Boek In goede handen H6
6.1 Het verschil tussen religie en godsdienst
Religie= mens heeft een relatie met ‘iets hogers’ of met een goddelijke macht. Die relatie, ook
betrokkenheid genoemd, is iets strikt persoonlijks, het gaat om de individuele beleving van die
persoon, los van de officiële godsdiensten. Hij voelt een band met een hogere goddelijke macht en
vult die relatie zelf in: het is zijn waarheid, zijn kijk op het leven. Hieruit probeert hij zijn leven vorm
en inhoud te geven. Is een drijfveer om zich in te zetten voor betere wereld etc.
Godsdienst= mens oriënteert zich op het geloof in een God, waarbij dat geloof voorschrijft hoe hij
moet leven. De godsdienst heeft gemeenschappelijk karakter met instituut, rituelen, gebeden,
voorschriften en dogma’s die voor iedereen gelden. Godsdiensten kennen bovennatuurlijke
oorsprong: God of belangrijke personen die mensen fundamentele waarheden, wetten en praktijken
geopenbaard hebben. (Jezus, Mozes etc) Godsdiensten geven allemaal anders antwoord op de
levensvragen, maar er zijn ook overeenkomsten.
6.2 Ontstaan van godsdienstige stromingen: twee opvattingen
Opvatting 1: oorsprong godsdienst is ‘psychisch en sociaal’ (van menselijke ontwikkeling). Mensen
hebben vergelijkbare levensvragen en gaan samen op zoek naar een ‘antwoord’ en dat komt van
beneden. Het is begonnen door een ervaring → doorgeven in verhalen → hierom heen gebruiken en
rituelen ontwikkeld → hieruit ontstaat een ‘leer’ en heeft de godsdienst een vastomlijnd karakter
gekregen.
Opvatting 2: het ‘antwoord’ op de levensvragen komt van boven. Voorbeeld mythe van de prins en
de steen. De mens wordt zich hierin bewust waarom hij op aarde is. De berichten van de ouders
staan voor openbaringen van een hogere werkelijkheid (god). En de adelaar is de boodschapper
(profeet).
6.3 Transcendent en immanent
Transcendent: betekenis aan datgene wat boven de aardse werkelijkheid uitstijgt. Het is er, maar de
mens kan het niet met blote oog zien. (Plato)
Immanent: betekenis aan datgene wat in de aardse werkelijkheid aanwezig is. De oorsprong en het
einddoel van alles wat bestaat ligt besloten in de materie. (Aristoteles)
Zie ook aantekeningen college voor verschillen transcendent en immanent!
6.4 Stromingen zijn altijd in beweging
Sommige mensen hebben het idee dat godsdiensten onveranderlijk zijn. Of de samenleving nu
verandert of niet, de godsdienst moet zich niet aanpassen, want dan zou ze haar ware
oorspronkelijke gezicht verliezen.
Maar godsdiensten passen zich wel aan aan de tijd. Mensen hebben hun eigen ideeën, belangen en
kunnen plotseling een andere richting inslaan. Ze maken zich dan los van de oorspronkelijke
godsdienst en slaan een eigen weg in. Denk maar aan het protestantse kerk die is ontstaan uit de
katholieke kerk. En uit de protestantse zijn weer nieuwe stromingen ontstaan zoals calvinisme etc.
6.1 Het verschil tussen religie en godsdienst
Religie= mens heeft een relatie met ‘iets hogers’ of met een goddelijke macht. Die relatie, ook
betrokkenheid genoemd, is iets strikt persoonlijks, het gaat om de individuele beleving van die
persoon, los van de officiële godsdiensten. Hij voelt een band met een hogere goddelijke macht en
vult die relatie zelf in: het is zijn waarheid, zijn kijk op het leven. Hieruit probeert hij zijn leven vorm
en inhoud te geven. Is een drijfveer om zich in te zetten voor betere wereld etc.
Godsdienst= mens oriënteert zich op het geloof in een God, waarbij dat geloof voorschrijft hoe hij
moet leven. De godsdienst heeft gemeenschappelijk karakter met instituut, rituelen, gebeden,
voorschriften en dogma’s die voor iedereen gelden. Godsdiensten kennen bovennatuurlijke
oorsprong: God of belangrijke personen die mensen fundamentele waarheden, wetten en praktijken
geopenbaard hebben. (Jezus, Mozes etc) Godsdiensten geven allemaal anders antwoord op de
levensvragen, maar er zijn ook overeenkomsten.
6.2 Ontstaan van godsdienstige stromingen: twee opvattingen
Opvatting 1: oorsprong godsdienst is ‘psychisch en sociaal’ (van menselijke ontwikkeling). Mensen
hebben vergelijkbare levensvragen en gaan samen op zoek naar een ‘antwoord’ en dat komt van
beneden. Het is begonnen door een ervaring → doorgeven in verhalen → hierom heen gebruiken en
rituelen ontwikkeld → hieruit ontstaat een ‘leer’ en heeft de godsdienst een vastomlijnd karakter
gekregen.
Opvatting 2: het ‘antwoord’ op de levensvragen komt van boven. Voorbeeld mythe van de prins en
de steen. De mens wordt zich hierin bewust waarom hij op aarde is. De berichten van de ouders
staan voor openbaringen van een hogere werkelijkheid (god). En de adelaar is de boodschapper
(profeet).
6.3 Transcendent en immanent
Transcendent: betekenis aan datgene wat boven de aardse werkelijkheid uitstijgt. Het is er, maar de
mens kan het niet met blote oog zien. (Plato)
Immanent: betekenis aan datgene wat in de aardse werkelijkheid aanwezig is. De oorsprong en het
einddoel van alles wat bestaat ligt besloten in de materie. (Aristoteles)
Zie ook aantekeningen college voor verschillen transcendent en immanent!
6.4 Stromingen zijn altijd in beweging
Sommige mensen hebben het idee dat godsdiensten onveranderlijk zijn. Of de samenleving nu
verandert of niet, de godsdienst moet zich niet aanpassen, want dan zou ze haar ware
oorspronkelijke gezicht verliezen.
Maar godsdiensten passen zich wel aan aan de tijd. Mensen hebben hun eigen ideeën, belangen en
kunnen plotseling een andere richting inslaan. Ze maken zich dan los van de oorspronkelijke
godsdienst en slaan een eigen weg in. Denk maar aan het protestantse kerk die is ontstaan uit de
katholieke kerk. En uit de protestantse zijn weer nieuwe stromingen ontstaan zoals calvinisme etc.
