DEEL 3: HET SPECIEELE DEEL
ADRENERGE NEUROTRANSMISSIE “FIGHT & FLIGHT”
WERKING VAN CATECHOLAMINES:
Catecholamines spelen een rol in de 'vlucht of vecht' reactie die activeert in een plotse levensbedreigende
situatie. Zij veroorzaken verder een verhoogde bloeddruk, een opgejaagd gevoel, zweten… Afhankelijk van
het type hormoon varieert de sterkte van de verschillende symptomen.
Catecholamines zijn chemische verbindingen afgeleid van het aminozuur tyrosine. Sommige catecholamines
zijn biogene amines. Catecholamines zijn in water oplosbaar en zijn voor 50% gebonden aan bloedplasma-
eiwitten, bevinden zich dus in de bloedbaan. De meest voorkomende catecholamines zijn adrenaline,
noradrenaline en dopamine. Catecholamines worden als hormonen uitgescheiden door de bijnieren bij angst
of bij hypoglykemie.
Catecholamines worden voornamelijk gemaakt in de chromaffiene cellen in de bijniermerg en de
postganglionaire vezels van het orthosympathische zenuwstelsel.
Twee catecholamines, noradrenaline en dopamine werken als neurotransmitters in het centrale
zenuwstelsel en als hormonen in de bloedsomloop. Het catecholamine adrenaline is voornamelijk een
neurotransmitter in het perifere (ortho)sympathische zenuwstelsel maar wordt ook gevonden in het bloed.
Hoge catecholaminewaarden in het bloed kunnen duiden op stress.
Extreem hoge catecholaminewaarden kunnen na trauma in het centrale zenuwstelsel voorkomen door
stimulatie en/of schade aan de hersenstamkernen, in het bijzonder de kernen die in verband staan met het
orthosympathische zenuwstelsel.
,EFFECT OP DE GLADDE MUSCULATUUR
EFFECT OP HARWERKINGEN
EFFECT OP STOFWISSELINGSWERKING
, ADRENERGE RECEPTOREN
GENEESMIDDELEN DIE INWERKEN OP DEZE ADRENERGE NEUROTRANSMISSIE:
GM’n met agonistische werking : nabootsen of stimuleren van binding van NA aan receptor =
SYMPATHICOMIMETICA
Direct werkend
Indirect werkend
Verhoogde NA-concentratie in synaps door : Stimulering van afgifte van NA in synaps
Remming van heropname van NA in de zenuwuiteinden (door de transporter te blokkeren)
Remming van de afbraak van NA door MAO of COMT
GEBRUIK VAN ALFA-SYMPATHICOMIMETICA
Vb Bloedruk laten stijgen
Vb Neusslijmvlies doen slinken Voorbeeld: nafazoline Oxymetazoline (Nesivine®)
ADRENERGE NEUROTRANSMISSIE “FIGHT & FLIGHT”
WERKING VAN CATECHOLAMINES:
Catecholamines spelen een rol in de 'vlucht of vecht' reactie die activeert in een plotse levensbedreigende
situatie. Zij veroorzaken verder een verhoogde bloeddruk, een opgejaagd gevoel, zweten… Afhankelijk van
het type hormoon varieert de sterkte van de verschillende symptomen.
Catecholamines zijn chemische verbindingen afgeleid van het aminozuur tyrosine. Sommige catecholamines
zijn biogene amines. Catecholamines zijn in water oplosbaar en zijn voor 50% gebonden aan bloedplasma-
eiwitten, bevinden zich dus in de bloedbaan. De meest voorkomende catecholamines zijn adrenaline,
noradrenaline en dopamine. Catecholamines worden als hormonen uitgescheiden door de bijnieren bij angst
of bij hypoglykemie.
Catecholamines worden voornamelijk gemaakt in de chromaffiene cellen in de bijniermerg en de
postganglionaire vezels van het orthosympathische zenuwstelsel.
Twee catecholamines, noradrenaline en dopamine werken als neurotransmitters in het centrale
zenuwstelsel en als hormonen in de bloedsomloop. Het catecholamine adrenaline is voornamelijk een
neurotransmitter in het perifere (ortho)sympathische zenuwstelsel maar wordt ook gevonden in het bloed.
Hoge catecholaminewaarden in het bloed kunnen duiden op stress.
Extreem hoge catecholaminewaarden kunnen na trauma in het centrale zenuwstelsel voorkomen door
stimulatie en/of schade aan de hersenstamkernen, in het bijzonder de kernen die in verband staan met het
orthosympathische zenuwstelsel.
,EFFECT OP DE GLADDE MUSCULATUUR
EFFECT OP HARWERKINGEN
EFFECT OP STOFWISSELINGSWERKING
, ADRENERGE RECEPTOREN
GENEESMIDDELEN DIE INWERKEN OP DEZE ADRENERGE NEUROTRANSMISSIE:
GM’n met agonistische werking : nabootsen of stimuleren van binding van NA aan receptor =
SYMPATHICOMIMETICA
Direct werkend
Indirect werkend
Verhoogde NA-concentratie in synaps door : Stimulering van afgifte van NA in synaps
Remming van heropname van NA in de zenuwuiteinden (door de transporter te blokkeren)
Remming van de afbraak van NA door MAO of COMT
GEBRUIK VAN ALFA-SYMPATHICOMIMETICA
Vb Bloedruk laten stijgen
Vb Neusslijmvlies doen slinken Voorbeeld: nafazoline Oxymetazoline (Nesivine®)
