Hoofdstuk 7 Verantwoordelijkheid voor consumenten
1962 – John F. Kennedy – ‘Consumer Bill of Rights’ – vier grondrechten van de consument:
• Het recht op veiligheid: te worden beschermd tegen de marketing van producten die een gevaar
vormen voor de gezondheid en het leven.
• Het recht op informatie: te worden beschermd tegen frauduleuze, bedrieglijke of misleidende
informatie, reclame en andere praktijken en te kunnen beschikken over de feiten die nodig zijn om
een geïnformeerde keuze te maken.
• Het recht om te kiezen: te zijn verzekerd, waar maar mogelijk, van de toegang tot een variëteit aan
producten en diensten tegen concurrerende prijzen.
• Het recht om te worden gehoord: ervan te zijn verzekerd dat de belangen van de consument
volledig zullen worden erkend in het beleid van de overheid.
Het recht om te kiezen en om te worden gehoord betreffen vooral taken van de overheid, die moet
toezien op voldoende concurrentie en die consumentenbelangen serieus moet nemen.
7.1 Productverantwoordelijkheid
Consumenten mogen verwachten dat de producten die zij kopen, veilig zijn voor het doel waarvoor ze
bestemd zijn. Van de producent mag worden verwacht dat hij zoveel zorg aan zijn product besteedt
als nodig is om te voorkomen dat de consument door productgebreken wordt geschaad ‘redelijke
zorg’ (due care) juridisch: ‘productaansprakelijkheid’.
Productaansprakelijkheid de verantwoordelijkheid van een producent voor de schade die wordt
veroorzaakt door een gebrekkig product dat door hem op de markt is gebracht.
Redelijke zorg
Producenten hebben de morele verplichting om de consument te beschermen tegen alle risico’s die de
producent kan voorzien. Morele grondslag: dat individuen (respectievelijk bedrijven) de plicht hebben
om door hun handelingen geen schade toe te brengen aan anderen.
• In de ontwerpfase wordt van de producent verwcht dat hij het productontwerp zorgvuldig test op
veiligheid, dat hij onderzoek doet naar consumentengedrag aangaande het product en dat hij gebruik
maakt van de nieuwste technologieën om de veiligheid te bevorderen.
• In de productiefase wordt verwacht dat de producent deugdelijke controles uitvoert op de kwaliteit
van de geproduceerde artikelen en daarbij speciaal let op de veiligheid van het artikel. Een goed en
veilig ontwerp kan door niet opgemerkte productiefouten toch tot een onveilig product leiden.
• In de productinformatie dient de producent de consument op hoogte te stellen van alle gevaren van
het product. Ook dient hij duidelijke instructies aan te brengen om onvermijdelijke risico’s van het
gebruik (zoals bij elektrisch gereedschap) te minimaliseren. Een goed ontworpen en goed
geproduceerd artikel kan door een onduidelijke of onvolledige instructie toch gevaar opleveren.
Nadeel beginsel redelijke zorg dat het enigszins paternalistisch is; de producent moet vaststellen
wat een aanvaardbaar risico voor de consument is.
Er zijn twee grenzen aan de productverantwoordelijkheid:
1. Het ontwikkelingsrisico; producenten zijn niet moreel verantwoordelijk voor schade die op het
moment van de productie, bij de stand van beschikbare wetenschappelijke en technische kennis, niet
te voorzien was.
2. De verantwoordelijkheid van de consument zelf; om voor zichzelf zorg in acht te nemen.
Sociale kosten benadering
Een model dat de belangen van consumenten beter beschermt, is de sociale kosten benadering: is
een voorbeeld van een utilistische denkwijze, in termen van maatschappelijke kosten en baten.
De sociale kosten benadering stelt dat de producent altijd de schade van gebrekkige producten moet
vergoeden, ook als hij alle redelijkerwijs te vergen zorgvuldigheid heeft betracht.
1
1962 – John F. Kennedy – ‘Consumer Bill of Rights’ – vier grondrechten van de consument:
• Het recht op veiligheid: te worden beschermd tegen de marketing van producten die een gevaar
vormen voor de gezondheid en het leven.
• Het recht op informatie: te worden beschermd tegen frauduleuze, bedrieglijke of misleidende
informatie, reclame en andere praktijken en te kunnen beschikken over de feiten die nodig zijn om
een geïnformeerde keuze te maken.
• Het recht om te kiezen: te zijn verzekerd, waar maar mogelijk, van de toegang tot een variëteit aan
producten en diensten tegen concurrerende prijzen.
• Het recht om te worden gehoord: ervan te zijn verzekerd dat de belangen van de consument
volledig zullen worden erkend in het beleid van de overheid.
Het recht om te kiezen en om te worden gehoord betreffen vooral taken van de overheid, die moet
toezien op voldoende concurrentie en die consumentenbelangen serieus moet nemen.
7.1 Productverantwoordelijkheid
Consumenten mogen verwachten dat de producten die zij kopen, veilig zijn voor het doel waarvoor ze
bestemd zijn. Van de producent mag worden verwacht dat hij zoveel zorg aan zijn product besteedt
als nodig is om te voorkomen dat de consument door productgebreken wordt geschaad ‘redelijke
zorg’ (due care) juridisch: ‘productaansprakelijkheid’.
Productaansprakelijkheid de verantwoordelijkheid van een producent voor de schade die wordt
veroorzaakt door een gebrekkig product dat door hem op de markt is gebracht.
Redelijke zorg
Producenten hebben de morele verplichting om de consument te beschermen tegen alle risico’s die de
producent kan voorzien. Morele grondslag: dat individuen (respectievelijk bedrijven) de plicht hebben
om door hun handelingen geen schade toe te brengen aan anderen.
• In de ontwerpfase wordt van de producent verwcht dat hij het productontwerp zorgvuldig test op
veiligheid, dat hij onderzoek doet naar consumentengedrag aangaande het product en dat hij gebruik
maakt van de nieuwste technologieën om de veiligheid te bevorderen.
• In de productiefase wordt verwacht dat de producent deugdelijke controles uitvoert op de kwaliteit
van de geproduceerde artikelen en daarbij speciaal let op de veiligheid van het artikel. Een goed en
veilig ontwerp kan door niet opgemerkte productiefouten toch tot een onveilig product leiden.
• In de productinformatie dient de producent de consument op hoogte te stellen van alle gevaren van
het product. Ook dient hij duidelijke instructies aan te brengen om onvermijdelijke risico’s van het
gebruik (zoals bij elektrisch gereedschap) te minimaliseren. Een goed ontworpen en goed
geproduceerd artikel kan door een onduidelijke of onvolledige instructie toch gevaar opleveren.
Nadeel beginsel redelijke zorg dat het enigszins paternalistisch is; de producent moet vaststellen
wat een aanvaardbaar risico voor de consument is.
Er zijn twee grenzen aan de productverantwoordelijkheid:
1. Het ontwikkelingsrisico; producenten zijn niet moreel verantwoordelijk voor schade die op het
moment van de productie, bij de stand van beschikbare wetenschappelijke en technische kennis, niet
te voorzien was.
2. De verantwoordelijkheid van de consument zelf; om voor zichzelf zorg in acht te nemen.
Sociale kosten benadering
Een model dat de belangen van consumenten beter beschermt, is de sociale kosten benadering: is
een voorbeeld van een utilistische denkwijze, in termen van maatschappelijke kosten en baten.
De sociale kosten benadering stelt dat de producent altijd de schade van gebrekkige producten moet
vergoeden, ook als hij alle redelijkerwijs te vergen zorgvuldigheid heeft betracht.
1
