Hoofdstuk 6 De belanghebbenden van de onderneming
Ethiek vergt dat we in ons eigen handelen rekening houden met de gerechtvaardigde
belangen van anderen.
6.1 Economische en maatschappelijke belanghebbenden
Belanghebbenden van de onderneming iedere partij wiens gerechtvaardigde belangen
kunnen worden beïnvloed door de activiteiten van de onderneming, of die zelf invloed kan
uitoefenen op de gerechtvaardigde belangen van de onderneming.
Belanghebbenden kunnen afhankelijk van hun relatie tot de onderneming worden
onderscheiden in economisch en maatschappelijk belanghebbenden.
Economisch belanghebbenden zijn ‘al degenen die investeren in het economisch verkeer met
de onderneming en die een deel van het risico dragen.’ > managers, medewerkers,
aandeelhouders, consumenten, leveranciers, partners in een joint venture en concurrenten.
Er is sprake van een economische ruilrelatie: arbeid tegen loon, kapitaal tegen dividend,
grondstoffen, leveranciersdiensten en consumentenproducten tegen de daarvoor geldende
prijzen.
Maatschappelijke belanghebbenden
Een onderneming is ook verantwoordelijk voor partijen in de samenleving die weliswaar niet
zakelijk bij de onderneming betrokken zijn, maar toch op een of andere manier een belang
hebben bij wat de onderneming doet.
De kring van maatschappelijk belanghebbenden is door de schaalvergroting en de
toenemende complexiteit van ondernemingen sterk gegroeid.
De overheid als belanghebbende
Een belanghebbende waarmee elke onderneming iedere dag te maken heeft, is de overheid.
Gedeeltelijk heeft de relatie met de overheid het karakter van een economische ruilrelatie:
de onderneming betaalt belastingen en heffingen, en in ruil daarvoor organiseert de overheid
zaken die voor het bedrijfsleven van belang zijn, zoals veiligheid, infrastructuur en onderwijs.
Overheid als een maatschappelijke belanghebbende; met name wanneer zij een beroep doet
op het bedrijfsleven voor zaken van algemeen belang: de sociale integratie van
minderheden, milieubeheer, het fileprobleem. De overheid bedient zich hiervoor in
toenemende mate van marktconforme instrumenten, maar ze doet ook een beroep op de
maatschappelijke verantwoordelijkheid van bedrijven, in het kader van hun ‘goed
burgerschap’. Een uniek kenmerk van de overheid als belanghebbende is dat zij beschikt
over democratische gelegitimeerde macht waarmee zij ondernemingen ook tot medewerking
kan dwingen.
Wel of geen belanghebbende?
‘Besturen wordt en moeilijke opgave wanneer steeds weer nieuwe groeperingen op de
proppen komen met steeds weer nieuwe eisen die vaak zwaar ingrijpen in het beleid van een
onderneming’. De verplichting om gerechtvaardigde belangen van anderen niet te schaden
doet zich doorgaans eerder gelden dan de verplichting om gerechtvaardigde belangen van
anderen te bevorderen. De verantwoordelijkheid ten opzichte van belanghebbenden kan in
concrete situaties nader worde bepaald door te kijken naar:
1. Het gewicht van de belangen die in het geding zijn,
2. De mate van betrokkenheid van de onderneming,
3. De invloed die de onderneming op de situatie heeft
1
Ethiek vergt dat we in ons eigen handelen rekening houden met de gerechtvaardigde
belangen van anderen.
6.1 Economische en maatschappelijke belanghebbenden
Belanghebbenden van de onderneming iedere partij wiens gerechtvaardigde belangen
kunnen worden beïnvloed door de activiteiten van de onderneming, of die zelf invloed kan
uitoefenen op de gerechtvaardigde belangen van de onderneming.
Belanghebbenden kunnen afhankelijk van hun relatie tot de onderneming worden
onderscheiden in economisch en maatschappelijk belanghebbenden.
Economisch belanghebbenden zijn ‘al degenen die investeren in het economisch verkeer met
de onderneming en die een deel van het risico dragen.’ > managers, medewerkers,
aandeelhouders, consumenten, leveranciers, partners in een joint venture en concurrenten.
Er is sprake van een economische ruilrelatie: arbeid tegen loon, kapitaal tegen dividend,
grondstoffen, leveranciersdiensten en consumentenproducten tegen de daarvoor geldende
prijzen.
Maatschappelijke belanghebbenden
Een onderneming is ook verantwoordelijk voor partijen in de samenleving die weliswaar niet
zakelijk bij de onderneming betrokken zijn, maar toch op een of andere manier een belang
hebben bij wat de onderneming doet.
De kring van maatschappelijk belanghebbenden is door de schaalvergroting en de
toenemende complexiteit van ondernemingen sterk gegroeid.
De overheid als belanghebbende
Een belanghebbende waarmee elke onderneming iedere dag te maken heeft, is de overheid.
Gedeeltelijk heeft de relatie met de overheid het karakter van een economische ruilrelatie:
de onderneming betaalt belastingen en heffingen, en in ruil daarvoor organiseert de overheid
zaken die voor het bedrijfsleven van belang zijn, zoals veiligheid, infrastructuur en onderwijs.
Overheid als een maatschappelijke belanghebbende; met name wanneer zij een beroep doet
op het bedrijfsleven voor zaken van algemeen belang: de sociale integratie van
minderheden, milieubeheer, het fileprobleem. De overheid bedient zich hiervoor in
toenemende mate van marktconforme instrumenten, maar ze doet ook een beroep op de
maatschappelijke verantwoordelijkheid van bedrijven, in het kader van hun ‘goed
burgerschap’. Een uniek kenmerk van de overheid als belanghebbende is dat zij beschikt
over democratische gelegitimeerde macht waarmee zij ondernemingen ook tot medewerking
kan dwingen.
Wel of geen belanghebbende?
‘Besturen wordt en moeilijke opgave wanneer steeds weer nieuwe groeperingen op de
proppen komen met steeds weer nieuwe eisen die vaak zwaar ingrijpen in het beleid van een
onderneming’. De verplichting om gerechtvaardigde belangen van anderen niet te schaden
doet zich doorgaans eerder gelden dan de verplichting om gerechtvaardigde belangen van
anderen te bevorderen. De verantwoordelijkheid ten opzichte van belanghebbenden kan in
concrete situaties nader worde bepaald door te kijken naar:
1. Het gewicht van de belangen die in het geding zijn,
2. De mate van betrokkenheid van de onderneming,
3. De invloed die de onderneming op de situatie heeft
1
