Wat is armoede?
Armoede is financieel tekort hebben. Niet enkel op financieel vlak. Armoede strekt zich uit over alle
domeinen van het dagelijks leven. En op al deze domeinen halen armen niet het minimum om
menswaardig te kunnen leven in onze samenleving. Het gaat over een ernstig tekort aan kansen op
vele vlakken tegelijk en dit vaak over generaties heen.
Situering van armoede
Armoede = ethisch probleem:
Het gegeven dat een aanzienlijk aantal mensen in armoede leeft in onze samenleving vloekt met een
aantal hedendaagse opvattingen. Het is ook immoreel en mensonwaardig. Armoede wordt in vele
gevallen beschouwd als een ‘onrechtvaardig’ lot van personen, dat bij velen tot medeleven leidt.
Armoede = rechtenprobleem:
Armoede leidt tot een fundamentele schending van de meest elementaire mensenrechten. Mensen
die in armoede leven, zijn vaak het slachtoffer van sociale uitsluiting op een aantal domeinen waar
bepaalde elementaire rechten gelden, zoals betaalbaar en comfortabel wonen, goed en betaalbaar
onderwijs en gezondheidszorg. Op die manier bekeken, kan het begrip ‘armoede’ worden
gedefinieerd als een spectrum van sociale uitsluitingen, dat zichtbaar wordt op alle domeinen van het
leven.
Armoede = sociaal probleem:
In landen waar de kloof tussen de rijksten en de armsten het grootste is, zien we bijvoorbeeld ook
meer (geestes)zieken, meer misdaden en andere sociale problemen, zoals bijvoorbeeld lage
levensverwachting, babysterfte, overbevolking van gevangenissen, schulden en
tienerzwangerschappen.
Definiëring van armoede (kan op veel manieren)
Jaarboek 2003 ‘Armoede en sociale uitsluiting’Prof. Jan Vranken
“We definiëren armoede als een netwerk van sociale uitsluitingen dat zich uitstrekt over
meerdere gebieden van het individuele en collectieve bestaan. Het scheidt de armen van de
algemeen aanvaarde leefpatronen van de samenleving. Deze kloof kunnen ze niet op eigen
kracht overbruggen” (Vranken, 2003, p. p36)
Armoede is tegelijkertijd een objectiveerbaar, gradueel en multidimensioneel gegeven.
Objectiveerbaar: vast te stellen in relatie tot een zogenaamde armoedenorm. Omdat
armoede maar te meten is in vergelijking met het welvaartspeil in een bepaalde samenleving,
is het zinloos om een absolute wereldarmoedenorm te bepalen. Wie in Vlaanderen van een
leefloon afhankelijk is en dus bij ons als arm wordt beschouwd, zou met dit inkomen in
bepaalde derdewereldlanden niet als arm worden bestempeld ... .
Gradueel: Armoede heeft betrekking op zeer uiteenlopende omstandigheden. Eerder
bestaansonzekerheid in sommige gevallen. Bij een tegenslag , zoals ziekte of een ongeval,
vallen veel mensen met bestaansonzekerheid plots net onder de armoededrempel. Zij
evolueren van een financieel moeilijke maar haalbare situatie, naar een situatie waarbij ze
financieel net niet meer in staat zijn om een normaal levenspatroon te volgen en dus moeten
besparen op zaken als deelname aan het sociaal leven of gezondheidszorg en betalingen
moeten uitstellen.
, Multidimensioneel: Dit betekent dat wie arm is, problemen ervaart op allerlei domeinen van
het menselijk leven. Inkomenstekort gaat bijna altijd, of toch vaak, gepaard met achterstand
op andere domeinen, zoals bijvoorbeeld huisvesting, school en culturele en sociale
participatie.
t’Hope uit Roeselare = Eén van de verenigingen waar armen het woord nemen
“Voor de mensen van t'Hope is armoede niet alleen een kwestie van minder hebben of zich
minder voelen dan anderen in de maatschappij. Armoede is voor ons het uitgesloten zijn van
een aantal (mensen)rechten die iedereen in onze maatschappij vanzelfsprekend vindt.”
