Hoofdstuk 4 De strijd om beleid
Beleid gaat in belangrijke mate over de vraag wie wat wanneer en op welke voorwaarden
krijgt of moet doen. de uiteenlopende belangen en waarden van partijen die bij een bepaald
maatschappelijk vraagstuk zijn betrokken, spelen derhalve een grote rol in de
totstandkoming, uitvoering en beoordeling van beleid.
4.1 De strijd om het elektronisch patiëntendossier
Zie pagina
Dit voorbeeld laat zien dat bestuurskundige aandacht voor de betekenis van macht en
conflict in beleidsprocessen om verschillende redenen geboden is.
Vanuit empirisch oogpunt gaat het om de vraag wie het overheidsbeleid nu feitelijk bepaalt
en wie ervan profiteren. Beleid gaat over de toekenning van rechten en plichten en de
verdeling van schaarse middelen.
Vanuit een normatieve optiek gaat het om de legitimiteit van het beleid. Burgers mogen
verwachten dat beleid op een democratische en behoorlijke manier tot stand komen.
Een prescriptieve benadering draait om de vraag hoe wij de machtsfactor in het
beleidsproces in goede banen kunnen leiden.
4.2 Invloed op beleid: een verkenning
Wie bepaalt wat het beleid is en hoe het wordt uitgevoerd? Kan niet eenduidig beantwoordt
worden, dat heeft voor een deel te maken dat algemene uitspraken over wie de macht heeft
in een samenleving altijd aanvechtbaar zijn.
Het begrip invloed gaat over de pogingen die partijen in beleidsprocessen in het werk stellen
om andere partijen te bewegen iets te doen of na te laten. Invloed is dus een kenmerk van
relaties tussen partijen. Wij stellen dat partij A invloed heeft op partij B als B iets doet (of
nalaat) wat hij zonder A niet gedaan zou hebben.
Macht wordt gezien als een bijzondere vorm van invloed. In een machtsrelatie gebruikt A
ernstige negatieve sancties tegenover B of hij dreigt daarmee.
Het verschil tussen macht en invloed is gradueel; het draait om het type middelen dat
partijen inzetten om hun doeleinden te bereiken. Bij ernstige negatieve sancties kan gedacht
worden aan het intrekken van financiële steun, boycotmaatregelen, wettelijk vastgelegde
verboden en het dreigen met geweld.
Invloed en macht worden in het algemeen gekoppeld aan het doen en laten van partijen:
gezagsdragers, commissies, pressiegroepen, ambtelijke organisaties, journalisten.
4.3 Invloedmiddelen
Beleidsvorming: politieke waarden- en belangenafweging onvermijdelijk invloedmiddelen.
In beleidsprocessen worden uiteenlopende waarden en belangen door partijen naar voren
gebracht en verdedigd. Omdat in democratische systemen de beslismacht altijd is verdeeld
over meerdere partijen en forums, vindt er van issue tot issue steeds opnieuw een spel van
aftasten, overleg, onderhandeling en coalitievorming plaats. Daartoe zal politiek bedreven
moeten worden: argumenten, overtuigen, steun verzamelen, druk uitoefenen, compromissen
sluiten.
+ Enkele methoden van invloeds- en machtsonderzoek zie pagina 135
1
Beleid gaat in belangrijke mate over de vraag wie wat wanneer en op welke voorwaarden
krijgt of moet doen. de uiteenlopende belangen en waarden van partijen die bij een bepaald
maatschappelijk vraagstuk zijn betrokken, spelen derhalve een grote rol in de
totstandkoming, uitvoering en beoordeling van beleid.
4.1 De strijd om het elektronisch patiëntendossier
Zie pagina
Dit voorbeeld laat zien dat bestuurskundige aandacht voor de betekenis van macht en
conflict in beleidsprocessen om verschillende redenen geboden is.
Vanuit empirisch oogpunt gaat het om de vraag wie het overheidsbeleid nu feitelijk bepaalt
en wie ervan profiteren. Beleid gaat over de toekenning van rechten en plichten en de
verdeling van schaarse middelen.
Vanuit een normatieve optiek gaat het om de legitimiteit van het beleid. Burgers mogen
verwachten dat beleid op een democratische en behoorlijke manier tot stand komen.
Een prescriptieve benadering draait om de vraag hoe wij de machtsfactor in het
beleidsproces in goede banen kunnen leiden.
4.2 Invloed op beleid: een verkenning
Wie bepaalt wat het beleid is en hoe het wordt uitgevoerd? Kan niet eenduidig beantwoordt
worden, dat heeft voor een deel te maken dat algemene uitspraken over wie de macht heeft
in een samenleving altijd aanvechtbaar zijn.
Het begrip invloed gaat over de pogingen die partijen in beleidsprocessen in het werk stellen
om andere partijen te bewegen iets te doen of na te laten. Invloed is dus een kenmerk van
relaties tussen partijen. Wij stellen dat partij A invloed heeft op partij B als B iets doet (of
nalaat) wat hij zonder A niet gedaan zou hebben.
Macht wordt gezien als een bijzondere vorm van invloed. In een machtsrelatie gebruikt A
ernstige negatieve sancties tegenover B of hij dreigt daarmee.
Het verschil tussen macht en invloed is gradueel; het draait om het type middelen dat
partijen inzetten om hun doeleinden te bereiken. Bij ernstige negatieve sancties kan gedacht
worden aan het intrekken van financiële steun, boycotmaatregelen, wettelijk vastgelegde
verboden en het dreigen met geweld.
Invloed en macht worden in het algemeen gekoppeld aan het doen en laten van partijen:
gezagsdragers, commissies, pressiegroepen, ambtelijke organisaties, journalisten.
4.3 Invloedmiddelen
Beleidsvorming: politieke waarden- en belangenafweging onvermijdelijk invloedmiddelen.
In beleidsprocessen worden uiteenlopende waarden en belangen door partijen naar voren
gebracht en verdedigd. Omdat in democratische systemen de beslismacht altijd is verdeeld
over meerdere partijen en forums, vindt er van issue tot issue steeds opnieuw een spel van
aftasten, overleg, onderhandeling en coalitievorming plaats. Daartoe zal politiek bedreven
moeten worden: argumenten, overtuigen, steun verzamelen, druk uitoefenen, compromissen
sluiten.
+ Enkele methoden van invloeds- en machtsonderzoek zie pagina 135
1
