Hoorcollege 1
Moderne geschiedenis verdiept aantekeningen colleges
Hoorcollege 1
Communistisch manifest 1848 (Karl Marx en Friedrich Engels)
Verklaring populariteit: arbeiders waren doorgaans analfabeet, elite gingen verspreiden
- Sloeg aan bij iedereen, universele boodschap voor arbeiders
- Boodschap voor toekomstideaal: proletariers delen bepaalde rijkdom met de elite
In hoeverre sloten de ideeën van het communisme aan bij de maatschappelijke
werkelijkheid in de negentiende -eeuwse west- Europese samenleving.
- Zat Marx ernaast met zijn idee over de klasseloze samenleving?
Ideeën (uitgewerkt in Das Kapital)
1. Klassenstrijd
- ‘‘De geschiedenis van elke maatschappij tot nu toe is de geschiedenis van
klassenstrijd’’ voorbeeld patriciërs vs. plebejers
- Marx gaat uit van Hegel zijn filosofie; de ideale samenleving bestond in de prehistorie
voor de landbouw, een zonder klassen
- Onderdrukkers en onderdrukten
2. These en antithese
- Hegel
- Marx ging uit van zijn principe
3. Historisch materialisme
- Immateriële wereld bepaald door materiele wereld
- Niet je bewustzijn bepaalt je zijn, maar je zijn bepaald je bewustzijn
- Productie en eigendomsverhoudingen zijn bepalend voor de immateriële instellingen
- Staat en religie instrumenten bourgeoisie
Wordt de bovenbouw (kunst rechtspraak etc.) bepaald door de onderbouw?
(Eigendomsverhoudingen)
En is de bovenbouw een instrument dat door de bourgeoisie is geschapen om de proletariers
te onderdrukken?
Hoe kan je zoiets vaststellen of bewijzen
4. Onvermijdelijkheid proletarische revolutie
- Concurrentie is moordend: lonen noodgedwongen laag
- Winsten (‘meerwaarde’) investeren in machines: arbeiders op straat
- Kapitaalaccumulatie en ‘proletarisering’ van de samenleving
- Leger werklozen groeit, alles stort in
Koopkracht verdwijnt en werkelozen krijgen radicalere ideeën
, Marx kreeg gelijk want er was sprake van kapitaalaccumulatie maar de
middenklassen proletariseerde niet. Die groeide.
Hoe kan je verklaren dat de middenklassen niet proletariseerde maar juist groeide
door productie was er sprake van meer vraag naar diensten
Arbeiders zouden het steeds slechter krijgen vanwege dalende lonen. Gaan lonen
omhoog of omlaag? Koopkracht groeit pas vanaf 1900
5. Klasseloze samenleving
- Bourgeoisie verdwijnt
- Dictatuur van het proletariaat
- Er is maar één klasse, dus de klassensamenleving bestaat niet meer
- Rechtvaardige eigendomsverhoudingen
- Geen bovenbouw nodig; ‘’de staat sterft af’’
Is het in een modern industrieel land met ongeveer 65 miljoen inwoners in 1900? Hoe zou je
het voor elkaar kunnen krijgen?
Waren er in de negentiende eeuw inderdaad twee klassen die tegenover elkaar stonden?
- Als je kijkt naar de afbeeldingen uit die tijd wel: lijkt alsof er twee klassen zijn
- Probleem met dit soort afbeeldingen? Laten alleen afbeeldingen zien uit de stad
en niet iedereen woonde daar
Ideaal en werkelijkheid
De sociaaleconomische ontwikkelingen in Duitsland verliepen niet in de richting die Marx en
Engels voor ogen hadden.
Hun voorspelling dat arbeiders zich zouden verenigen tot een invloedrijke beweging kwam
wel uit.
Hoorcollege moderne geschiedenis week 3
1890: wounded knee
Bloedbad van wounded knee
Lakota in Pine Ridge- reservaat (South Dakota)
Mystiek geloof in paradijs zonder ‘witten’ en met bizons.
Rituele geestendans zou hemden onschendbaar maken voor kogels
Wovoka: bedenker van de ghost dance. Was pacifistische en zag een toekomst voor zicj
waarin witten ook een plek hadden
Kicking bear gaf een radicale draai aan de profetie van Wovoka.
