COMMUNICATIE
Inhoud
Zender-ontvanger model.............................................................................3
Kritiek op het model?...............................................................................3
Toelichting van de begrippen.....................................................................4
Systeemtheoretisch communicatietheorie......................................................5
Axioma’s................................................................................................5
De axioma’s gelinkt aan interculturele gespreksvoering...................................8
Omschrijving...........................................................................................8
Gespreksopbouw........................................................................................9
Fasen in een gesprek...............................................................................9
Basisvaardigheden in gespreksvoering........................................................10
1. Aandacht geven.................................................................................10
2. Actief luisteren...................................................................................10
3. Vragen stellen...................................................................................11
4. Samenvatten.....................................................................................14
5. Gebruik van stiltes.............................................................................14
Doelen bespreken, informeren en adviseren.................................................15
Doelen bespreken..................................................................................15
Informeren...........................................................................................15
Adviseren.............................................................................................15
Geven van feedback en respectvol confronteren...........................................18
Feedback geven.....................................................................................18
Johari-venster.......................................................................................19
Respectvol confronteren.........................................................................20
Zelfonthulling........................................................................................21
Presenteren.............................................................................................21
De doelstellingen...................................................................................21
Welke tips kan je meegeven voor het maken van een presentatie?...............21
Motiverende gesprekshouding....................................................................22
Het ontstaan van motiverende gesprekshouding........................................22
MGH en het transtheoretisch model van Prochaska & DiClemente.................22
De spirit van MGH..................................................................................23
De methode van MGH.............................................................................24
1
, Basisvaardigheden en de vier processen van MGH......................................25
De contextuele benadering........................................................................26
Vier dimensies.......................................................................................26
De balans van geven en nemen...............................................................26
Geven...............................................................................................26
Nemen..............................................................................................26
Loyaliteit..............................................................................................27
De rechtvaardigheid...............................................................................27
De twee rechten van het kind...............................................................28
Horizontale relaties en verworven recht.................................................28
Destructief recht.................................................................................28
Basisattitudes en -begrippen...................................................................28
Oplossingsgerichte benadering...................................................................29
Achtergrond..........................................................................................29
Belangrijke uitgangspunten.....................................................................29
Lesdoelstellingen:
Eigen ideeën, gevoelens, handelingen over de persoonlijke en toekomstig professionele
communicatie zowel mondeling als schriftelijk onder woorden brengen. (W&I)
Verschillende communicatiemodellen benoemen, en de belangrijkste kenmerken van deze
modellen inzichtelijk toelichten. (W&I)
De complexiteit en gelaagdheid van communicatie inzichtelijk in eigen woorden toelichten.
(W&I)
Via ervaringsgericht leren beschrijven dat verbale en non-verbale communicatie bijdraagt
tot het opbouwen van professionele relaties en sociale verandering op individueel, groeps-
en maatschappelijk niveau. (W&I)
In eigen woorden toelichten wat de vuistregels zijn bij het geven van een presentatie.
(W&I)
Toelichten wat actief luisteren betekent en welke verbale en non-verbale
basisvaardigheden hierbij essentieel zijn. (W&I)
In eigen woorden toelichten wat de belangrijkste aandachtspunten zijn wanneer je als
professional informatie geeft. (W&I)
Verschillende soorten adviesgesprekken in eigen woorden toelichten. (W&I)
Volgens de regels feedback geven en deze toepassen adhv casussen en gesprekken in de
klas (T)
Zich openstellen voor het ontvangen van feedback en stuurt het handelen bij. (T)
Verschillende fasen in de opbouw van een gesprek toepassen aan de hand van oefeningen,
rollenspelen en klasgesprekken. (T)
Op een constructieve en doelgerichte manier deelnemen aan groepsgesprekken. (T)
Doelgericht communiceren met individuen en groepen, met oog voor effecten van
communicatie en vanuit een interactioneel perspectief. (T)
Actief luisteren op een niet-veroordelende manier en zonder vooroordelen tijdens
klasgesprekken, oefeningen en rollenspelen. (T)
2
, DEEL 1: COMMUNICATIE KADER
Zender-ontvanger model
→ van Shannon en Weaver
Probeert het communicatieproces in kaart te brengen.
De zender probeert een bepaalde boodschap (informatie) over te brengen naar
de ontvanger, hij zet de boodschap over in bepaalde symbolen, dit is het coderen
van de boodschap. Vervolgens moet deze boodschap via een
communicatiekanaal worden overgebracht. Als de boodschap aankomt bij de
ontvanger moet hij de boodschap decoderen, hij moet dus de boodschap vertalen
zodanig dat deze voor hem duidelijk wordt. Wanneer de ontvanger de boodschap
heeft gedecodeerd is er een effect: het interpreteren van de boodschap door de
ontvanger.
Kritiek op het model?
