Week 5: H4
12. De student kan de ontwikkeling van de parlementaire constitutionele
monarchie beschrijven.
* Een parlementaire constitutionele monarchie: een constitutionele monarchie omdat de
positie van de Koning vastgelegd is in de Grondwet, en parlementair omdat sinds 1814 het
Nederlands volk wordt vertegenwoordigd door de Staten-Generaal (=parlement).
- Nederland heeft zich tussen 1814 en 1848 ontwikkeld tot een parlementaire constitutionele
monarchie.
- In 1814 is het Koninkrijk der Nederlanden vastgelegd in het Statuut en de Grondwet. Toen
zijn ook de vier grondslagen van de democratische rechtsstaat vastgelegd in de wet.
- In 1815 werd de Staten-Generaal verdeeld in twee kamers. In de Eerste Kamer zaten alleen
rijke burgers uit zuidelijke provincies die door de Koning waren benoemd, en de Tweede
Kamer bestond uit afgevaardigden van de noordelijke provincies. In deze tijd werd de
staatmacht ook neergelegd bij lagere overheden, zoals de provincies en gemeenten. Hierdoor
ontstond de gedecentraliseerde eenheidsstaat in Nederland.
- Sinds 1814 lag de uitvoerende macht bij de Koning en de aan hem ondergeschikte dienaren.
Koning Willem I maakte hier misbruik van en trok alle macht naar hem toe. Hierdoor was er
een grondwetsherziening in 1840, waar de strafrechtelijke verantwoordelijkheid van ministers
was ingevoerd, ook wel contraseign genoemd.
- In 1848 is de Grondwet nog een keer herzien en is bepaald dat de wetgevende en
uitvoerende macht op centraal niveau in handen ligt van de regering en Staten-Generaal. Ook
is toen het absolute meerderheidsstelsel, of districtenstelsel, ingevoerd en ingevoerd dat de
Koning onschendbaar is: de ministers zijn verantwoordelijk.
* Onze huidige Grondwet is gebaseerd op de Grondwet uit 1848.
> dit komt uit de hoorcolleges. Lees nog even pagina 82 t/m 85 door.
13. De student kan met behulp van de Grondwet en de Kieswet het kiesstelsel
beschrijven.
- Van 1848 tot 1917 kende Nederland het districtenstelsel als kiesstelsel. Nederland was in
aparte kiesdistricten verdeeld. Die districten moesten ongeveer 45.000 inwoners tellen. De
mensen binnen die districten mochten op één persoon stemmen. Degene met de meerderheid
als stemmen mocht dan zitting nemen in de Staten-Generaal.
- Tegenwoordig hebben we het stelsel van evenredige vertegenwoordiging, art. 53 Gw.
- In art. 54 van de Grondwet is vastgelegd wie kiesgerechtigd zijn. In art. B1 en B5 van de
Kieswet zijn de verwoorden van het kiesrecht vastgelegd. Dit geldt voor zowel de
parlementaire als de provinciale verkiezingen.
- Je hebt actief en passief kiesrecht. Actief kiesrecht is je stem uitbrengen of een ander de
opdracht uitgeven om jouw stem uit te brengen. Passief kiesrecht is jezelf kiesbaar stellen.
Hiervoor gelden dezelfde regels als het actief kiesrecht + art. 57 Gw.
- De leden van de Eerste Kamer worden indirect gekozen. Wanneer burgers op hun gewenste
vertegenwoordiger hebben gestemd bij de provinciale verkiezingen, kiezen de gekozen
vertegenwoordigers hierna de leden van de Eerste Kamer.
- Kiesdeler: aantal uitgebrachte stemmen / aantal Kamerzetels = hoeveel stemmen nodig zijn
voor een partij om 1 Kamerzetel te krijgen.
- Politieke partijen moeten zich laten inschrijven in het kiesregister door de Kiesraad. Nadat
ze zijn ingeschreven, stellen ze een lijst met kandidaten samen. De kandidaat van een partij
die de meeste voorkeur heeft, wordt als eerste op deze lijst gezet. Dit noem je de lijsstrekker
van een partij. Zodra alle stemmen bij elkaar zijn opgeteld, worden ze gedeeld door het aantal
Kamerzetels. De uitkomst hiervan noem je de kiesdeler.