Het probleem is dus niet dat deze rechten niet zouden bestaan in onze samenleving, alleen
worden ze voor mensen die in armoede leven niet in de praktijk omgezet.
Nochtans gaat het enkel om het allernoodzakelijkste om te kunnen (over)leven:
- is het niet vanzelfsprekend dat iedereen recht heeft op een woning waarin je gezond
kunt leven? Nochtans wonen mensen vaak in woningen waar je door vocht en slechte
isolatie ziek wordt ...
- is het niet vanzelfsprekend dat wie slaagt in zijn examens een diploma krijgt?
Nochtans weigeren scholen een diploma uit te reiken zolang het gezin niet alle
schoolrekeningen betaald heeft ...
- …
Dagelijks tekort hebben, dagelijks de kansen aan je neus zien voorbijgaan, brengt vrij vlug
met zich mee dat je voor onze samenleving gewoonweg niet meer bestaat. Arm zijn wil dus
ook zeggen dat je nauwelijks nog iets betekent voor anderen. Arme gezinnen leven vaak sterk
geïsoleerd en nemen slechts terzijde deel aan het maatschappelijk en culturele leven. Ze zijn
getekend door deze uitsluiting, we spreken dan van de binnenkant van de armoede.
Armoede is een probleem van binnen (de impact op het individu)
Armoede tast de mens niet alleen economisch aan, maar ook sociaal en ook individueel. Armoede
knaagt aan de mentale weerbaarheid. Mensen in armoede gaan gebukt onder een negatief zelfbeeld
en evolueren soms van ‘willen maar niet kunnen’ naar ‘niet meer kunnen willen’. Angst, wantrouwen,
cynisme…vormen een gesloten cirkel.
n
tku
v
sch
ie
d
o
m ti
a
g
zlfb
f
Armoede is financieel tekort hebben. Niet enkel op financieel vlak. Armoede strekt zich uit over alle
domeinen van het dagelijks leven. En op al deze domeinen halen armen niet het minimum om
menswaardig te kunnen leven in onze samenleving. Het gaat over een ernstig tekort aan kansen op
vele vlakken tegelijk en dit vaak over generaties heen.
Situering van armoede
Armoede = ethisch probleem:
Het gegeven dat een aanzienlijk aantal mensen in armoede leeft in onze samenleving vloekt met een
aantal hedendaagse opvattingen. Het is ook immoreel en mensonwaardig. Armoede wordt in vele
gevallen beschouwd als een ‘onrechtvaardig’ lot van personen, dat bij velen tot medeleven leidt.
Armoede = rechtenprobleem:
Armoede leidt tot een fundamentele schending van de meest elementaire mensenrechten. Mensen
die in armoede leven, zijn vaak het slachtoffer van sociale uitsluiting op een aantal domeinen waar
bepaalde elementaire rechten gelden, zoals betaalbaar en comfortabel wonen, goed en betaalbaar
onderwijs en gezondheidszorg. Op die manier bekeken, kan het begrip ‘armoede’ worden
gedefinieerd als een spectrum van sociale uitsluitingen, dat zichtbaar wordt op alle domeinen van het
leven.
Armoede = sociaal probleem:
In landen waar de kloof tussen de rijksten en de armsten het grootste is, zien we bijvoorbeeld ook
meer (geestes)zieken, meer misdaden en andere sociale problemen, zoals bijvoorbeeld lage
levensverwachting, babysterfte, overbevolking van gevangenissen, schulden en
tienerzwangerschappen.
