Hoofdstuk 1: Wat is sociologie?
1.1 : het sociologische perspectief
Sociologie = systematisch onderzoeken van de menselijke samenleving
• Geheel eigen gezichtspunt: sociologische visie of sociologische perspectief
1.1.1 HOE WE HET ALGEMENE IN HET BIJZONDERE KUNNEN ZIEN
→ volgens Amerikaanse socioloog Peter Berger:
• In gedrag van bepaalde mensen kan men algemene patronen ontdekken
• Samenleving kan leven van mensen die tot zeer uiteenlopende categorieën
behoren op verschillende manieren beïnvloeden
• Hoe groot is de macht van samenleving op ons gedrag, gevoelens en gedachten?
→bv: Sociologische perspectief heeft uitgewezen dat partnerkeuze wordt beïnvloed
door patronen die samenhangen met geslacht, leeftijd, etniciteit en sociale
achtergrond
=> Samenleving heeft beeld van geschikte partner bijgebracht
1.1.2 HOE WE HET ONGEWONE IN BEKENDE KUNNEN ZIEN
• We moeten het ‘bekende idee’ dat we zelf bepalen hoe leven eruit ziet loslaten
• In de plaats moeten we ‘vreemde gedachte’ dat samenleving onze ervaringen
en beslissingen beïnvloedt aanvaarden
• Hoeveel kinderen een vrouw wilt lijkt persoonlijke keuze, maar is ook sociaal
bepaald (bv In België veel minder dan in Jemen)
1.1.3 PERSOONLIJKE KEUZES IN HUN SOCIALE CONTEXT
• Emile Durkheim
• Ook uiterst persoonlijke handeling als zelfdoding is onderhevig aan invloed van
sociale factoren
• Bepaalde categorieën mensen plegen eerder zelfmoord
o Mannen
o Protestanten
o Welvarende mensen
o Ongehuwden
• Te verklaren door sociale integratie (iedereen participeert aan de maatschappij en in
de maatschappij)
→Mensen met sterke sociale banden zullen minder gauw tot zelfdoding overgaan
dan meer individualistische mensen
• Mannen hebben veel meer vrijheid dan vrouwen -> hierdoor ook meer sociaal
isolement
• Lage zelfdoding bij vrouwen weerspiegelt hun geringere sociale keuzemogelijkheden
,1.1.4 KIJKEN ALS SOCIOLOOG: MARGINALITEIT EN CRISIS
• Iedereen kan wereld vanuit sociologische perspectief zien door:
o Marges in de samenleving
o Doormaken van sociale crisis
• Iedereen voelt zich eens buitenstaander
→MAAR Bij sommige mensen deel van dagelijkse leven
• Hoe groter marginaliteit van individu, hoe beter hij in staat is om sociologisch
perspectief te hanteren
o Bv. Autochtonen (mensen die leven in het land waar ze ook geboren zijn)
▪ Staan minder stil bij rol van etniciteit (culturele identiteit) in
samenleving (volgens hen iets dat enkel allochtonen beïnvloed)
▪ Staan minder stil bij privileges die ze hebben als meerderheid
o Vrouwen, homoseksuelen, gehandicapten, bejaarden zijn vaak wel bewust van
bepaalde sociale patronen, waar andere niet aan denken.
• We moeten afstand nemen van gewoontes en ons leven met meer nieuwsgierigheid
bekijken
• Wanneer samenleving sterk verandert of in crisis verkeert kan dit ons tot
aannemen van sociologische visie bewegen
o Bv. Amerikaanse crisis van jaren ‘30
o Werkloze gaven zichzelf de schuld
o Wanneer werkloosheid bleef stijgen konden ze niet ontkennen dat er sociale
factoren meespeelde
o Zij benaderde de situatie nu sociologisch
• Mensen die ‘sociologische verbeeldingskracht’ hebben:
o krijgen beter inzicht op functioneren van samenleving
o wijze waarop deze hun leven beïnvloed
1.2 BElang van een Mondiale visie
informatietechnologie heeft wereld dichterbij elkaar gebracht
=> Bijgevolg: veel academische disciplines hebben mondiaal of globaal perspectief
ingenomen
= het besturen van de wereld in zijn geheel en de plaats die onze samenleving daarin
inneemt
1. globaal bewustzijn is verlengstuk van sociologisch perspectief
▪ positie in samenleving heeft veel invloed op ervaringen die we in ons
leven opdoen
2. Positie die onze samenleving in de wereld inneemt beïnvloedt alle leden
van onze samenleving
▪ Het is verhelderend om over grenzen heen te kijken
Landen volgens economische ontwikkeling verdelen:
▪ Hoge inkomenslanden (= landen met hoogste algemene levensstandaard)
- 50 landen
, - Leveren gezamenlijk meeste goederen en diensten
- Inwoners bezitten merendeel van rijkdommen die wereld heeft
- Inwoners hebben het economisch goed
- Hebben geluk dat ze in rijk deel geboren zijn
▪ Middeninkomenslanden (= landen met een levensstandaard, die we als we de wereld in
zijn geheel bekijken, gemiddeld kunnen noemen.)
