Hoofdstuk 5 Onrechtmatige daad
5.1 Wettelijke aansprakelijkheid
Bij wettelijke aansprakelijkheid gaat het in veel gevallen over de zogenaamde
onrechtmatige daad. Twee andere voorbeelden van wettelijke aansprakelijkheid die voor een
onderneming van groot belang zijn: de productaansprakelijkheid en de aansprakelijkheid
voor ondergeschikten.
5.2 Vereisten onrechtmatige daad
‘Hij die jegens een ander een onrechtmatige daad pleegt, welke hem kan worden
toegerekend, is verplicht de schade die de ander dientengevolge lijdt, te vergoeden.’
Vier elementen die uiteindelijk bepalen of er sprake is van een onrechtmatige daad.
5.2.1. Onrechtmatigheid
Drie manieren waarop aan onrechtmatigheid een invulling kan worden gegeven:
1. Een persoon pleegt een inbreuk op een recht;
2. Een persoon handelt op een manier die in strijd is met de wet;
3. Een persoon handelt onzorgvuldig.
Een persoon pleegt een inbreuk op een recht
Iedereen in Nederland heeft rechten, en een ieder heeft die rechten te respecteren: niemand
mag ongevraagd een inbreuk plegen op die rechten. Voorbeelden van rechten waarop een
inbreuk kan worden gepleegd: het recht op lichamelijke integriteit, het recht op privacy en
het recht op vrijheid. Octrooirechten en auteursrechten. Indien iemand in de uitoefening van
deze vanzelfsprekende rechten wordt belemmerd, dan is dat onrechtmatig.
Een persoon handelt in strijd met de wet
Als iemand in strijd handelt met een wettelijke bepaling, dan is dat niet alleen onwetmatig,
maar ook onrechtmatig.
Een persoon handelt onzorgvuldig
Iemand die handelt in strijd met de zorgvuldigheid kan aansprakelijk worden gesteld door
het slachtoffer. ‘doen of nalaten in strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het
maatschappelijk verkeer betaamt’ > dat niet in strijd met de zorgvuldigheid mag worden
gehandeld.
Wat is precies onzorgvuldig en wat niet? > Gevaarzetting: dit staat voor het creëren van een
gevaarlijke situatie. Wanneer dit precies het geval is, zal steeds afhangen van de specifieke
omstandigheden in een bepaald geval.
Een uitspraak van de rechter toont aan dat het veroorzaken van en ongeval (dus het creëren
van een gevaarlijke situatie) niet per definitie onzorgvuldig is.
De drie vereisten voor onrechtmatige daad zijn niet altijd los van elkaar te zien. Ze staan in
onderling verband met elkaar.
1
5.1 Wettelijke aansprakelijkheid
Bij wettelijke aansprakelijkheid gaat het in veel gevallen over de zogenaamde
onrechtmatige daad. Twee andere voorbeelden van wettelijke aansprakelijkheid die voor een
onderneming van groot belang zijn: de productaansprakelijkheid en de aansprakelijkheid
voor ondergeschikten.
5.2 Vereisten onrechtmatige daad
‘Hij die jegens een ander een onrechtmatige daad pleegt, welke hem kan worden
toegerekend, is verplicht de schade die de ander dientengevolge lijdt, te vergoeden.’
Vier elementen die uiteindelijk bepalen of er sprake is van een onrechtmatige daad.
5.2.1. Onrechtmatigheid
Drie manieren waarop aan onrechtmatigheid een invulling kan worden gegeven:
1. Een persoon pleegt een inbreuk op een recht;
2. Een persoon handelt op een manier die in strijd is met de wet;
3. Een persoon handelt onzorgvuldig.
Een persoon pleegt een inbreuk op een recht
Iedereen in Nederland heeft rechten, en een ieder heeft die rechten te respecteren: niemand
mag ongevraagd een inbreuk plegen op die rechten. Voorbeelden van rechten waarop een
inbreuk kan worden gepleegd: het recht op lichamelijke integriteit, het recht op privacy en
het recht op vrijheid. Octrooirechten en auteursrechten. Indien iemand in de uitoefening van
deze vanzelfsprekende rechten wordt belemmerd, dan is dat onrechtmatig.
Een persoon handelt in strijd met de wet
Als iemand in strijd handelt met een wettelijke bepaling, dan is dat niet alleen onwetmatig,
maar ook onrechtmatig.
Een persoon handelt onzorgvuldig
Iemand die handelt in strijd met de zorgvuldigheid kan aansprakelijk worden gesteld door
het slachtoffer. ‘doen of nalaten in strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het
maatschappelijk verkeer betaamt’ > dat niet in strijd met de zorgvuldigheid mag worden
gehandeld.
Wat is precies onzorgvuldig en wat niet? > Gevaarzetting: dit staat voor het creëren van een
gevaarlijke situatie. Wanneer dit precies het geval is, zal steeds afhangen van de specifieke
omstandigheden in een bepaald geval.
Een uitspraak van de rechter toont aan dat het veroorzaken van en ongeval (dus het creëren
van een gevaarlijke situatie) niet per definitie onzorgvuldig is.
De drie vereisten voor onrechtmatige daad zijn niet altijd los van elkaar te zien. Ze staan in
onderling verband met elkaar.
1