Definiëring van armoede (kan op veel manieren)
Jaarboek 2003 ‘Armoede en sociale uitsluiting’Prof. Jan Vranken
“We definiëren armoede als een netwerk van sociale uitsluitingen dat zich uitstrekt over
meerdere gebieden van het individuele en collectieve bestaan. Het scheidt de armen van de
algemeen aanvaarde leefpatronen van de samenleving. Deze kloof kunnen ze niet op eigen
kracht overbruggen” (Vranken, 2003, p. p36)
Armoede is tegelijkertijd een objectiveerbaar, gradueel en multidimensioneel gegeven.
Objectiveerbaar: vast te stellen in relatie tot een zogenaamde armoedenorm. Omdat
armoede maar te meten is in vergelijking met het welvaartspeil in een bepaalde samenleving,
is het zinloos om een absolute wereldarmoedenorm te bepalen. Wie in Vlaanderen van een
leefloon afhankelijk is en dus bij ons als arm wordt beschouwd, zou met dit inkomen in
bepaalde derdewereldlanden niet als arm worden bestempeld ... .
Gradueel: Armoede heeft betrekking op zeer uiteenlopende omstandigheden. Eerder
bestaansonzekerheid in sommige gevallen. Bij een tegenslag , zoals ziekte of een ongeval,
vallen veel mensen met bestaansonzekerheid plots net onder de armoededrempel. Zij
evolueren van een financieel moeilijke maar haalbare situatie, naar een situatie waarbij ze
financieel net niet meer in staat zijn om een normaal levenspatroon te volgen en dus moeten
besparen op zaken als deelname aan het sociaal leven of gezondheidszorg en betalingen
moeten uitstellen.
, Multidimensioneel: Dit betekent dat wie arm is, problemen ervaart op allerlei domeinen van
het menselijk leven. Inkomenstekort gaat bijna altijd, of toch vaak, gepaard met achterstand
op andere domeinen, zoals bijvoorbeeld huisvesting, school en culturele en sociale
participatie.
t’Hope uit Roeselare = Eén van de verenigingen waar armen het woord nemen
“Voor de mensen van t'Hope is armoede niet alleen een kwestie van minder hebben of zich
minder voelen dan anderen in de maatschappij. Armoede is voor ons het uitgesloten zijn van
een aantal (mensen)rechten die iedereen in onze maatschappij vanzelfsprekend vindt.”
Het probleem is dus niet dat deze rechten niet zouden bestaan in onze samenleving, alleen
worden ze voor mensen die in armoede leven niet in de praktijk omgezet.
Nochtans gaat het enkel om het allernoodzakelijkste om te kunnen (over)leven:
- is het niet vanzelfsprekend dat iedereen recht heeft op een woning waarin je gezond
kunt leven? Nochtans wonen mensen vaak in woningen waar je door vocht en slechte
isolatie ziek wordt ...
- is het niet vanzelfsprekend dat wie slaagt in zijn examens een diploma krijgt?
Nochtans weigeren scholen een diploma uit te reiken zolang het gezin niet alle
schoolrekeningen betaald heeft ...
- …
Dagelijks tekort hebben, dagelijks de kansen aan je neus zien voorbijgaan, brengt vrij vlug
met zich mee dat je voor onze samenleving gewoonweg niet meer bestaat. Arm zijn wil dus
ook zeggen dat je nauwelijks nog iets betekent voor anderen. Arme gezinnen leven vaak sterk
geïsoleerd en nemen slechts terzijde deel aan het maatschappelijk en culturele leven. Ze zijn
getekend door deze uitsluiting, we spreken dan van de binnenkant van de armoede.
Armoede is een probleem van binnen (de impact op het individu)
Armoede tast de mens niet alleen economisch aan, maar ook sociaal en ook individueel. Armoede
knaagt aan de mentale weerbaarheid. Mensen in armoede gaan gebukt onder een negatief zelfbeeld
en evolueren soms van ‘willen maar niet kunnen’ naar ‘niet meer kunnen willen’. Angst, wantrouwen,
cynisme…vormen een gesloten cirkel.
n
tku
v
sch
ie
d
o
m ti
a
g
zlfb
f
