Samenvatting Ethisch zakendoen
Bedrijfsethiek
Hoofdstuk 1
Filosofie = onderzoek naar hoe mensen redeneren en nadenken (over economie, markt,
zichzelf, mens-zijn en de wereld)
Paradox = schijnbare tegenstelling, twee beweringen lijken op het eerste gezicht niet beide
waar te kunnen zijn, maar onder een bepaald gezichtspunt zijn ze dat toch
Onvrije handeling = iemand door factoren in de omgeving in omstandigheden wordt
geplaatst waarin deze kan claimen niet langer in vrijheid te kiezen, externe dwang
Onvrijwillige handeling = iemand beschikt niet langer over vrije wil, interne dwang
Normatieve bedrijfsethiek = concrete morele vragen
2 typen normatieve claims
Conditionele normatieve claims; claims over wat je moet doen als je een specifiek
doel wilt behalen
Onconditionele claims; claims over dingen die je simpelweg moet doen
Fundamentele bedrijfsethiek = stelt vragen over de betekenis en de grond van moraliteit in
het zakenleven
Beschrijvende bedrijfsethiek = brengt in kaart hoe mensen over morele zaken denken en hoe
ethische principes in bedrijven tot uiting komen (= sociologie)
Hoofdstuk 2
Morele uitspraken à onconditioneel en onvoorwaardelijk, onder geen voorwaarde een
overtreding van morele gebod of verbod mogelijk of denkbaar
Gedifferentieerde samenleving = mensen uit een samenleving kijken vanuit perspectieven
naar de wereld à moderne samenleving (zonder het ‘woord van God’)
Normatieve uitspraken clausuleren à uitspraken zijn alleen waar of geldig voor iemand die
het perspectief relevant acht, uitspraken zijn conditioneel
Moreel spreken is fundamenteel en conditieloos spreken, moreel spreken krijgt voorrang op
conditioneel spreken à primaat van de moraliteit
2 paradoxen in gedifferentieerde samenleving
De moraliteit kan de formele kracht van haar bevelen niet ondersteunen met reële
macht, wat de moraliteit eist is uiteindelijk afhankelijk van de morele zelfdiscipline
van de betrokken mensen
Moeilijk te bepalen wat als onconditioneel geldt. Publieke moraal of private moraal
, Vier contexten
1. Rechten: mag dit wel?
2. Het goede: wat is goed om te doen?
3. Deugden (karaktereigenschappen): Wie wil ik zijn?
4. Grenzen in het denken: moet je er wel zo over nadenken?
Hoe werkt ethiek?
Rationele principes à we doen A in situatie X, waarom niet in situatie Y?
Conceptuele analyse à wat is eerlijk? Wat is rechtvaardig? Wat is goed? Wat is nut?
Morele redenen
Spiderman principe à with great power comes great responsibility
Wederkerigheidprincipe à omdat bedrijven profiteren van andere actoren, hebben
ze ook de verantwoordelijkheid om goed met ze om te gaan
Negatieve externaliteiten à economische activiteit creëert vaak negatieve
consequenties voor derden (CO2 uitstoot)
Hoofdstuk 3
Normatieve bedrijfsethiek = ethiek die reflecteert op inhoudelijke morele vragen, vellen een
oordeel dat handelingsconsequenties heeft (situatie, juiste handeling)
Normatieve morele discussie vervaagt vaak naar reflectie op grondslagen (of je wel een
redelijke discussie kan voeren over wat te doen)
Morele grondslagen in normatieve morele discussie
Morele normen en principes zijn relatief
Moreel spreken niet mogelijk, betekenisloos (door relativiteit)
Non sequitur = het een volgt niet uit het andere (verkeerde conclusie getrokken)
Morele grondslagen
Echtheid, bestaan, realiteit van moraliteit
Betekenis van moraliteit
Argumenten dat moraliteit een illusie is
Wetenschap laat ons zien dat vrije wil niet bestaat, zonder vrije wil geen moraliteit
Alles in moraliteit is relatief
Duiden = zoeken naar een beschrijving die waarde toekent op basis van redenen
Verklaren = zoeken naar oorzaken
Duiding van moraliteit
Moraliteit heeft betekenis vanwege het samenleven: mens als 'niet-sociaal sociaal
wezen', zelfs wanneer het alleen gaat om eigenliefde heeft de mens anderen nodig
Moraliteit heeft betekenis vanwege het persoon-zijn: recht op leven, omdat leven
