2.2.4 methodisch handelen in de praktijk
Verkruyssen, Isa
Studentnummer 687159
19-5-2023
,Inhoud
Inleiding..................................................................................................................................................2
1. Oriëntatie fase....................................................................................................................................3
1.1 Gesprekstechnieken en opbouwen werkrelatie..............................................................3
1.2 Leefsituatie adhd Huber.................................................................................................3
2. Definitiefase........................................................................................................................................5
2.1 Balansmodel................................................................................................................. 5
2.2 De cliënt vanuit vier verschillende perspectieven...........................................................6
2.3 Werkhypotheses............................................................................................................ 7
3. Planning en ontwerpfase....................................................................................................................8
3.1 Doelstelling.................................................................................................................... 8
4.Uitvoering............................................................................................................................................9
4.1 Begeleiding bij doel........................................................................................................9
4.2 Reflectie volgens STARRT............................................................................................9
5. Onderbouwing, verantwoording en reflectie...................................................................................10
5.1 Theoretische onderbouwing werkhypotheses..............................................................10
5.2 Overwegingen ten aanzien van verkregen feedback...................................................11
5.3 Reflectie....................................................................................................................... 11
Literatuurlijst........................................................................................................................................13
Bijlage 1: feedbackformulieren.............................................................................................................14
, Inleiding
Dit begeleidingsplan is geschreven voor een negenjarige cliënt van het Duinhuis. Om de
privacy van de cliënt te waarborgen zal zij in dit document “Cliënt X” of “X” genoemd worden.
Het Duinhuis is onderdeel van de organisatie De Hartekampgroep en is een dagbesteding
voor kinderen met een verstandelijke en/of meervoudige handicap (Hartekampgroep, z.d.).
Cliënt X heeft een verstandelijke beperking, wat dermate invloed op haar functioneren heeft
dat zij vijf dagen in de week dagbesteding bij het Duinhuis volgt. De aard van de
verstandelijke beperking is nog niet bekend en wordt nog onderzocht, wel is er vastgesteld
dat cliënt X op dit moment functioneert op het niveau van een vijf jarig kind. Hierbij is er
vooral moeite op het gebied van communicatieve en sociale vaardigheden.
Dit begeleidingsplan is tot stand gekomen door als eerste de leefsituatie van de cliënt in
kaart te brengen. Dit is gebeurd door gesprekken met de begeleiders van de cliënt, de
moeder van de cliënt, het elektronische cliënten dossier, de cliënt zelf en door observatie.
Aan de hand van deze verkregen informatie zijn er twee hypotheses gevormd, waarbij
gekeken wordt aan welke doelen de cliënt wilt werken. Eén van deze hypotheses gaat over
naar uitvoering. Hoe deze uitvoering eruit gaat zien en welke stappen ondernomen worden
staan allemaal in het document beschreven. Ook is er een situatie beschreven waarbij er
daadwerkelijk met de cliënt aan het doel is gewerkt. In het laatste hoofdstuk wordt
weergegeven hoe de feedback is verwerkt en wordt er gereflecteerd op het hele proces. In
het gehele document worden de gemaakte keuzes onderbouwt en ondersteunt met literatuur
en relevante bronnen.
, 1. Oriëntatie fase
In de oriëntatiefase wordt de aanpak van de gesprekken met de cliënt beschreven, evenals
de factoren waarmee rekening moet worden gehouden. Ook wordt er een analyse gemaakt
van de leefsituatie van de cliënt aan de hand van het positieve gezondheidsmodel van
Huber.
1.1 Gesprekstechnieken en opbouwen werkrelatie
Om met de cliënt te kunnen samenwerken is het van belang om een goede werkrelatie op te
bouwen. De cliënt is negen en spreekt niet. Om een vertrouwensband op te bouwen, probeer
ik activiteiten te doen die de cliënt leuk vindt. Dit soort activiteiten zijn het bouwen met
blokken, tekenen, spelen in de speeltuin en werken aan tafel. Ook maak ik gebruik van non-
verbale communicatie zoals pictogrammen en gebarentaal. Aan de hand van haar
lichaamstaal probeer ik lezen of zij zich prettig of onprettig voelt en ik anticipeer daar op. In
de verbale communicatie gebruik ik simpele taal, zodat zij begrijpt wat ik bedoel (Van
Rosmalen, 2012).
In het contact met cliënt X maak ik gebruik van verschillende gesprekstechnieken: verbale en
non-verbale communicatie, geduld en wachten, observeren en interpreteren, keuze aanbod,
bevestiging en positieve bekrachtiging.
Met verbale en non-verbale communicatie maak ik gebruik van zowel gesproken taal als van
visuele ondersteuning. Ik werk met pictogrammen, lichaamstaal en gezichtsuitdrukkingen.
