Thema 5: stof- en energieomzettingen bij autotrofe organismen
1. Autotrofe vs. heterotrofe organismen
1.1 Autotrofe organismen
= organismen die in staat zijn om hun eigen, vaak ingewikkelde C-
verbindingen op te bouwen uitgaande van CO2 => energie voor deze
synthese voor meeste autotrofe geleverd door licht
2 soorten synthese:
1. Fotosynthese = energie wordt gehaald uit licht vb. planten, algen
en sommige bacteriën
2. Chemosynthese = energie afkomstig uit chemische verbinding
Uit de opgebouwde energierijke C-verbindingen kan energie
levensprocessen worden vrijgemaakt via celademhaling
1.2 Heterotrofe organismen
= organismen die NIET in staat zijn om zelf hun energierijk C-verbindingen
aan te maken vb. dieren, fungi, heel wat eencellige organismen en meeste
bacteriën
C-verbindingen opnemen uit omgeving
Energierijke C-verbindingen, gesynthetiseerd door autotrofe organismen,
vormen voedselbron voor heterotrofe organismen -> door enzymgeleide
vertering C-verbindingen afgebroken tot moleculen die opgenomen en
getransporteerd kunnen worden naar alle cellen van het lichaam
Net zoals bij autotrofe organismen wordt in cellen heterotrofe organismen
energie voor levensprocessen vrijgemaakt via celademhaling
2. ATP-ADP-systeem
, Autotrofe & heterotrofe organismen gebruiken gemeenschappelijke
mechanismen in energiehuishouding -> energie die vrijkomt bij
chemische processen kan op efficiënte manier tijdelijk opgeslagen worden
in ATP-ADP-systeem => universeel ATP-ADP-systeem (-> systeem
vinden we terug in alle levende organismen)
ATP = adenosinetrifosfaat => energierijke verbinding die bestaat uit
volgende bouwstenen:
- Adenine, een organische verbinding
- Ribose, een monosacharide met 5 C-atomen
- Drie fosfaatgroepen
In aanwezigheid water -> van ATP -> fosfaatgroep afgesplitst -> ontstaan
ADP + vrije fosfaatgroep + energie komt vrij
ATP kan omgekeerd opnieuw opgebouwd worden!
ATP wordt opgebouwd in reacties die energie vrijzetten (exo-energetische
reacties) + wordt afgebroken in reacties die energie vereisen (endo-
energetische reacties)
-> ATP = energiedrager
3. Fotosynthese
1. Autotrofe vs. heterotrofe organismen
1.1 Autotrofe organismen
= organismen die in staat zijn om hun eigen, vaak ingewikkelde C-
verbindingen op te bouwen uitgaande van CO2 => energie voor deze
synthese voor meeste autotrofe geleverd door licht
2 soorten synthese:
1. Fotosynthese = energie wordt gehaald uit licht vb. planten, algen
en sommige bacteriën
2. Chemosynthese = energie afkomstig uit chemische verbinding
Uit de opgebouwde energierijke C-verbindingen kan energie
levensprocessen worden vrijgemaakt via celademhaling
1.2 Heterotrofe organismen
= organismen die NIET in staat zijn om zelf hun energierijk C-verbindingen
aan te maken vb. dieren, fungi, heel wat eencellige organismen en meeste
bacteriën
C-verbindingen opnemen uit omgeving
Energierijke C-verbindingen, gesynthetiseerd door autotrofe organismen,
vormen voedselbron voor heterotrofe organismen -> door enzymgeleide
vertering C-verbindingen afgebroken tot moleculen die opgenomen en
getransporteerd kunnen worden naar alle cellen van het lichaam
Net zoals bij autotrofe organismen wordt in cellen heterotrofe organismen
energie voor levensprocessen vrijgemaakt via celademhaling
2. ATP-ADP-systeem
, Autotrofe & heterotrofe organismen gebruiken gemeenschappelijke
mechanismen in energiehuishouding -> energie die vrijkomt bij
chemische processen kan op efficiënte manier tijdelijk opgeslagen worden
in ATP-ADP-systeem => universeel ATP-ADP-systeem (-> systeem
vinden we terug in alle levende organismen)
ATP = adenosinetrifosfaat => energierijke verbinding die bestaat uit
volgende bouwstenen:
- Adenine, een organische verbinding
- Ribose, een monosacharide met 5 C-atomen
- Drie fosfaatgroepen
In aanwezigheid water -> van ATP -> fosfaatgroep afgesplitst -> ontstaan
ADP + vrije fosfaatgroep + energie komt vrij
ATP kan omgekeerd opnieuw opgebouwd worden!
ATP wordt opgebouwd in reacties die energie vrijzetten (exo-energetische
reacties) + wordt afgebroken in reacties die energie vereisen (endo-
energetische reacties)
-> ATP = energiedrager
3. Fotosynthese
