Samenvatting verpleegkundige zorg bij pt met uro-,gastro-,entero-,endocrino problemen

VERPLEEGKUNDIGE ZORG BIJ PT MET URO-, GASTRO-, ENTERO-, EN
ENDOCRINO PROBLEMEN




WELKE FACTOREN BEÏNVLOEDEN HET URINEREN?

 Groei en ontwikkeling : leeftijd
 Psychologische factoren: privacy, stress, stromend water.
 Vocht- en voedselinname: alcohol, cafeïne, rode biet, …
 Medicatie: diuretica, hypertone perfusie, Na+
 Spieractiviteit en – tonus: schrompelblaas, atonische blaas, neurogene blaas, hyperactieve
blaas.
 Schrompelblaas : bij radiotherpie en bij langdurige katherisatie
 Atone blaas: blaas kan niet samentrekken en rekt extreem uit. Er komt geen signaal
dat de persoon moet plassen
 Hyperactieve neurogene blaas: blaas trekt plotseling samen. Er is ongewild
urineverlies.
 Pathologische toestanden: diabetes, urinewegobstructie, vasculaire en nefrologische
pathologie
 Chirurgische & diagnostische procedures

,GEWIJZIGDE URINEPRODUCTIE

 Kwantitatieve veranderingen
 Polyurie
o Meer dan 2000 ml/dag
Oorzaken:
 Overtollig vochtinname
 Sommige dranken (cafeine, alcohol)
 Gevolg van neurologische, cardiologische of endocrinologische
aandoeningen (BV: diabetes, tekort aan ADH hormoon)
 Oligurie
o Verminderde urineproductie. 500ml of minder per dag.
o Urine is sterk geconcentreerd en het lichaam is onvoldoende in staat de
afvalstoffen te lozen.
Oorzaken:
 Geringe vochtinname (meestal bij ouderen)
 Extreem vochtverlies (braken, diarree, hevig transpireren)
 Hartinsufficiëntie (verminderde werking van de hartspier)
 Nierinsufficiëntie
 Anurie
o Urineproductie < 50 ml per dag
Oorzaken:
 Pre renaal: bloedtoevoer van de nier is zo verminderd dat de nier zijn
werk niet kan doen en dus ook geen urine produceert.
 Renaal: nierziekte waardoor nierfalen ontstaat, vaak moet men
starten met dialyse.
 Post renaal: obstructie van het afvoersysteem van urine waardoor
het niet mogelijk is urine uit te scheiden (ingeklemde urethersteen,
kleine bekkentumor, acute retentie door prostaatobstructie)

,  Kwalitatieve veranderingen
 Nycturie
o Vaak moeten plassen ’s nachts
o Is geen ziekte en ook geen gevolg van een ziekte
o Dient alleen behandeld te worden indien de nachtrust teveel verstoord
wordt
o Vaak bij middelbare en oudere mannen
 Pollakisurie
o Toename van het aantal urinelozingen per dag zonder dat de dagelijks
geproduceerde hoeveelheid urine toeneemt.
Oorzaken:
 Irritatie van het trigonum door cystitis, blaaslithiasis (blaassteen),
distale urethersteen, blaastumor, prostaathypertrofie
 Verminderde effectieve functionele blaascapaciteit bij
schrompelblaas
 Prostaathypertrofie: blaas wordt niet volledig geledigd
 Algurie
o Pijnlijke urinelozing
Oorzaken:
 Urologische infectie in het bijzonder cystitis
 Bij cystitis vaak pijn voor en tijdens het plassen
 Bij blaaslithiasis vaak pijn na het plassen
 Pt krijgt pijn op het einde van de mictie omdat de blaassteen op de
urether ligt, daarna gaat de pijn terug weg aangezien de blaas zich
terug vult met urine en de blaassteen daarin “zwemt”.
 Dysurie
o Moeilijke, soms pijnlijke urinelozing waarbij geen of weinig urine afvloeit
Verzamelnaam voor verschillende symptomen:
 Vermindering van de kracht van de urinestaal adhv uroflowmetrie
 Moeizame mictiestart
 Nadruppel door blaasdivertikel

WELKE ZAKEN KUNNEN ER GEWIJZIGD ZIJN AAN DE URINE ELIMINATIE?
 Gewijzigd drinkpatroon
 Gewijzigde frequentie (=pollakisurie)
 Medicatie
 Oligurie, strangurie, dysurie, nycturie
 Urinaire incontinentie
 Urineretentie
 Katherisatie

,URETHRALE BLAASKATHERISATIE
Bepaling
Het inbrengen van een steriele katheter via de urethra tot in de blaas met als doel, evacuatie van de
urine uit de blaas en/of inbrengen van medicatie in tot de blaas die daar al of niet enige tijd ter
plaatse blijft. Deze handeling mag door verpleegkundigen uitsluitend op medisch (B2 handeling)
voorschrift worden uitgevoerd.

Welke soorten katherisatie zijn er?
 Éénmalige blaaskatherisatie
 Verblijfskatherisatie

Wat zijn de indicaties voor het uitvoeren van een éenmalige blaaskatherisatie?
 Steriel staal afname voor bacteriologisch onderzoek
 Bewijzen of uitsluiten van UTI (Urinary Tract Infection)
 Door urinecultuur opsporen van pathogene bacterie
 Via antibiogram opsporen van de geschikte medicatie
 Bepalen van blaasresidu (=bepalen resterend blaasvolume na spontane mictie)
 Nagaan in welke mate de blaas nog spontaan wordt leeggemaakt
 Nagaan in welke mate therapie behulpzaam kan zijn bij blaaslediging
 Residu
 Normaal fysiologisch residu: 1 à 6 ml
 Pathologisch residu: > 50 ml
 Potentiele implicaties
 Stagnatie urine, gehoorde kans op UTI

, Wat is acute urineretentie?
Onvrijwillig weerhouden van urine in de blaas
 Oorzaken:
 Locoregionale anesthesie (rachi-epidurale)
 Liggend moeten urineren (bedpan, urinaal)
 Abdominale chirurgie
 Prostatisme of LUTS (Lower Urinary Tract Symptoms)
 Benigne prostaathypertrofie
 Psychisch (angst, pijn, aanwezigheid van derden)
 Symptomen:
 Blaasdistentie (blaas zet uit) , globe, opgezet abdomen, plankharde onderbuik
 Pijnlijke onderbuik maar niet bij alle pten
 Onrustige pt
 Vasomotorische reactie (vagaal)
 Behandeling:
 Simuleren van het spontane mictiepatroon via psychotherapeutische middelen
o Water, koude, alleen laten, rechtstaan, …
 Medicamenteus op medisch voorschrift
o Myocholine IM of SC: zorgt ervoor dat de blaasspier terug samentrekt
o Hypertonische perfusie vervangen aangezien hypertone infusie vocht
aantrekt. Beter is een isotoon infuus te gebruiken
o Nooit diuretica omdat deze ervoor zorgt dat de urineproductie stijgt dus ook
stijging van de urineretentie
o Éénmalige katherisatie bij falen van voorgaande middelen