopathie 54
a. De Psychopathy Checklist-Revised (Robert Hare) 54
a.1. Vier facetten 54
a.2. PCL-R in de praktijk 55
b. Alternatieve instrumenten 55
III. De ontwikkeling van psychopathie 55
a. Psychopathie bij minderjarigen 55
a.1. Redenen tot de controverse 55
a.2. Huidige psychiatrische visie (DSM-V) 55
b. Risicofactoren: niveaus 56
c. Verklaringsmodellen: een affectief / cognitief deficit 56
c.1. Fearlessness model (Lykken, 1995) 56
c.2. Respons Modulatie Model (Patterson & Newman, 1993) 57
IV. De therapeutische en juridische implicaties 57
a. Klinisch pessimisme 57
a.1. Klinisch optimisme 58
b. Juridisch pessimisme 58
Hoofdstuk 7: Psychische stoornissen en crimineel gedrag 58
I. Prevalentie mentale stoornissen 59
a. Prevalentie gedetineerdenpopulatie 59
b. Prevalentie probatie-steekproef 59
Samenvatting Criminologische Psychologie 22-23 3
, c. Prevalentie forensische psychiatrie 60
d. Maar… 60
II. Psychotische stoornissen: een illustratie 61
a. Psychotische stoornissen: een definiëring 61
a.1. Voorbeeld schizofrenie 61
b. Prevalentie geweld 62
c. Risicofactoren geweld 63
III. Ontoerekeningsvatbaarheid 63
a. (On)toerekeningsvatbaarheid 63
b. Internering 63
c. Rechterlijke beslissing tot internering 64
d. Het forensisch psychiatrisch deskundigenonderzoek 64
e. Culpa in causa 65
f. Mate van toerekeningsvatbaarheid 65
Hoofdstuk 8: Risicotaxatie- en management 66
I. Risicotaxatie: waarom? 66
a. Een noodzaak? 66
b. Waarom voeren we risicotaxaties uit? 66
II. Risicotaxatie: wat? 67
a. Een definiëring? 67
b. Risicofactoren 67
c. Drie benaderingen 68
c.1. Ongestructureerd klinisch oordeel (ongestructureerd) 68
c.2. Actuariële risicotaxatie (gestructureerd) 68
c.3. Gestructureerd klinisch oordeel (gestructureerd) 68
d. De statistiek 69
e. Statistiek en implicaties 70
f. Risicotaxatie kiezen 70
III. Een toepassing: casus Paul 70
a. HCR-20 V3 70
b. Casus Paul 71
IV. Risicomanagement 72
a. Eerste effectstudies 72
b. Risk-Need-Responsivity model (Andrews & Bonta, 2010) 72
b.1. Risk (risico) 73
b.2. Need (behoefte) 73
b.3. Responsivity (responsiviteit) 73
c. Good Lives Model (Laws & Ward, 2011) 74
Hoofdstuk 9: Kwetsbare verdachten 75
I. In de verhoorkamer: valse bekentenissen en kwetsbaarheden 75
a. Het politieverhoor 75
b. De valse bekentenis 75
c. De aard van valse bekentenissen 76
Samenvatting Criminologische Psychologie 22-23 4
Hoofdstuk 1: Introductie tot forensische psychologie 6
I. Forensische psychologie is niet… 6
II. Forensische psychologie is… 6
III. Psychologie en recht 8
IV. Forensische psychologie in beweging 8
Hoofdstuk 2: De ontwikkeling van antisociaal gedrag 9
I. De aard en het voorkomen van jeugddelinquentie 9
II. De psychiatrische visie 10
a. DSM-V 10
a.1. Oppositionele-opstandige stoornis (ODD) 10
a.2. Periodieke explosieve stoornis 11
a.3. Normoverschrijdende-gedragsstoornis 12
III. Theorieën ontwikkeling antisociaal gedrag 13
a. Verschillende theorieën 13
b. Uitgangspunten van theorieën 13
c. “Wetmatigheden” 13
IV. Het biopsychosociaal model 14
V. Ontwikkelingstheorieën antisociaal gedrag 16
a. Ontwikkeling van diverse probleemgedragingen (Loeber & Hay, 1994) 16
b.1. Type 1: De Vroege Starters 17
b.2. Type 2: De Late Starters 18
b.3. Bedenkingen 18
c. Het model van Patterson 19
VI. Protectieve factoren 20
a. Saprof - Jeugdversie (De Vries Robbé, Geers, Stapel, Hiltermann & De Vogel, 2014) 21
Hoofdstuk 3: Partnergeweld 21
I. Definiëring en prevalentie 21
a. Definiëring partnergeweld 21
b. Geweldsvormen 22
c. Partnergeweld in cijfers 22
c.1. Partnergeweld en kindermishandeling 23
c.2. Partnergeweld en dierenmishandeling 23
d. Gevolgen van partnergeweld 23
e. Allemaal gerelateerd 24
II. Typologie van partnergeweld 24
a. Typologie partnergeweldenaars 24
b. Typologie partnergeweld 25
c. Typologie dynamiek 25
III. Partnergeweld: een complex gegeven 26
a. Cyclisch verloop van partnergeweld (intiem terrorisme) 26
b. Risicofactoren 27
Samenvatting Criminologische Psychologie 22-23 1
, c. Partnergeweld als dyadisch proces 28
d. Genest ecologisch proces 28
e. Doorbreken van cyclisch verloop 29
e.1. Juridische evolutie 29
e.2. Als je eens wist … 29
Hoofdstuk 4: Stalking 30
I. Definiëring en prevalentie 30
a. De juridische visie 30
