Chemie Overal 4 vwo
Samenvatting
1 Scheiden en reageren
Zuivere stoffen en mengsels
Er bestaan tientallen miljoenen soorten moleculen, dus ook tientallen miljoenen verschillende stoffen.
Een zuivere stof bestaat uit één soort bouwstenen, meestal moleculen.
Elementen zijn stoffen waarvan de bouwstenen bestaan uit één atoomsoort.
Verbindingen zijn stoffen waarvan de bouwstenen bestaan uit twee of meer verschillende
atoomsoorten.
Een mengsel bestaat uit twee of meer stoffen, dus ook uit twee of meer soorten bouwstenen.
Een zuivere stof heeft een smeltpunt en een kookpunt. Een mengsel heeft een smelttraject en een
kooktraject.
Verschillende soorten mengsels
Een oplossing is een mengsel van vloeistoffen en vaste stoffen waarvan de bouwstenen volledig
gemengd zijn.
Een suspensie bestaat uit korreltjes van een vaste stof die zweven in een vloeistof.
Een emulsie bestaat uit kleine druppels van een vloeistof die zweven in een andere vloeistof.
Hydrofiele stoffen mengen meestal goed met water en hydrofobe stoffen niet.
Een emulgatormolecuul heeft een hydrofobe staart en een hydrofiele kop. Je gebruikt een emulgator
om ervoor te zorgen dat een emulsie niet ontmengt. Als een emulsie ontmengt ontstaat een
tweelagensysteem.
Scheidingsmethoden
Suspensies kun je scheiden door filtreren en door bezinken.
Een mengsel van een opgeloste vaste stof en een vloeistof kun je scheiden door indampen of door
destilleren.
Een mengsel van vloeistoffen kun je scheiden door destilleren.
Een mengsel van twee vaste stoffen kun je scheiden door extraheren.
Adsorberen is een scheidingsmethode waarmee je opgeloste geur-, kleur- en smaakstoffen uit een
oplossing kunt halen.
Een kleine hoeveelheid mengsel van opgeloste (kleur)stoffen kan worden gescheiden door middel van
papierchromatografie. De Rf-waarde van de stof bepaalt de plaats in het chromatogram.
Chemische reacties
Tijdens een chemische reactie veranderen de beginstoffen in reactieproducten.
Voor elke chemische reactie geldt de wet van massabehoud.
Stoffen reageren en ontstaan in een vaste massaverhouding.
Een chemische reactie verloopt pas als de temperatuur even hoog of hoger is dan de
reactietemperatuur.
Bij elke chemische reactie treedt een energie-effect op.
Een proces is exotherm als er tijdens het proces energie aan de omgeving wordt afgestaan.
Een proces is endotherm als er tijdens het proces energie vanuit de omgeving wordt opgenomen.
Elke reactie heeft een bepaalde activeringsenergie nodig om op gang te komen.
Het energie-effect van elk proces kun je weergeven in een energiediagram. Daaruit kun je de
activeringsenergie en de reactie-energie van het proces aflezen.
Samenvatting
1 Scheiden en reageren
Zuivere stoffen en mengsels
Er bestaan tientallen miljoenen soorten moleculen, dus ook tientallen miljoenen verschillende stoffen.
Een zuivere stof bestaat uit één soort bouwstenen, meestal moleculen.
Elementen zijn stoffen waarvan de bouwstenen bestaan uit één atoomsoort.
Verbindingen zijn stoffen waarvan de bouwstenen bestaan uit twee of meer verschillende
atoomsoorten.
Een mengsel bestaat uit twee of meer stoffen, dus ook uit twee of meer soorten bouwstenen.
Een zuivere stof heeft een smeltpunt en een kookpunt. Een mengsel heeft een smelttraject en een
kooktraject.
Verschillende soorten mengsels
Een oplossing is een mengsel van vloeistoffen en vaste stoffen waarvan de bouwstenen volledig
gemengd zijn.
Een suspensie bestaat uit korreltjes van een vaste stof die zweven in een vloeistof.
Een emulsie bestaat uit kleine druppels van een vloeistof die zweven in een andere vloeistof.
Hydrofiele stoffen mengen meestal goed met water en hydrofobe stoffen niet.
Een emulgatormolecuul heeft een hydrofobe staart en een hydrofiele kop. Je gebruikt een emulgator
om ervoor te zorgen dat een emulsie niet ontmengt. Als een emulsie ontmengt ontstaat een
tweelagensysteem.
Scheidingsmethoden
Suspensies kun je scheiden door filtreren en door bezinken.
Een mengsel van een opgeloste vaste stof en een vloeistof kun je scheiden door indampen of door
destilleren.
Een mengsel van vloeistoffen kun je scheiden door destilleren.
Een mengsel van twee vaste stoffen kun je scheiden door extraheren.
Adsorberen is een scheidingsmethode waarmee je opgeloste geur-, kleur- en smaakstoffen uit een
oplossing kunt halen.
Een kleine hoeveelheid mengsel van opgeloste (kleur)stoffen kan worden gescheiden door middel van
papierchromatografie. De Rf-waarde van de stof bepaalt de plaats in het chromatogram.
Chemische reacties
Tijdens een chemische reactie veranderen de beginstoffen in reactieproducten.
Voor elke chemische reactie geldt de wet van massabehoud.
Stoffen reageren en ontstaan in een vaste massaverhouding.
Een chemische reactie verloopt pas als de temperatuur even hoog of hoger is dan de
reactietemperatuur.
Bij elke chemische reactie treedt een energie-effect op.
Een proces is exotherm als er tijdens het proces energie aan de omgeving wordt afgestaan.
Een proces is endotherm als er tijdens het proces energie vanuit de omgeving wordt opgenomen.
Elke reactie heeft een bepaalde activeringsenergie nodig om op gang te komen.
Het energie-effect van elk proces kun je weergeven in een energiediagram. Daaruit kun je de
activeringsenergie en de reactie-energie van het proces aflezen.