12. De student kan de ontwikkeling van de parlementaire constitutionele
monarchie beschrijven.
* Een parlementaire constitutionele monarchie: een constitutionele monarchie omdat de
positie van de Koning vastgelegd is in de Grondwet, en parlementair omdat sinds 1814 het
Nederlands volk wordt vertegenwoordigd door de Staten-Generaal (=parlement).
- Nederland heeft zich tussen 1814 en 1848 ontwikkeld tot een parlementaire constitutionele
monarchie.
- In 1814 is het Koninkrijk der Nederlanden vastgelegd in het Statuut en de Grondwet. Toen
zijn ook de vier grondslagen van de democratische rechtsstaat vastgelegd in de wet.
- In 1815 werd de Staten-Generaal verdeeld in twee kamers. In de Eerste Kamer zaten alleen
rijke burgers uit zuidelijke provincies die door de Koning waren benoemd, en de Tweede
Kamer bestond uit afgevaardigden van de noordelijke provincies. In deze tijd werd de
staatmacht ook neergelegd bij lagere overheden, zoals de provincies en gemeenten. Hierdoor
ontstond de gedecentraliseerde eenheidsstaat in Nederland.
- Sinds 1814 lag de uitvoerende macht bij de Koning en de aan hem ondergeschikte dienaren.
Koning Willem I maakte hier misbruik van en trok alle macht naar hem toe. Hierdoor was er
een grondwetsherziening in 1840, waar de strafrechtelijke verantwoordelijkheid van ministers
was ingevoerd, ook wel contraseign genoemd.
- In 1848 is de Grondwet nog een keer herzien en is bepaald dat de wetgevende en
uitvoerende macht op centraal niveau in handen ligt van de regering en Staten-Generaal. Ook
is toen het absolute meerderheidsstelsel, of districtenstelsel, ingevoerd en ingevoerd dat de
Koning onschendbaar is: de ministers zijn verantwoordelijk.
* Onze huidige Grondwet is gebaseerd op de Grondwet uit 1848.
> dit komt uit de hoorcolleges. Lees nog even pagina 82 t/m 85 door.
13. De student kan met behulp van de Grondwet en de Kieswet het kiesstelsel
beschrijven.
- Van 1848 tot 1917 kende Nederland het districtenstelsel als kiesstelsel. Nederland was in
aparte kiesdistricten verdeeld. Die districten moesten ongeveer 45.000 inwoners tellen. De
mensen binnen die districten mochten op één persoon stemmen. Degene met de meerderheid
als stemmen mocht dan zitting nemen in de Staten-Generaal.
- Tegenwoordig hebben we het stelsel van evenredige vertegenwoordiging, art. 53 Gw.
- In art. 54 van de Grondwet is vastgelegd wie kiesgerechtigd zijn. In art. B1 en B5 van de
Kieswet zijn de verwoorden van het kiesrecht vastgelegd. Dit geldt voor zowel de
parlementaire als de provinciale verkiezingen.
- Je hebt actief en passief kiesrecht. Actief kiesrecht is je stem uitbrengen of een ander de
opdracht uitgeven om jouw stem uit te brengen. Passief kiesrecht is jezelf kiesbaar stellen.
Hiervoor gelden dezelfde regels als het actief kiesrecht + art. 57 Gw.
- De leden van de Eerste Kamer worden indirect gekozen. Wanneer burgers op hun gewenste
vertegenwoordiger hebben gestemd bij de provinciale verkiezingen, kiezen de gekozen
vertegenwoordigers hierna de leden van de Eerste Kamer.
- Kiesdeler: aantal uitgebrachte stemmen / aantal Kamerzetels = hoeveel stemmen nodig zijn
voor een partij om 1 Kamerzetel te krijgen.
- Politieke partijen moeten zich laten inschrijven in het kiesregister door de Kiesraad. Nadat
ze zijn ingeschreven, stellen ze een lijst met kandidaten samen. De kandidaat van een partij
die de meeste voorkeur heeft, wordt als eerste op deze lijst gezet. Dit noem je de lijsstrekker
van een partij. Zodra alle stemmen bij elkaar zijn opgeteld, worden ze gedeeld door het aantal
Kamerzetels. De uitkomst hiervan noem je de kiesdeler.