Simpele voorstelling van communicatie - geen sprake van feedback
Houdt geen rekening met context en de situatie waarin gecommuniceerd
wordt
Houdt geen rekening met non-verbale communicatie van zender en
ontvanger
Ontstaan van een nieuw model:
Communicatie = interactioneel proces met feedback
3
Inhoud
Zender-ontvanger model.............................................................................3
Kritiek op het model?...............................................................................3
Toelichting van de begrippen.....................................................................4
Systeemtheoretisch communicatietheorie......................................................5
Axioma’s................................................................................................5
De axioma’s gelinkt aan interculturele gespreksvoering...................................8
Omschrijving...........................................................................................8
Gespreksopbouw........................................................................................9
Fasen in een gesprek...............................................................................9
Basisvaardigheden in gespreksvoering........................................................10
1. Aandacht geven.................................................................................10
2. Actief luisteren...................................................................................10
3. Vragen stellen...................................................................................11
4. Samenvatten.....................................................................................14
5. Gebruik van stiltes.............................................................................14
Doelen bespreken, informeren en adviseren.................................................15
Doelen bespreken..................................................................................15
Informeren...........................................................................................15
Adviseren.............................................................................................15
Geven van feedback en respectvol confronteren...........................................18
Feedback geven.....................................................................................18
Johari-venster.......................................................................................19
Respectvol confronteren.........................................................................20
Zelfonthulling........................................................................................21
Presenteren.............................................................................................21
De doelstellingen...................................................................................21
Welke tips kan je meegeven voor het maken van een presentatie?...............21
Motiverende gesprekshouding....................................................................22
Het ontstaan van motiverende gesprekshouding........................................22
MGH en het transtheoretisch model van Prochaska & DiClemente.................22
De spirit van MGH..................................................................................23
De methode van MGH.............................................................................24
1
, Basisvaardigheden en de vier processen van MGH......................................25
De contextuele benadering........................................................................26
Vier dimensies.......................................................................................26
De balans van geven en nemen...............................................................26
Geven...............................................................................................26
Nemen..............................................................................................26
Loyaliteit..............................................................................................27
De rechtvaardigheid...............................................................................27
De twee rechten van het kind...............................................................28
Horizontale relaties en verworven recht.................................................28
Destructief recht.................................................................................28
Basisattitudes en -begrippen...................................................................28
Oplossingsgerichte benadering...................................................................29
Achtergrond..........................................................................................29
Belangrijke uitgangspunten.....................................................................29
Lesdoelstellingen:
Eigen ideeën, gevoelens, handelingen over de persoonlijke en toekomstig professionele
communicatie zowel mondeling als schriftelijk onder woorden brengen. (W&I)
Verschillende communicatiemodellen benoemen, en de belangrijkste kenmerken van deze
modellen inzichtelijk toelichten. (W&I)
De complexiteit en gelaagdheid van communicatie inzichtelijk in eigen woorden toelichten.
(W&I)
Via ervaringsgericht leren beschrijven dat verbale en non-verbale communicatie bijdraagt
tot het opbouwen van professionele relaties en sociale verandering op individueel, groeps-
en maatschappelijk niveau. (W&I)
In eigen woorden toelichten wat de vuistregels zijn bij het geven van een presentatie.
(W&I)
Toelichten wat actief luisteren betekent en welke verbale en non-verbale
basisvaardigheden hierbij essentieel zijn. (W&I)
In eigen woorden toelichten wat de belangrijkste aandachtspunten zijn wanneer je als
professional informatie geeft. (W&I)
Verschillende soorten adviesgesprekken in eigen woorden toelichten. (W&I)
Volgens de regels feedback geven en deze toepassen adhv casussen en gesprekken in de
klas (T)
Zich openstellen voor het ontvangen van feedback en stuurt het handelen bij. (T)
Verschillende fasen in de opbouw van een gesprek toepassen aan de hand van oefeningen,
rollenspelen en klasgesprekken. (T)
Op een constructieve en doelgerichte manier deelnemen aan groepsgesprekken. (T)
Doelgericht communiceren met individuen en groepen, met oog voor effecten van
communicatie en vanuit een interactioneel perspectief. (T)
Actief luisteren op een niet-veroordelende manier en zonder vooroordelen tijdens
klasgesprekken, oefeningen en rollenspelen. (T)
2
, DEEL 1: COMMUNICATIE KADER
Zender-ontvanger model
→ van Shannon en Weaver
Probeert het communicatieproces in kaart te brengen.
De zender probeert een bepaalde boodschap (informatie) over te brengen naar
de ontvanger, hij zet de boodschap over in bepaalde symbolen, dit is het coderen
van de boodschap. Vervolgens moet deze boodschap via een
communicatiekanaal worden overgebracht. Als de boodschap aankomt bij de
ontvanger moet hij de boodschap decoderen, hij moet dus de boodschap vertalen
zodanig dat deze voor hem duidelijk wordt. Wanneer de ontvanger de boodschap
heeft gedecodeerd is er een effect: het interpreteren van de boodschap door de
ontvanger.
Kritiek op het model?
Simpele voorstelling van communicatie - geen sprake van feedback
Houdt geen rekening met context en de situatie waarin gecommuniceerd
wordt
Houdt geen rekening met non-verbale communicatie van zender en
ontvanger
Ontstaan van een nieuw model:
Communicatie = interactioneel proces met feedback
3
