Stadsgeografie
Begrippen/samenvatting
Les 1
De antieke stad
Een stad uit de oudheid/tijd van de Romeinen. Wordt gekenmerkt door:
- Symmetrische, strakke opbouw, vaak met rasterpatronen.
- Had een markt als centrum, waar ook nijverheid plaatsvond.
- Vierkante stadsmuren.
- Militaire functie en vaak zelfs begonnen als militaire basis.
Ondergang/ontstedelijking van Romeinse steden
Door het achteruit gaan van het Romeinse leger kwamen steden vaker in gevaar. De elite verdween
vervolgens uit de steden. Dit verhoogde nog verder de waarde van de stad, wat zo dus een
neerwaartse spiraal creëerde.
De middeleeuwse stad
Wordt gekenmerkt door:
- Een centrale kerk.
- Een markt in de buurt van de kerk.
- Ronde vorm van de stad.
- Chaotische opbouw van straten.
- Mogelijke aanwezigheid van burcht/kasteel.
Stadsrechten
Een reeds privileges, zoals bijvoorbeeld het recht om eigen muren te bouwen of tol te heffen, die aan
een opbloeiende stad gegeven konden worden. Voordat een nederzetting dit kon krijgen moest het
echter wel als stad te onderscheiden zijn, door bijvoorbeeld:
- De stad moest een bestuurlijk middelpunt zijn/een eigen bestuur hebben.
- Er moesten veel mensen wonen.
- Een stad moest dicht bebouwd zijn.
- Er moest gedaan worden aan handel, nijverheid én landbouw.
Het uitdelen van stadsrechten is op een gegeven moment wel uit de mode geraakt, waardoor veel
grote steden vandaag de dag geen stadsrechten hebben.
De Italiaanse consumentencultuur
De koopcultuur van luxeproducten die rondom grofweg 1500 ontstond in Italië, vanwege de
aanwezigheid van veel rijke Italianen en de afwezigheid van buitenlandse luxeproducten. De steden
werden hiermee een centrum van luxenijverheid, wat veel rijkdom genereerde.
Les 2
Verstedelijking in Nederland
Het ontstaan van steden in Nederland. De oudste stad van Nederland is het Romeinse Maastricht.
Daarnaast had je Tiel, Zutphen, Utrecht en Deventer. (Rondom het jaar 1000)
Begrippen/samenvatting
Les 1
De antieke stad
Een stad uit de oudheid/tijd van de Romeinen. Wordt gekenmerkt door:
- Symmetrische, strakke opbouw, vaak met rasterpatronen.
- Had een markt als centrum, waar ook nijverheid plaatsvond.
- Vierkante stadsmuren.
- Militaire functie en vaak zelfs begonnen als militaire basis.
Ondergang/ontstedelijking van Romeinse steden
Door het achteruit gaan van het Romeinse leger kwamen steden vaker in gevaar. De elite verdween
vervolgens uit de steden. Dit verhoogde nog verder de waarde van de stad, wat zo dus een
neerwaartse spiraal creëerde.
De middeleeuwse stad
Wordt gekenmerkt door:
- Een centrale kerk.
- Een markt in de buurt van de kerk.
- Ronde vorm van de stad.
- Chaotische opbouw van straten.
- Mogelijke aanwezigheid van burcht/kasteel.
Stadsrechten
Een reeds privileges, zoals bijvoorbeeld het recht om eigen muren te bouwen of tol te heffen, die aan
een opbloeiende stad gegeven konden worden. Voordat een nederzetting dit kon krijgen moest het
echter wel als stad te onderscheiden zijn, door bijvoorbeeld:
- De stad moest een bestuurlijk middelpunt zijn/een eigen bestuur hebben.
- Er moesten veel mensen wonen.
- Een stad moest dicht bebouwd zijn.
- Er moest gedaan worden aan handel, nijverheid én landbouw.
Het uitdelen van stadsrechten is op een gegeven moment wel uit de mode geraakt, waardoor veel
grote steden vandaag de dag geen stadsrechten hebben.
De Italiaanse consumentencultuur
De koopcultuur van luxeproducten die rondom grofweg 1500 ontstond in Italië, vanwege de
aanwezigheid van veel rijke Italianen en de afwezigheid van buitenlandse luxeproducten. De steden
werden hiermee een centrum van luxenijverheid, wat veel rijkdom genereerde.
Les 2
Verstedelijking in Nederland
Het ontstaan van steden in Nederland. De oudste stad van Nederland is het Romeinse Maastricht.
Daarnaast had je Tiel, Zutphen, Utrecht en Deventer. (Rondom het jaar 1000)