- 80 landen
- Wonen zowel op platteland als in steden
- Grote sociale ongelijkheid
- Sommige mensen extreem rijk
- Meeste leven in slecht omstandigheden
▪ Lage-inkomenslanden (= landen met lage levensstandaard, waarvan meeste inwoners
arm zijn)
- Sommige mensen extreem rijk
- Meeste mensen leven in erbarmelijke omstandigheden
- Slechte woonsituatie, onveilig water, voedselgebrek
- Weinig mogelijkheden om situatie te verbeteren
=> 4 redenen om westerse landen en andere te vergelijken
1.. Leven dat we leiden wordt gevormd door land waar we in leven
- Vrouwen in rijke en arme landen leiden totaal andere leven
- We moeten inzicht hebben tussen verschillende samenlevingen
2.. Contacten tussen samenlevingen zijn sterk toegenomen
- In verleden: enkel oog voor buurlanden
- Door informatietechnologie; beelden, geluiden, documenten binnen enkele seconden over
heel wereld
- Door elektronische snelweg: gehele wereld zelfde voorkeur ontwikkelen
- Rijke landen hebben veel invloeden op andere landen
- Wereld heeft veel invloed wat er in rijke landen gebeurt
- Sociale problemen in arme landen zijn vaak gevolg van problemen in rijke landen
3.. Sociale problemen van westerse wereld, zijn elders veel ernstiger
- Armoede komt hier voor, maar is in Latijns-Amerika, Afrika en Azië veel erger
- Westerse vrouwen achtergesteld, maar in arme landen is ongelijkheid veel groter
4.. Globaal denken help meer inzicht in onszelf te krijgen
- In India heerst groot gebrek aan elementaire bestaansmiddelen
- Liefde en steun van familieleden is wel zeer groot
- Arme mensen in westerse wereld zijn kwaad en eenzaam
- Materieel bezit in onze definitie van ‘rijk’ leven neemt centrale positie in, maar is niet alleen
adequate maatstaf van welzijn van mensen
- Onderlinge contacten nemen voortdurend toe
, - We kunnen onszelf alleen begrijpen naar mate waarin wij andere begrijpen
=> Sociologie laat ons op andere manier naar wereld kijken
1.3 sociologische perspectief in de praktijk
1.3.1 SOCIOLOGIE EN OVERHEIDSBELEID
- Sociologische kennis draagt bij, bij: het ontwikkelen van beleid van overheden, wetten
en regels.
- Veel sociologen werken bij lokale of nationale overheid en bij onderzoeksbureaus
- Verzamelt informatie over samenleving in opdracht van regering
1.3.2 SOCIOLOGIE EN PERSOONLIJKE GROEI
- Sociologische perspectief maakt ons actiever en bewuster
- Laat ons kritischer nadenken
- Sociologie heeft 4 positieve effecten
1.. Nagaan wat wel en niet klopt aan ‘alledaags’ denken
→We nemen alles voor zelfsprekend aan
→Bv. Idee dat we vrije individuen zijn en zelf verantwoordelijk zijn
voor leven dat wij leiden
→Sociologie stimuleert ons vraagtekens te zetten achter waarheidsgehalte
van
wijdverbreide ideeën
→Een socioloog is een mythejager en doorprikt ze
2..Beter inzicht in mogelijkheden en hindernissen in dagelijkse leven
→We hebben wel invloed op leven maar spelregels worden
bepaald door samenleving
→We komen meer te weten over wereld => beter in staat om
doelen na te streven
3.. Mogelijkheid om actieve rol te spelen in samenleving
→Effectiviteit als lid van samenleving neemt toe naarmate we
beter begrijpen hoe samenleving functioneert
→Sociologisch perspectief maakt van persoonlijk probleem een publiek
Vraagstuk
→Als we inzien hoe samenleving ons beïnvloedt kunnen we ze steunen
zoals ze is of haar veranderen
4.. Help ons in wereld te leven die zich kenmerkt door diversiteit
1.1 : het sociologische perspectief
Sociologie = systematisch onderzoeken van de menselijke samenleving
• Geheel eigen gezichtspunt: sociologische visie of sociologische perspectief
1.1.1 HOE WE HET ALGEMENE IN HET BIJZONDERE KUNNEN ZIEN
→ volgens Amerikaanse socioloog Peter Berger:
• In gedrag van bepaalde mensen kan men algemene patronen ontdekken
• Samenleving kan leven van mensen die tot zeer uiteenlopende categorieën
behoren op verschillende manieren beïnvloeden
• Hoe groot is de macht van samenleving op ons gedrag, gevoelens en gedachten?