29-12-1890: bloedbad van Wounded Knee
Moderne geschiedenis verdiept aantekeningen colleges
Hoorcollege 1
Communistisch manifest 1848 (Karl Marx en Friedrich Engels)
Verklaring populariteit: arbeiders waren doorgaans analfabeet, elite gingen verspreiden
- Sloeg aan bij iedereen, universele boodschap voor arbeiders
- Boodschap voor toekomstideaal: proletariers delen bepaalde rijkdom met de elite
In hoeverre sloten de ideeën van het communisme aan bij de maatschappelijke
werkelijkheid in de negentiende -eeuwse west- Europese samenleving.
- Zat Marx ernaast met zijn idee over de klasseloze samenleving?
Ideeën (uitgewerkt in Das Kapital)
1. Klassenstrijd
- ‘‘De geschiedenis van elke maatschappij tot nu toe is de geschiedenis van
klassenstrijd’’ voorbeeld patriciërs vs. plebejers
- Marx gaat uit van Hegel zijn filosofie; de ideale samenleving bestond in de prehistorie
voor de landbouw, een zonder klassen
- Onderdrukkers en onderdrukten
2. These en antithese
- Hegel
- Marx ging uit van zijn principe
3. Historisch materialisme
- Immateriële wereld bepaald door materiele wereld
- Niet je bewustzijn bepaalt je zijn, maar je zijn bepaald je bewustzijn
- Productie en eigendomsverhoudingen zijn bepalend voor de immateriële instellingen
- Staat en religie instrumenten bourgeoisie
Wordt de bovenbouw (kunst rechtspraak etc.) bepaald door de onderbouw?
(Eigendomsverhoudingen)
En is de bovenbouw een instrument dat door de bourgeoisie is geschapen om de proletariers
te onderdrukken?
Hoe kan je zoiets vaststellen of bewijzen
4. Onvermijdelijkheid proletarische revolutie
- Concurrentie is moordend: lonen noodgedwongen laag
- Winsten (‘meerwaarde’) investeren in machines: arbeiders op straat
- Kapitaalaccumulatie en ‘proletarisering’ van de samenleving
- Leger werklozen groeit, alles stort in
Koopkracht verdwijnt en werkelozen krijgen radicalere ideeën
, Marx kreeg gelijk want er was sprake van kapitaalaccumulatie maar de
middenklassen proletariseerde niet. Die groeide.
Hoe kan je verklaren dat de middenklassen niet proletariseerde maar juist groeide
door productie was er sprake van meer vraag naar diensten
Arbeiders zouden het steeds slechter krijgen vanwege dalende lonen. Gaan lonen
omhoog of omlaag? Koopkracht groeit pas vanaf 1900
5. Klasseloze samenleving
- Bourgeoisie verdwijnt
- Dictatuur van het proletariaat
- Er is maar één klasse, dus de klassensamenleving bestaat niet meer
- Rechtvaardige eigendomsverhoudingen
- Geen bovenbouw nodig; ‘’de staat sterft af’’
Is het in een modern industrieel land met ongeveer 65 miljoen inwoners in 1900? Hoe zou je
het voor elkaar kunnen krijgen?
Waren er in de negentiende eeuw inderdaad twee klassen die tegenover elkaar stonden?
- Als je kijkt naar de afbeeldingen uit die tijd wel: lijkt alsof er twee klassen zijn
- Probleem met dit soort afbeeldingen? Laten alleen afbeeldingen zien uit de stad
en niet iedereen woonde daar
Ideaal en werkelijkheid
De sociaaleconomische ontwikkelingen in Duitsland verliepen niet in de richting die Marx en
Engels voor ogen hadden.
Hun voorspelling dat arbeiders zich zouden verenigen tot een invloedrijke beweging kwam
wel uit.
Hoorcollege moderne geschiedenis week 3
1890: wounded knee
Bloedbad van wounded knee
Lakota in Pine Ridge- reservaat (South Dakota)
Mystiek geloof in paradijs zonder ‘witten’ en met bizons.
Rituele geestendans zou hemden onschendbaar maken voor kogels
Wovoka: bedenker van de ghost dance. Was pacifistische en zag een toekomst voor zicj
waarin witten ook een plek hadden
Kicking bear gaf een radicale draai aan de profetie van Wovoka.
29-12-1890: bloedbad van Wounded Knee