Hierdoor kan ik mijn boodschap verduidelijken en sluit ik aan bij het niveau en de behoefte
van mijn cliënt (Van Rosmalen, 2012).
Met geduld en wachten geef ik de cliënt de ruimte om haar gedachten te verzamelen en op
haar eigen manier te communiceren. Dit kan soms langer duren dan normaal. Cliënten die
niet kunnen praten hebben vaak meer tijd nodig om te verwerken wat er gezegd wordt. Door
geduld te houden en te wachten tot zij alles heeft kunnen verwerken, krijgt de cliënt de
ruimte om met mij te communiceren (geefmede5, z.d.).
Door te observeren en te interpreteren krijg ik vanuit een andere invalshoek informatie. Met
observatie kan ik onderzoeken waar een eventuele hulpvraag ligt voor cliënt X. Ook kan ik
met observatie in een later stadium bevestigen of de doelstelling is behaald of niet.
Oberveren is dus het bewust en doelgericht waarnemen. Interpreteren is uitleggen en
verklaren. De interpretatie is de conclusie die uit de observatie kan worden getrokken (De
Bil, 2014).
Met keuzeaanbod probeer ik de betrokkenheid van de cliënt te vergroten. Door de cliënt te
laten kiezen waar of hoe we in gesprek gaan, zal zij minder weerstand hebben om
daadwerkelijk in gesprek te gaan. Ook geeft het de cliënt de mogelijkheid om naar haar
vrijplaats te gaan, een plek waar ze zich op haar gemak voelt. Op het moment dat de cliënt
zich op haar gemak voelt zal het gesprek soepeler verlopen (Van Rosmalen, 2012).
De laatste techniek die ik inzet is bevestiging en positieve bekrachtiging. Hiermee motiveer ik
de cliënt en probeer ik haar zelfvertrouwen te vergroten (Weerman, 2021). Ik zet dit in op het
moment dat zij (probeert) met mij te communiceren, maar ook als zij aan het werk is aan de
doelstelling. Positieve bekrachtiging is een techniek die ik gedurende het hele
begeleidingsplan op zoveel mogelijk momenten probeer in te zetten.
1.2 Leefsituatie adhd Huber
Om de leefstituatie van cliënt X goed in kaart te brengen is er informatie gewonnen met
behulp van het positieve gezondheidsmodel van Huber. Dit model bekijkt de mens vanuit
Verkruyssen, Isa
Studentnummer 687159
19-5-2023
,Inhoud
Inleiding..................................................................................................................................................2
1. Oriëntatie fase....................................................................................................................................3
1.1 Gesprekstechnieken en opbouwen werkrelatie..............................................................3
1.2 Leefsituatie adhd Huber.................................................................................................3
2. Definitiefase........................................................................................................................................5
2.1 Balansmodel................................................................................................................. 5
2.2 De cliënt vanuit vier verschillende perspectieven...........................................................6
2.3 Werkhypotheses............................................................................................................ 7
3. Planning en ontwerpfase....................................................................................................................8
3.1 Doelstelling.................................................................................................................... 8
4.Uitvoering............................................................................................................................................9
4.1 Begeleiding bij doel........................................................................................................9
4.2 Reflectie volgens STARRT............................................................................................9
5. Onderbouwing, verantwoording en reflectie...................................................................................10
5.1 Theoretische onderbouwing werkhypotheses..............................................................10
5.2 Overwegingen ten aanzien van verkregen feedback...................................................11
5.3 Reflectie....................................................................................................................... 11
Literatuurlijst........................................................................................................................................13
Bijlage 1: feedbackformulieren.............................................................................................................14
, Inleiding
Dit begeleidingsplan is geschreven voor een negenjarige cliënt van het Duinhuis. Om de
privacy van de cliënt te waarborgen zal zij in dit document “Cliënt X” of “X” genoemd worden.
Het Duinhuis is onderdeel van de organisatie De Hartekampgroep en is een dagbesteding
voor kinderen met een verstandelijke en/of meervoudige handicap (Hartekampgroep, z.d.).
Cliënt X heeft een verstandelijke beperking, wat dermate invloed op haar functioneren heeft
dat zij vijf dagen in de week dagbesteding bij het Duinhuis volgt. De aard van de
verstandelijke beperking is nog niet bekend en wordt nog onderzocht, wel is er vastgesteld
dat cliënt X op dit moment functioneert op het niveau van een vijf jarig kind. Hierbij is er
vooral moeite op het gebied van communicatieve en sociale vaardigheden.
Dit begeleidingsplan is tot stand gekomen door als eerste de leefsituatie van de cliënt in
kaart te brengen. Dit is gebeurd door gesprekken met de begeleiders van de cliënt, de
moeder van de cliënt, het elektronische cliënten dossier, de cliënt zelf en door observatie.