→bv: Sociologische perspectief heeft uitgewezen dat partnerkeuze wordt beïnvloed
door patronen die samenhangen met geslacht, leeftijd, etniciteit en sociale
achtergrond
=> Samenleving heeft beeld van geschikte partner bijgebracht
1.1.2 HOE WE HET ONGEWONE IN BEKENDE KUNNEN ZIEN
• We moeten het ‘bekende idee’ dat we zelf bepalen hoe leven eruit ziet loslaten
• In de plaats moeten we ‘vreemde gedachte’ dat samenleving onze ervaringen
en beslissingen beïnvloedt aanvaarden
• Hoeveel kinderen een vrouw wilt lijkt persoonlijke keuze, maar is ook sociaal
bepaald (bv In België veel minder dan in Jemen)
1.1.3 PERSOONLIJKE KEUZES IN HUN SOCIALE CONTEXT
• Emile Durkheim
• Ook uiterst persoonlijke handeling als zelfdoding is onderhevig aan invloed van
sociale factoren
• Bepaalde categorieën mensen plegen eerder zelfmoord
o Mannen
o Protestanten
o Welvarende mensen
o Ongehuwden
• Te verklaren door sociale integratie (iedereen participeert aan de maatschappij en in
de maatschappij)
→Mensen met sterke sociale banden zullen minder gauw tot zelfdoding overgaan
dan meer individualistische mensen
• Mannen hebben veel meer vrijheid dan vrouwen -> hierdoor ook meer sociaal
isolement
• Lage zelfdoding bij vrouwen weerspiegelt hun geringere sociale keuzemogelijkheden
,1.1.4 KIJKEN ALS SOCIOLOOG: MARGINALITEIT EN CRISIS
• Iedereen kan wereld vanuit sociologische perspectief zien door:
o Marges in de samenleving
o Doormaken van sociale crisis
• Iedereen voelt zich eens buitenstaander
→MAAR Bij sommige mensen deel van dagelijkse leven
• Hoe groter marginaliteit van individu, hoe beter hij in staat is om sociologisch
perspectief te hanteren
o Bv. Autochtonen (mensen die leven in het land waar ze ook geboren zijn)
▪ Staan minder stil bij rol van etniciteit (culturele identiteit) in
samenleving (volgens hen iets dat enkel allochtonen beïnvloed)
▪ Staan minder stil bij privileges die ze hebben als meerderheid
o Vrouwen, homoseksuelen, gehandicapten, bejaarden zijn vaak wel bewust van
bepaalde sociale patronen, waar andere niet aan denken.
• We moeten afstand nemen van gewoontes en ons leven met meer nieuwsgierigheid
bekijken
• Wanneer samenleving sterk verandert of in crisis verkeert kan dit ons tot
aannemen van sociologische visie bewegen
o Bv. Amerikaanse crisis van jaren ‘30
o Werkloze gaven zichzelf de schuld
o Wanneer werkloosheid bleef stijgen konden ze niet ontkennen dat er sociale
factoren meespeelde
o Zij benaderde de situatie nu sociologisch
• Mensen die ‘sociologische verbeeldingskracht’ hebben:
o krijgen beter inzicht op functioneren van samenleving
o wijze waarop deze hun leven beïnvloed
1.2 BElang van een Mondiale visie
informatietechnologie heeft wereld dichterbij elkaar gebracht
=> Bijgevolg: veel academische disciplines hebben mondiaal of globaal perspectief
ingenomen
= het besturen van de wereld in zijn geheel en de plaats die onze samenleving daarin
inneemt
1. globaal bewustzijn is verlengstuk van sociologisch perspectief
▪ positie in samenleving heeft veel invloed op ervaringen die we in ons
leven opdoen
2. Positie die onze samenleving in de wereld inneemt beïnvloedt alle leden
van onze samenleving
▪ Het is verhelderend om over grenzen heen te kijken
Landen volgens economische ontwikkeling verdelen:
▪ Hoge inkomenslanden (= landen met hoogste algemene levensstandaard)
- 50 landen
, - Leveren gezamenlijk meeste goederen en diensten
- Inwoners bezitten merendeel van rijkdommen die wereld heeft
- Inwoners hebben het economisch goed
- Hebben geluk dat ze in rijk deel geboren zijn
▪ Middeninkomenslanden (= landen met een levensstandaard, die we als we de wereld in
zijn geheel bekijken, gemiddeld kunnen noemen.)
