Hoofdstuk 15 personality
The trait approach: defining our differences
Een person heeft ‘traits’ en ‘states’. Een trait (gedraging) zegt iets over hoe die persoon is. Een State
(stadium) zegt iets over hoe iemand op dat moment is. Beide gaan over gedrag, gevoelens en
gedachten.
The big five
In een Engels woordenboek zijn wel 18.000 woorden te vinden om iemands persoonlijkheid te
omschrijven. Omdat dit veel te veel verschillende woorden zijn hebben wetenschappers op dit
gebied deze lijst in verschillende stappen terug gebracht naar 5 persoonlijkheidsdimensies. De 5
dimensies zijn nu de basis voor het beschrijven van iemands persoonlijkheid en staan bekend onder
de naam ‘the big five’. De verschillende dimensies zijn:
Extraversion – interoversion (energiek/rustig)
Neuroticism – emotional stability (emotionele instabiliteit/stabiliteit)
Agreeableness – adjective (aardig / onaardig gevonden worden)
Conscientiousness – noun (nauwkeurig of gedisciplineerd/nonchalant of ‘komt wel goed’)
Openness to experience – afraid of experience (houdt van vernieuwingen/conservatief)
Aan de hand van deze 5 dimensies kan de persoonlijkheid van mensen van jong tot oud en soms zelfs
dieren worden beschreven. Door middel van verschillende technieken kunnen we erachter komen
hoe hoog iemand scored op alle 5 de dimensies waardoor we een profiel van de persoonlijkheid van
iemand krijgen.
Measurement and meaning
Om aan informatie over een persoon te komen wordt gebruik gemaakt van verschillende technieken.
Zo zijn er ‘self-report data’ en ‘informant data’. Self-report data is informatie verkregen van de
persoon zelf. Voorbeelden hiervan zijn een gesprek waarin deze persoon zichzelf beschrijft of waarbij
hij zijn mening geeft over stellingen mbt zijn persoonlijkheid. Ook zijn er vragenlijsten die deze
persoon in kan vullen om meer informatie te verkrijgen.
Om het beeld meer volledig te maken zijn er ook informant data technieken. Hierbij worden mensen
die dicht bij de onderzochte persoon staat gevraagd om informatie te geven. Dit kan ook door middel
van gesprekken of vragenlijsten.
Belangrijk om te onthouden is dat doordat we maar 5 dimensies hebben veel eigenschappen binnen
die 5 dimensies opgedeeld worden. En soms is het handig om in te zoomen op een van deze
eigenschappen. Daarom moet iemands persoonlijkheid uitgebreid in kaart worden gebracht en is the
big five een goede houvast om dit te doen.
Cultural differences
Culturen verschillen in hoe zij mensen zien. Daarom is the big five niet in alle culturen toereikend
genoeg. Daarom zou the big five soms eigenlijk aangepast moeten worden voor een bepaalde
cultuur. Bijvoorbeeld door een dimensie toe te voegen of door een dimensie anders te interpreteren.
Hier moet dus wel rekening meer gehouden worden wanneer je the big five in een andere cultuur
toe wil passen. Deze culturen zouden zelf misschien hele andere dimensies gebruiken bij het
omschrijven van hun persoonlijkheden.
The consistency controversy
Wanneer we iemands persoonlijkheid omschrijven gaat het dus over blijvende en voorspellende
eigenschappen. Wanneer je iemands persoonlijkheid kent weet je ongeveer hoe hij zal reageren in
bepaalde situaties. Maar kan iemand veranderen? Of blijft iemands persoonlijkheid altijd hetzelfde?
The trait approach: defining our differences
Een person heeft ‘traits’ en ‘states’. Een trait (gedraging) zegt iets over hoe die persoon is. Een State
(stadium) zegt iets over hoe iemand op dat moment is. Beide gaan over gedrag, gevoelens en
gedachten.
The big five
In een Engels woordenboek zijn wel 18.000 woorden te vinden om iemands persoonlijkheid te
omschrijven. Omdat dit veel te veel verschillende woorden zijn hebben wetenschappers op dit
gebied deze lijst in verschillende stappen terug gebracht naar 5 persoonlijkheidsdimensies. De 5
dimensies zijn nu de basis voor het beschrijven van iemands persoonlijkheid en staan bekend onder
de naam ‘the big five’. De verschillende dimensies zijn:
Extraversion – interoversion (energiek/rustig)
Neuroticism – emotional stability (emotionele instabiliteit/stabiliteit)
Agreeableness – adjective (aardig / onaardig gevonden worden)
Conscientiousness – noun (nauwkeurig of gedisciplineerd/nonchalant of ‘komt wel goed’)
Openness to experience – afraid of experience (houdt van vernieuwingen/conservatief)
Aan de hand van deze 5 dimensies kan de persoonlijkheid van mensen van jong tot oud en soms zelfs
dieren worden beschreven. Door middel van verschillende technieken kunnen we erachter komen
hoe hoog iemand scored op alle 5 de dimensies waardoor we een profiel van de persoonlijkheid van
iemand krijgen.
Measurement and meaning
Om aan informatie over een persoon te komen wordt gebruik gemaakt van verschillende technieken.
Zo zijn er ‘self-report data’ en ‘informant data’. Self-report data is informatie verkregen van de
persoon zelf. Voorbeelden hiervan zijn een gesprek waarin deze persoon zichzelf beschrijft of waarbij
hij zijn mening geeft over stellingen mbt zijn persoonlijkheid. Ook zijn er vragenlijsten die deze
persoon in kan vullen om meer informatie te verkrijgen.
Om het beeld meer volledig te maken zijn er ook informant data technieken. Hierbij worden mensen
die dicht bij de onderzochte persoon staat gevraagd om informatie te geven. Dit kan ook door middel
van gesprekken of vragenlijsten.
Belangrijk om te onthouden is dat doordat we maar 5 dimensies hebben veel eigenschappen binnen
die 5 dimensies opgedeeld worden. En soms is het handig om in te zoomen op een van deze
eigenschappen. Daarom moet iemands persoonlijkheid uitgebreid in kaart worden gebracht en is the
big five een goede houvast om dit te doen.
Cultural differences
Culturen verschillen in hoe zij mensen zien. Daarom is the big five niet in alle culturen toereikend
genoeg. Daarom zou the big five soms eigenlijk aangepast moeten worden voor een bepaalde
cultuur. Bijvoorbeeld door een dimensie toe te voegen of door een dimensie anders te interpreteren.
Hier moet dus wel rekening meer gehouden worden wanneer je the big five in een andere cultuur
toe wil passen. Deze culturen zouden zelf misschien hele andere dimensies gebruiken bij het
omschrijven van hun persoonlijkheden.
The consistency controversy
Wanneer we iemands persoonlijkheid omschrijven gaat het dus over blijvende en voorspellende
eigenschappen. Wanneer je iemands persoonlijkheid kent weet je ongeveer hoe hij zal reageren in
bepaalde situaties. Maar kan iemand veranderen? Of blijft iemands persoonlijkheid altijd hetzelfde?