Aan de hand van deze verkregen informatie zijn er twee hypotheses gevormd, waarbij
gekeken wordt aan welke doelen de cliënt wilt werken. Eén van deze hypotheses gaat over
naar uitvoering. Hoe deze uitvoering eruit gaat zien en welke stappen ondernomen worden
staan allemaal in het document beschreven. Ook is er een situatie beschreven waarbij er
daadwerkelijk met de cliënt aan het doel is gewerkt. In het laatste hoofdstuk wordt
weergegeven hoe de feedback is verwerkt en wordt er gereflecteerd op het hele proces. In
het gehele document worden de gemaakte keuzes onderbouwt en ondersteunt met literatuur
en relevante bronnen.
, 1. Oriëntatie fase
In de oriëntatiefase wordt de aanpak van de gesprekken met de cliënt beschreven, evenals
de factoren waarmee rekening moet worden gehouden. Ook wordt er een analyse gemaakt
van de leefsituatie van de cliënt aan de hand van het positieve gezondheidsmodel van
Huber.
1.1 Gesprekstechnieken en opbouwen werkrelatie
Om met de cliënt te kunnen samenwerken is het van belang om een goede werkrelatie op te
bouwen. De cliënt is negen en spreekt niet. Om een vertrouwensband op te bouwen, probeer
ik activiteiten te doen die de cliënt leuk vindt. Dit soort activiteiten zijn het bouwen met
blokken, tekenen, spelen in de speeltuin en werken aan tafel. Ook maak ik gebruik van non-
verbale communicatie zoals pictogrammen en gebarentaal. Aan de hand van haar
lichaamstaal probeer ik lezen of zij zich prettig of onprettig voelt en ik anticipeer daar op. In
de verbale communicatie gebruik ik simpele taal, zodat zij begrijpt wat ik bedoel (Van
Rosmalen, 2012).
In het contact met cliënt X maak ik gebruik van verschillende gesprekstechnieken: verbale en
non-verbale communicatie, geduld en wachten, observeren en interpreteren, keuze aanbod,
bevestiging en positieve bekrachtiging.
Met verbale en non-verbale communicatie maak ik gebruik van zowel gesproken taal als van
visuele ondersteuning. Ik werk met pictogrammen, lichaamstaal en gezichtsuitdrukkingen.
Hierdoor kan ik mijn boodschap verduidelijken en sluit ik aan bij het niveau en de behoefte
van mijn cliënt (Van Rosmalen, 2012).
Met geduld en wachten geef ik de cliënt de ruimte om haar gedachten te verzamelen en op
haar eigen manier te communiceren. Dit kan soms langer duren dan normaal. Cliënten die
niet kunnen praten hebben vaak meer tijd nodig om te verwerken wat er gezegd wordt. Door
geduld te houden en te wachten tot zij alles heeft kunnen verwerken, krijgt de cliënt de
ruimte om met mij te communiceren (geefmede5, z.d.).
Door te observeren en te interpreteren krijg ik vanuit een andere invalshoek informatie. Met
observatie kan ik onderzoeken waar een eventuele hulpvraag ligt voor cliënt X. Ook kan ik
met observatie in een later stadium bevestigen of de doelstelling is behaald of niet.
Oberveren is dus het bewust en doelgericht waarnemen. Interpreteren is uitleggen en
verklaren. De interpretatie is de conclusie die uit de observatie kan worden getrokken (De
Bil, 2014).
Met keuzeaanbod probeer ik de betrokkenheid van de cliënt te vergroten. Door de cliënt te
laten kiezen waar of hoe we in gesprek gaan, zal zij minder weerstand hebben om
daadwerkelijk in gesprek te gaan. Ook geeft het de cliënt de mogelijkheid om naar haar
vrijplaats te gaan, een plek waar ze zich op haar gemak voelt. Op het moment dat de cliënt
zich op haar gemak voelt zal het gesprek soepeler verlopen (Van Rosmalen, 2012).
De laatste techniek die ik inzet is bevestiging en positieve bekrachtiging. Hiermee motiveer ik
de cliënt en probeer ik haar zelfvertrouwen te vergroten (Weerman, 2021). Ik zet dit in op het
moment dat zij (probeert) met mij te communiceren, maar ook als zij aan het werk is aan de
doelstelling. Positieve bekrachtiging is een techniek die ik gedurende het hele
begeleidingsplan op zoveel mogelijk momenten probeer in te zetten.
1.2 Leefsituatie adhd Huber
Om de leefstituatie van cliënt X goed in kaart te brengen is er informatie gewonnen met
behulp van het positieve gezondheidsmodel van Huber. Dit model bekijkt de mens vanuit