- 80 landen
- Wonen zowel op platteland als in steden
- Grote sociale ongelijkheid
- Sommige mensen extreem rijk
- Meeste leven in slecht omstandigheden
▪ Lage-inkomenslanden (= landen met lage levensstandaard, waarvan meeste inwoners
arm zijn)
- Sommige mensen extreem rijk
- Meeste mensen leven in erbarmelijke omstandigheden
- Slechte woonsituatie, onveilig water, voedselgebrek
- Weinig mogelijkheden om situatie te verbeteren
=> 4 redenen om westerse landen en andere te vergelijken
1.. Leven dat we leiden wordt gevormd door land waar we in leven
- Vrouwen in rijke en arme landen leiden totaal andere leven
- We moeten inzicht hebben tussen verschillende samenlevingen
2.. Contacten tussen samenlevingen zijn sterk toegenomen
- In verleden: enkel oog voor buurlanden
- Door informatietechnologie; beelden, geluiden, documenten binnen enkele seconden over
heel wereld
- Door elektronische snelweg: gehele wereld zelfde voorkeur ontwikkelen
- Rijke landen hebben veel invloeden op andere landen
- Wereld heeft veel invloed wat er in rijke landen gebeurt
- Sociale problemen in arme landen zijn vaak gevolg van problemen in rijke landen
3.. Sociale problemen van westerse wereld, zijn elders veel ernstiger
- Armoede komt hier voor, maar is in Latijns-Amerika, Afrika en Azië veel erger
- Westerse vrouwen achtergesteld, maar in arme landen is ongelijkheid veel groter
4.. Globaal denken help meer inzicht in onszelf te krijgen
- In India heerst groot gebrek aan elementaire bestaansmiddelen
- Liefde en steun van familieleden is wel zeer groot
- Arme mensen in westerse wereld zijn kwaad en eenzaam
- Materieel bezit in onze definitie van ‘rijk’ leven neemt centrale positie in, maar is niet alleen
adequate maatstaf van welzijn van mensen
- Onderlinge contacten nemen voortdurend toe
, - We kunnen onszelf alleen begrijpen naar mate waarin wij andere begrijpen
=> Sociologie laat ons op andere manier naar wereld kijken
1.3 sociologische perspectief in de praktijk
1.3.1 SOCIOLOGIE EN OVERHEIDSBELEID
- Sociologische kennis draagt bij, bij: het ontwikkelen van beleid van overheden, wetten
en regels.
- Veel sociologen werken bij lokale of nationale overheid en bij onderzoeksbureaus
- Verzamelt informatie over samenleving in opdracht van regering
1.3.2 SOCIOLOGIE EN PERSOONLIJKE GROEI
- Sociologische perspectief maakt ons actiever en bewuster
- Laat ons kritischer nadenken
- Sociologie heeft 4 positieve effecten
1.. Nagaan wat wel en niet klopt aan ‘alledaags’ denken
→We nemen alles voor zelfsprekend aan
→Bv. Idee dat we vrije individuen zijn en zelf verantwoordelijk zijn
voor leven dat wij leiden
→Sociologie stimuleert ons vraagtekens te zetten achter waarheidsgehalte
van
wijdverbreide ideeën
→Een socioloog is een mythejager en doorprikt ze
2..Beter inzicht in mogelijkheden en hindernissen in dagelijkse leven
→We hebben wel invloed op leven maar spelregels worden
bepaald door samenleving
→We komen meer te weten over wereld => beter in staat om
doelen na te streven
3.. Mogelijkheid om actieve rol te spelen in samenleving
→Effectiviteit als lid van samenleving neemt toe naarmate we
beter begrijpen hoe samenleving functioneert
→Sociologisch perspectief maakt van persoonlijk probleem een publiek
Vraagstuk
→Als we inzien hoe samenleving ons beïnvloedt kunnen we ze steunen
zoals ze is of haar veranderen
4.. Help ons in wereld te leven die zich kenmerkt door diversiteit
