Bi - H6 - Soorten en populaties
6.1 DE VERWANTSCHAP TUSSEN SOORTEN
Kenmerken van soorten
- Soort: groep organismen die overeenkomst in uiterlijke kenmerken vertonen en mogelijkheid
hebben om vruchtbare nakomelingen te kunnen krijgen.
- DNA-onderzoek wordt tegenwoordig gebruikt als aanvulling om vast te stellen of twee organismen
tot dezelfde soort behoren.
- Beschrijving van soort gaat uit van gemiddelde kenmerken.
Soortnamen en indeling
- Binominale naamgeving: wetenschappelijke naam van organismen bestaat uit twee delen:
geslachtsnaam (met hoofdletter), gevolgd door soortaanduiding.
- Achter tweeledige naam staat soms nog een letter of naam van bijv. ontdekker of ondersoort:
geografisch afgescheiden groep soortgenoten met iets afwijkende kenmerken.
- Taxonomie: tak van wetenschap die soorten indeelt in, steeds grotere, groepen:
- Organismen
- Soorten
- Geslachten: een of meerdere soorten samen
- Families: aantal geslachten samen
- Orden
- Klassen
- Afdelingen
- Rijken: hoogste groep in oude taxonomie volgens Linnaeus: plantenrijk en dierenrijk; later
toegevoegd: bacterierijk.
- Domeinen hoogste groep in moderne taxonomie, elk met een eigen type rRNA:
- Archaea: eencellige organismen met cirkelvormig DNA los in de cel (prokaryoot); het
celmembraan bestaat uit een enkele laag fosfolipiden.
- Dubbele laag fosfolipiden:
- Bacteriën
- Eukaryoten: organismen met DNA in celkern.
- Rassen: groep dieren of planten, ontstaan door fokken of kweken. Geen onderdeel van taxonomie.
DNA
- Biologen analyseren genen voor eiwitten die in veel verschillende organismen voorkomen. Hoe
meer verschillende mutaties worden aangetroffen, hoe minder nauw verwant de soorten zijn en
hoe langer geleden ze van een gemeenschappelijke voorouder zijn afgesplitst.
- Moleculaire klok: tijdsverloop gebaseerd op mutatiesnelheid van DNA.
Soorten houden zich niet aan menselijke regels
- Hybride: nakomeling van twee verschillende soorten, meestal onvruchtbaar.
- Ongeslachtelijke voortplanting: nakomelingen ontstaan zonder paring waarbij een bevruchting
optreedt, criterium van vruchtbare nakomeling vervalt bij deze soorten.
6.2 POPULATIES
De grootte van populaties
- Populatie: groep organismen van dezelfde soort in een bepaald gebied.
- Populatiegrootte: aantal exemplaren van de populatie. (tellen of schatten)
- Vangst-terugvangst methode: methode waarbij onderzoekers dieren vangen, merken en weer
loslaten. Het percentage gemerkte dieren in tweede vangst in aanwijzing voor populatiegrootte.
6.1 DE VERWANTSCHAP TUSSEN SOORTEN
Kenmerken van soorten
- Soort: groep organismen die overeenkomst in uiterlijke kenmerken vertonen en mogelijkheid
hebben om vruchtbare nakomelingen te kunnen krijgen.
- DNA-onderzoek wordt tegenwoordig gebruikt als aanvulling om vast te stellen of twee organismen
tot dezelfde soort behoren.
- Beschrijving van soort gaat uit van gemiddelde kenmerken.
Soortnamen en indeling
- Binominale naamgeving: wetenschappelijke naam van organismen bestaat uit twee delen:
geslachtsnaam (met hoofdletter), gevolgd door soortaanduiding.
- Achter tweeledige naam staat soms nog een letter of naam van bijv. ontdekker of ondersoort:
geografisch afgescheiden groep soortgenoten met iets afwijkende kenmerken.
- Taxonomie: tak van wetenschap die soorten indeelt in, steeds grotere, groepen:
- Organismen
- Soorten
- Geslachten: een of meerdere soorten samen
- Families: aantal geslachten samen
- Orden
- Klassen
- Afdelingen
- Rijken: hoogste groep in oude taxonomie volgens Linnaeus: plantenrijk en dierenrijk; later
toegevoegd: bacterierijk.
- Domeinen hoogste groep in moderne taxonomie, elk met een eigen type rRNA:
- Archaea: eencellige organismen met cirkelvormig DNA los in de cel (prokaryoot); het
celmembraan bestaat uit een enkele laag fosfolipiden.
- Dubbele laag fosfolipiden:
- Bacteriën
- Eukaryoten: organismen met DNA in celkern.
- Rassen: groep dieren of planten, ontstaan door fokken of kweken. Geen onderdeel van taxonomie.
DNA
- Biologen analyseren genen voor eiwitten die in veel verschillende organismen voorkomen. Hoe
meer verschillende mutaties worden aangetroffen, hoe minder nauw verwant de soorten zijn en
hoe langer geleden ze van een gemeenschappelijke voorouder zijn afgesplitst.
- Moleculaire klok: tijdsverloop gebaseerd op mutatiesnelheid van DNA.
Soorten houden zich niet aan menselijke regels
- Hybride: nakomeling van twee verschillende soorten, meestal onvruchtbaar.
- Ongeslachtelijke voortplanting: nakomelingen ontstaan zonder paring waarbij een bevruchting
optreedt, criterium van vruchtbare nakomeling vervalt bij deze soorten.
6.2 POPULATIES
De grootte van populaties
- Populatie: groep organismen van dezelfde soort in een bepaald gebied.
- Populatiegrootte: aantal exemplaren van de populatie. (tellen of schatten)
- Vangst-terugvangst methode: methode waarbij onderzoekers dieren vangen, merken en weer
loslaten. Het percentage gemerkte dieren in tweede vangst in aanwijzing voor populatiegrootte.