waardevol is
Bedrijfsethiek
Hoofdstuk 1
Filosofie = onderzoek naar hoe mensen redeneren en nadenken (over economie, markt,
zichzelf, mens-zijn en de wereld)
Paradox = schijnbare tegenstelling, twee beweringen lijken op het eerste gezicht niet beide
waar te kunnen zijn, maar onder een bepaald gezichtspunt zijn ze dat toch
Onvrije handeling = iemand door factoren in de omgeving in omstandigheden wordt
geplaatst waarin deze kan claimen niet langer in vrijheid te kiezen, externe dwang
Onvrijwillige handeling = iemand beschikt niet langer over vrije wil, interne dwang
Normatieve bedrijfsethiek = concrete morele vragen
2 typen normatieve claims
Conditionele normatieve claims; claims over wat je moet doen als je een specifiek
doel wilt behalen
Onconditionele claims; claims over dingen die je simpelweg moet doen
Fundamentele bedrijfsethiek = stelt vragen over de betekenis en de grond van moraliteit in
het zakenleven
Beschrijvende bedrijfsethiek = brengt in kaart hoe mensen over morele zaken denken en hoe
ethische principes in bedrijven tot uiting komen (= sociologie)
Hoofdstuk 2
Morele uitspraken à onconditioneel en onvoorwaardelijk, onder geen voorwaarde een
overtreding van morele gebod of verbod mogelijk of denkbaar
Gedifferentieerde samenleving = mensen uit een samenleving kijken vanuit perspectieven
naar de wereld à moderne samenleving (zonder het ‘woord van God’)
Normatieve uitspraken clausuleren à uitspraken zijn alleen waar of geldig voor iemand die
het perspectief relevant acht, uitspraken zijn conditioneel
Moreel spreken is fundamenteel en conditieloos spreken, moreel spreken krijgt voorrang op
conditioneel spreken à primaat van de moraliteit
2 paradoxen in gedifferentieerde samenleving
De moraliteit kan de formele kracht van haar bevelen niet ondersteunen met reële
macht, wat de moraliteit eist is uiteindelijk afhankelijk van de morele zelfdiscipline
van de betrokken mensen
Moeilijk te bepalen wat als onconditioneel geldt. Publieke moraal of private moraal
, Vier contexten
1. Rechten: mag dit wel?
2. Het goede: wat is goed om te doen?
3. Deugden (karaktereigenschappen): Wie wil ik zijn?
4. Grenzen in het denken: moet je er wel zo over nadenken?
Hoe werkt ethiek?
Rationele principes à we doen A in situatie X, waarom niet in situatie Y?
Conceptuele analyse à wat is eerlijk? Wat is rechtvaardig? Wat is goed? Wat is nut?
Morele redenen
Spiderman principe à with great power comes great responsibility
Wederkerigheidprincipe à omdat bedrijven profiteren van andere actoren, hebben
ze ook de verantwoordelijkheid om goed met ze om te gaan
Negatieve externaliteiten à economische activiteit creëert vaak negatieve
consequenties voor derden (CO2 uitstoot)
Hoofdstuk 3
Normatieve bedrijfsethiek = ethiek die reflecteert op inhoudelijke morele vragen, vellen een
oordeel dat handelingsconsequenties heeft (situatie, juiste handeling)
Normatieve morele discussie vervaagt vaak naar reflectie op grondslagen (of je wel een
redelijke discussie kan voeren over wat te doen)
Morele grondslagen in normatieve morele discussie
Morele normen en principes zijn relatief
Moreel spreken niet mogelijk, betekenisloos (door relativiteit)
Non sequitur = het een volgt niet uit het andere (verkeerde conclusie getrokken)
Morele grondslagen
Echtheid, bestaan, realiteit van moraliteit
Betekenis van moraliteit
Argumenten dat moraliteit een illusie is
Wetenschap laat ons zien dat vrije wil niet bestaat, zonder vrije wil geen moraliteit
Alles in moraliteit is relatief
Duiden = zoeken naar een beschrijving die waarde toekent op basis van redenen
Verklaren = zoeken naar oorzaken
Duiding van moraliteit
Moraliteit heeft betekenis vanwege het samenleven: mens als 'niet-sociaal sociaal
wezen', zelfs wanneer het alleen gaat om eigenliefde heeft de mens anderen nodig
Moraliteit heeft betekenis vanwege het persoon-zijn: recht op leven, omdat leven
waardevol is
