Samenvatting Ethisch zakendoen - Bedrijfsethiek (360036-B-6)

Samenvatting Ethisch zakendoen
Bedrijfsethiek

Hoofdstuk 1
Filosofie = onderzoek naar hoe mensen redeneren en nadenken (over economie, markt,
zichzelf, mens-zijn en de wereld)

Paradox = schijnbare tegenstelling, twee beweringen lijken op het eerste gezicht niet beide
waar te kunnen zijn, maar onder een bepaald gezichtspunt zijn ze dat toch

Onvrije handeling = iemand door factoren in de omgeving in omstandigheden wordt
geplaatst waarin deze kan claimen niet langer in vrijheid te kiezen, externe dwang

Onvrijwillige handeling = iemand beschikt niet langer over vrije wil, interne dwang

Normatieve bedrijfsethiek = concrete morele vragen
2 typen normatieve claims
 Conditionele normatieve claims; claims over wat je moet doen als je een specifiek
doel wilt behalen
 Onconditionele claims; claims over dingen die je simpelweg moet doen


Fundamentele bedrijfsethiek = stelt vragen over de betekenis en de grond van moraliteit in
het zakenleven

Beschrijvende bedrijfsethiek = brengt in kaart hoe mensen over morele zaken denken en hoe
ethische principes in bedrijven tot uiting komen (= sociologie)

Hoofdstuk 2
Morele uitspraken à onconditioneel en onvoorwaardelijk, onder geen voorwaarde een
overtreding van morele gebod of verbod mogelijk of denkbaar

Gedifferentieerde samenleving = mensen uit een samenleving kijken vanuit perspectieven
naar de wereld à moderne samenleving (zonder het ‘woord van God’)

Normatieve uitspraken clausuleren à uitspraken zijn alleen waar of geldig voor iemand die
het perspectief relevant acht, uitspraken zijn conditioneel

Moreel spreken is fundamenteel en conditieloos spreken, moreel spreken krijgt voorrang op
conditioneel spreken à primaat van de moraliteit

2 paradoxen in gedifferentieerde samenleving
 De moraliteit kan de formele kracht van haar bevelen niet ondersteunen met reële
macht, wat de moraliteit eist is uiteindelijk afhankelijk van de morele zelfdiscipline
van de betrokken mensen
 Moeilijk te bepalen wat als onconditioneel geldt. Publieke moraal of private moraal

, Vier contexten
1. Rechten: mag dit wel?
2. Het goede: wat is goed om te doen?
3. Deugden (karaktereigenschappen): Wie wil ik zijn?
4. Grenzen in het denken: moet je er wel zo over nadenken?

Hoe werkt ethiek?
 Rationele principes à we doen A in situatie X, waarom niet in situatie Y?
 Conceptuele analyse à wat is eerlijk? Wat is rechtvaardig? Wat is goed? Wat is nut?


Morele redenen
 Spiderman principe à with great power comes great responsibility
 Wederkerigheidprincipe à omdat bedrijven profiteren van andere actoren, hebben
ze ook de verantwoordelijkheid om goed met ze om te gaan
 Negatieve externaliteiten à economische activiteit creëert vaak negatieve
consequenties voor derden (CO2 uitstoot)

Hoofdstuk 3
Normatieve bedrijfsethiek = ethiek die reflecteert op inhoudelijke morele vragen, vellen een
oordeel dat handelingsconsequenties heeft (situatie, juiste handeling)

Normatieve morele discussie vervaagt vaak naar reflectie op grondslagen (of je wel een
redelijke discussie kan voeren over wat te doen)

Morele grondslagen in normatieve morele discussie
 Morele normen en principes zijn relatief
 Moreel spreken niet mogelijk, betekenisloos (door relativiteit)


Non sequitur = het een volgt niet uit het andere (verkeerde conclusie getrokken)

Morele grondslagen
 Echtheid, bestaan, realiteit van moraliteit
 Betekenis van moraliteit


Argumenten dat moraliteit een illusie is
 Wetenschap laat ons zien dat vrije wil niet bestaat, zonder vrije wil geen moraliteit
 Alles in moraliteit is relatief


Duiden = zoeken naar een beschrijving die waarde toekent op basis van redenen
Verklaren = zoeken naar oorzaken

Duiding van moraliteit
 Moraliteit heeft betekenis vanwege het samenleven: mens als 'niet-sociaal sociaal
wezen', zelfs wanneer het alleen gaat om eigenliefde heeft de mens anderen nodig
 Moraliteit heeft betekenis vanwege het persoon-zijn: recht op leven, omdat leven
waardevol is