H16 Celcommunicatie
Signaaltransductie= proces waarbij een type signaal wordt omgezet in een ander
De signaleringscel produceert een extracellulair signaalmolecuul die wordt gedetecteerd
door een targetcel
Cellen kunnen zowel signalerings- als targetcel zijn
Targetcellen hebben receptoren die het signaleringsmolecuul herkennen en hierop reageren
receptor op targetcel ontvangt een extracellulair signaal en zet dit om naar het intracellulaire
signaalmolecuul dat het gedrag van de cel aanpast
Signaalmoleculen: eiwitten, peptiden, aminozuren, nucleotiden, steroïden, vetzuur afgeleiden of
opgeloste gassen
Celcommunicatie:
1) Endocrien
2) Paracrien
3) Synaptisch
4) Contact-afhankelijk
-Endocriene cellen produceren hormonen extracellulaire signaalmoleculen die afgescheiden
worden in de bloedbaan verspreiden door hele lichaam
-Paracriene signalering= signaalmolecuul diffuseert door extracellulaire vloeistof blijft in de buurt
van de cel die het uitscheidt lokale mediator op nabijgelegen cellen: tegen ontstekingen, wond
Autocriene signalering= cellen reageren op hun eigen lokale mediatoren (kanker)
-Neuronale signalering= net als endocriene cellen: signalen over lange afstanden snelle en
specifieke aflevering aan individuele targetcel door ‘privé-lijnen’ axon van een neuron eindigt in
synaps op de targetcel die zich ver van neuronale cellichaam kan bevinden
Wanneer een neuron geactiveerd is door signalen uit de omgeving of door andere zenuwcellen
neuron zendt elektrische impulsen uit die langs neuronen racen met een snelheid van 100 m/sec
bij het bereiken van het einde van het axon elektrische signalen worden omgezet in chemische: elk
elektrisch impuls stimuleert het zenuwuiteinde om een puls van een extracellulair signaalmolecuul
uit te zenden= neurotransmitter
De neurotransmitter verspreidt langs de smalle (<100nm) kloof die het membraan van het
axonuiteinde scheidt van dat van de targetcel bereikt bestemming in minder dan 1msec
-Contact-afhankelijke signalering= cellen maken fysiek contact door moleculen in het
plasmamembraan van de signaleringscel en receptoreiwitten in het plasmamembraan van de
targetcel
Reactie van cel op signaal hangt af van:
Soort signaal
Aanwezigheid vanen soort receptor voor dat signaal
Effectoreiwitten hebben direct effect op targetcel
Elke cel heeft receptoren die reageren op signaalmoleculen die door een andere cel zijn
geproduceerd die werken in combinaties om het gedrag van de cel te reguleren
Reactie op een extracellulair signaal kan kort of lang duren kort: signaal voor eiwitten die al
aanwezig zijn in targetcel, lang: wanneer verandering in genexpressie nodig is en productie van
nieuwe eiwitten
Extracellulaire signaalmoleculen:
Te groot/hydrofiel om door membraan te kunnen receptoren aan oppervlakte van
targetcel
Kleine/hydrofobe moleculen die door het plasmamembraan het cytosol in kunnen
activeren intracellulaire enzymen/ binden aan intracellulaire receptoreiwitten (in
cytosol/kern) die genexpressie reguleren
Signaaltransductie= proces waarbij een type signaal wordt omgezet in een ander
De signaleringscel produceert een extracellulair signaalmolecuul die wordt gedetecteerd
door een targetcel
Cellen kunnen zowel signalerings- als targetcel zijn
Targetcellen hebben receptoren die het signaleringsmolecuul herkennen en hierop reageren
receptor op targetcel ontvangt een extracellulair signaal en zet dit om naar het intracellulaire
signaalmolecuul dat het gedrag van de cel aanpast
Signaalmoleculen: eiwitten, peptiden, aminozuren, nucleotiden, steroïden, vetzuur afgeleiden of
opgeloste gassen
Celcommunicatie:
1) Endocrien
2) Paracrien
3) Synaptisch
4) Contact-afhankelijk
-Endocriene cellen produceren hormonen extracellulaire signaalmoleculen die afgescheiden
worden in de bloedbaan verspreiden door hele lichaam
-Paracriene signalering= signaalmolecuul diffuseert door extracellulaire vloeistof blijft in de buurt
van de cel die het uitscheidt lokale mediator op nabijgelegen cellen: tegen ontstekingen, wond
Autocriene signalering= cellen reageren op hun eigen lokale mediatoren (kanker)
-Neuronale signalering= net als endocriene cellen: signalen over lange afstanden snelle en
specifieke aflevering aan individuele targetcel door ‘privé-lijnen’ axon van een neuron eindigt in
synaps op de targetcel die zich ver van neuronale cellichaam kan bevinden
Wanneer een neuron geactiveerd is door signalen uit de omgeving of door andere zenuwcellen
neuron zendt elektrische impulsen uit die langs neuronen racen met een snelheid van 100 m/sec
bij het bereiken van het einde van het axon elektrische signalen worden omgezet in chemische: elk
elektrisch impuls stimuleert het zenuwuiteinde om een puls van een extracellulair signaalmolecuul
uit te zenden= neurotransmitter
De neurotransmitter verspreidt langs de smalle (<100nm) kloof die het membraan van het
axonuiteinde scheidt van dat van de targetcel bereikt bestemming in minder dan 1msec
-Contact-afhankelijke signalering= cellen maken fysiek contact door moleculen in het
plasmamembraan van de signaleringscel en receptoreiwitten in het plasmamembraan van de
targetcel
Reactie van cel op signaal hangt af van:
Soort signaal
Aanwezigheid vanen soort receptor voor dat signaal
Effectoreiwitten hebben direct effect op targetcel
Elke cel heeft receptoren die reageren op signaalmoleculen die door een andere cel zijn
geproduceerd die werken in combinaties om het gedrag van de cel te reguleren
Reactie op een extracellulair signaal kan kort of lang duren kort: signaal voor eiwitten die al
aanwezig zijn in targetcel, lang: wanneer verandering in genexpressie nodig is en productie van
nieuwe eiwitten
Extracellulaire signaalmoleculen:
Te groot/hydrofiel om door membraan te kunnen receptoren aan oppervlakte van
targetcel
Kleine/hydrofobe moleculen die door het plasmamembraan het cytosol in kunnen
activeren intracellulaire enzymen/ binden aan intracellulaire receptoreiwitten (in
cytosol/kern) die genexpressie reguleren
