Samenvatting Hfdst 6 deel 1 mantelzorg

HOOFDSTUK 6: Thuiszorg

1. Waarom is thuiszorg zo actueel? !!! zie uitdagingen en tendensen hfdst 3
 Vermaatschappelijking van de zorg
 Inclusie en desinstitutionalisering
 Demografische factoren
 Medische evolutie
 Financiële motieven

Vermaatschappelijking van de zorg
= de zorg gaat zich meer afspelen binnen de maatschappij en dit gaat gepaard met meer aandacht
voor sociale integratie en de maatschappelijke aspecten

 Thuiszorg in functie van autonomie
WGO (Wereldgezondheidsorganisatie)
= Gezondheid en gezond zijn gezien als een middel van zelfontplooing
→ niet langer vanuit ultieme doelstelling van “totaal lichamelijk, psychisch, sociaal en
existentieel welzijn”

 Bewuste keuze – thuiszorg = maatzorg
Thuiszorg wordt dus steeds meer en meer een bewuste keuze van de zelfbewuste en
mondige zorgvrager

Inclusie en desinstitutionalisering
Men streeft ernaar om mensen zoveel mogelijk als volwaardige burgers een plaats in de samenleving in
te laten nemen.

Demografische factoren
 Vergrijzing, ontgroening en verzilvering
Ongeveer 85% van alle 75 plussers woont thuis. 92% van alle 75-plussers doen een beroep
op informele zorg

 De groeiende deelname van vrouwen op de arbeidsmarkt

 Gezinssamenstelling, geografische spreiding en huisvesting
 Gezinnen worden kleiner → minder kinderen waarop men kan terugvallen in geval van
zorgbehoevendheid
 Familieleden wonen verder van elkaar omwille van de toenemende
mobiliteitsmogelijkheden
 Mensen wonen comfortabeler

Medische evolutie
 Mensen leven langer
 Heel wat ziekten - ongevallen waarvan de dood vroeger het natuurlijk gevolg was, leiden nu tot
chronische aandoeningen
 Heel wat prematuren worden kunstmatig in leven gehouden, en groeien op met een levenslange
handicap


123

,Financiële motieven
 Overheid probeert de uitgaven voor de gezondheidszorg te beheersen, des te meer omdat men
perfect weet dat deze met de vergrijzing van de bevolking exponentieel zullen blijven stijgen

 Overheid probeert ook rem op te zetten op de overconsumptie van geneeskundige zorgen,
bepaalde diagnosetechnieken en medicatiegebruik

= thuiszorg kan een alternatief zijn voor de dure intramurale zorg

Besluit
Georganiseerde thuiszorg

 Dient maximaal beroep te doen op de zelfzorg en de zelfredzaamheid van de gebruiker en zijn
mantelzorger (rekening houdend met draagkracht)

 De professionele dienstverlening is in principe aanvullend op de mantelzorg !

 Verpleegkundige wordt een bijzondere rol toebedeeld

 Verpleegkundige wordt meer en meer gezien als professionele gezondheidswerker met eigen
specifieke deskundigheid inzake zelfzorgbevorderende en mantelzorgondersteunende
interventies




124

,3. Mantelzorg
Begripsverkenning
Wat is mantelzorg?
 Emotionele relatie
 Niet in georganiseerd verband
 Op geregelde basis




Aan wie wordt mantelzorg geboden?
Aan personen met een verschillende graad aan zorgbehoefte en zelfstandigheid
 Zieke partner
 Zorgbehoevende ouderen
 Kinderen met handicap
 Zorgbehoevende buur
 Een vriend met psychische aandoeningen
 Familieleden met chronische ziekten
 …

Waarom kiezen mensen voor mantelzorg?
 Zorg dragen voor elkaar… = vanzelfsprekend
Omwille van de wens van de zorgbehoevende persoon om zolang mogelijk thuis te kunnen blijven
en vanuit de overtuiging dat dit ook het beste is voor hem/haar, nemen mensen de zorgen op
voor elkaar.

Heel wat families bekijken het als een soort loyaliteitscontract van kind t.o.v. de ouder.

Sommigen rollen er gewoon in. Het is de verderzetting van de zorg voor elkaar.

 Slechte ervaringen met residentiële opvang

 Financiële motieven
De opvang in een rusthuis is duur, soms niet betaalbaar en bepaalde gezinnen zijn dan ook
verplicht om aan thuiszorg te doen

 Geen ander alternatief
Een aantal ‘verplichte’ thuiszorg situaties omdat er geen alternatieven zijn in de nabije
omgeving


125

, Profiel van de mantelzorger
= Een mantelzorger is een persoon die op geregelde basis en op een niet-beroepsmatige wijze
aanvullende zorg verleent aan een zorgbehoevende persoon uit zijn omgeving vanuit zijn sociale/
affectieve relatie die hij met deze persoon heeft

 Diverse groepen. Afhankelijk van het soort relatie die men heeft

 Sandwich – generatie = ‘een generatie ouderen , geklemd tussen de zorg voor hun eigen ‘oude’
ouders en de zorg voor de jongere generatie, veelal hun kleinkinderen’.
Dit zijn mannen en vrouwen tussen 55 en 65 jaar

Kenniscentrum mantelzorg vzw
= onafhankelijke organisatie in Vlaanderen en Brussel die de collectieve knelpunten van mantelzorgers
en zorgbehoevende personen inventariseert, rapporteert en beleidsaanbevelingen formuleert

 Verdedigt de belangen van deze doelgroep
 Streeft naar een structurele ondersteuning voor hen zonder enig onderscheid qua
leeftijd,aandoening, soort zorgsituatie of gebruik van welzijns- of gezondheidswerkers en
diensten

Draagkracht - draaglastbalans / kruiwagensyndroom !!!
Centrale doelstelling van verpleegkundige interventies
ZORGVRAGER en de MANTELZORGER zicht en inzicht verwerven in HUN leef en zorg-situatie
= door jouw interventies een zicht en beeld krijgen op de DRAAGLAST – DRAAGKRACHT balans.

 Draagkracht
 Draaglast
 Draaglast – draagkracht balans
Draagkracht
Affectie zorgt ervoor dat men gemotiveerd is om voor deze persoon te blijven zorg dragen
Het bepalen van de draagkracht is een individueel en wisselend gegeven

 Gezondheid van de mantelzorger
Mantelzorger moet zelf over een goede gezondheid beschikken

 Copingstijl
Coping = de manier waarop mensen omgaan met teleurstellingen, tegenslagen en veranderingen

2 copingstijlen:
→ Probleemgerichte coping = aanpakken van de oorzaak van de stress door actie of
verandering
 Plannende stijl: analytische wijze het probleem probeert aan te pakken
 Confronterende stijl: op agressieve wijze proberen te beïnvloeden

→ Emotiegerichte coping = interne vorm van copinggedrag. Laat de situatie zelf voor wat
ze is en neemt afstand van het probleem
 Eigen gevoelens onder controle te houden
 Of kijk op de situatie te veranderen zodat die minder bedreigend wordt
126