b. De psychosociale visie 30
c. Stalkingsgedrag 31
d. Het slachtoffer 31
e. Prevalentie 31
II. Een typologie voor stalkers 32
a. Typologie van Mullen en Pathé 32
a.1. Casus Gerald 33
a.2. Casus Albert 33
a.3. Casus Susan 33
a.4. Casus Dennis 33
a.5. Casus Alan 34
III. Theoretische modellen: geweld en persistentie 34
a. Relational Goal Pursuit Theory (Dipaula & Campbell, 2002) 34
b. Controle en macht 35
c. Integrated theoretical model of stalking violence 35
IV. Risico’s, risicofactoren en risicotaxatie 36
a. Risicotaxatie instrument: Stalking Risk Profile 36
a.1. De risico’s 36
a.2. The Smoking Gun 36
b. Stalking Assessment Management 36
Hoofdstuk 5: Zedendelinquentie 37
I. Definities en prevalentie 37
a. Een definiëring 37
b. Psychiatrische visie 37
b.1. DSM -V 38
b.2. Twee groepen 38
c. Prevalentie 40
c.1. Parafilie 40
c.2. Seksueel geweld 41
c.3. Minderjarigen 41
c.4. Vrouwelijke plegers 42
c.5. Online plegers 42
II. Theoretische modellen 42
a. Niveau 1: micro theorieën 43
a.1. Laurence 43
Samenvatting Criminologische Psychologie 22-23 2
, a.2. Typologie 43
a.3. Typologie verkrachting: Robertiello & Terry, 2017 43
a.4. Typologie kindermisbruik (FBI-typologie): Terry & Tallon, 2004) 44
a.5. Beperkingen van een typologie 45
b. Niveau 2: unifactoriële theorieën 45
b.1. Cognitieve distorties 45
b.2. Zelfregulatiemodel (Ward & Hudson, 1998) 46
c. Niveau 3: multifactoriële theorieën 47
c.1. Precondition model (Finkelhor) 47
c.2. Ontwikkelingspaden (Hudson et al.) 47
III. Recidive 48
a. Recidivecijfers 48
a.1. België 49
b. Risicofactoren 50
c. Risicotaxatie-instrumenten 50
Hoofdstuk 6: Psychopathie 51
I. Psychopathie: een omkadering 51
a. Psychopathie vanuit een geschiedkundig kader 51
a.1. Hervey Cleckley 51
a.2. DSM-V 52
b. Prevalentie van psychopathie 53
c. Relevantie voor forensisch werk 53
II. De meting van psychopathie 54
a. De Psychopathy Checklist-Revised (Robert Hare) 54
a.1. Vier facetten 54
a.2. PCL-R in de praktijk 55
b. Alternatieve instrumenten 55
III. De ontwikkeling van psychopathie 55
a. Psychopathie bij minderjarigen 55
a.1. Redenen tot de controverse 55
a.2. Huidige psychiatrische visie (DSM-V) 55
b. Risicofactoren: niveaus 56
c. Verklaringsmodellen: een affectief / cognitief deficit 56
c.1. Fearlessness model (Lykken, 1995) 56
c.2. Respons Modulatie Model (Patterson & Newman, 1993) 57
IV. De therapeutische en juridische implicaties 57
a. Klinisch pessimisme 57
a.1. Klinisch optimisme 58
b. Juridisch pessimisme 58
Hoofdstuk 7: Psychische stoornissen en crimineel gedrag 58
I. Prevalentie mentale stoornissen 59
a. Prevalentie gedetineerdenpopulatie 59
b. Prevalentie probatie-steekproef 59
Samenvatting Criminologische Psychologie 22-23 3
, c. Prevalentie forensische psychiatrie 60
d. Maar… 60
II. Psychotische stoornissen: een illustratie 61
a. Psychotische stoornissen: een definiëring 61
a.1. Voorbeeld schizofrenie 61
b. Prevalentie geweld 62
c. Risicofactoren geweld 63
III. Ontoerekeningsvatbaarheid 63
a. (On)toerekeningsvatbaarheid 63
b. Internering 63
c. Rechterlijke beslissing tot internering 64
d. Het forensisch psychiatrisch deskundigenonderzoek 64
e. Culpa in causa 65
f. Mate van toerekeningsvatbaarheid 65
Hoofdstuk 8: Risicotaxatie- en management 66
I. Risicotaxatie: waarom? 66
a. Een noodzaak? 66
b. Waarom voeren we risicotaxaties uit? 66
II. Risicotaxatie: wat? 67
a. Een definiëring? 67
b. Risicofactoren 67
c. Drie benaderingen 68
c.1. Ongestructureerd klinisch oordeel (ongestructureerd) 68
c.2. Actuariële risicotaxatie (gestructureerd) 68
c.3. Gestructureerd klinisch oordeel (gestructureerd) 68
d. De statistiek 69
e. Statistiek en implicaties 70
f. Risicotaxatie kiezen 70
III. Een toepassing: casus Paul 70
a. HCR-20 V3 70
b. Casus Paul 71
IV. Risicomanagement 72
a. Eerste effectstudies 72
b. Risk-Need-Responsivity model (Andrews & Bonta, 2010) 72
b.1. Risk (risico) 73
b.2. Need (behoefte) 73
b.3. Responsivity (responsiviteit) 73
c. Good Lives Model (Laws & Ward, 2011) 74
Hoofdstuk 9: Kwetsbare verdachten 75
I. In de verhoorkamer: valse bekentenissen en kwetsbaarheden 75
a. Het politieverhoor 75
b. De valse bekentenis 75
c. De aard van valse bekentenissen 76
Samenvatting Criminologische Psychologie 22-23 4
