De Geo - Systeem Aarde
Aardrijkskunde: Hoofdstuk 2
§1 De aarde als systeem
In de fysische geografie bestaan 4 sferen: de atmosfeer, de hydrosfeer, de lithosfeer en de biosfeer
=> de atmosfeer, de hydrosfeer en de lithosfeer leiden samen tot een biosfeer van planten en dieren
1. Atmosfeer
De dampkring, de atmosfeer, is van groot belang voor leven op aarde
- atmosfeer werd gevormd door gassen uit binnenste aarde die via vulkaanuitbarstingen ontsnapten:
later hebben ontwikkeling van levensvormen de samenstellingen meebepaald
=> waar de dampkring precies overgaat in de interplanetaire ruimte is niet duidelijk, atmosfeer kan
worden opgedeeld in 4 lagen:
1. troposfeer (tussen 8-18 km dik)
2. stratosfeer (tot 50 km hoogte)
=> speciale functie: stratosfeer bevat ozon dat UV-straling vanuit ruimte blokkeert; levensvormen
worden hierdoor beschermd tegen schadelijke invloed van die straling (bv. huidkanker)
3. mesosfeer
4. thermosfeer
Samenstelling atmosfeer: - stikstof (78%)
- zuurstof (21%)
- argon, CO2, methaangas (CH4), ozon (O3) en waterdamp (H2O) (=1%)
2. Hydrosfeer
Hydrosfeer is vloeibare deel van de aarde: omvat oceanen, meren, rivieren, grond- en bodemwater,
maar ook gletsjers en vast ijs op de bergen en polen
=> van al het water zit 97% in de oceanen en is dus zout; 2% zit in de ijskappen; en de overige 1%
wordt gevormd door meren, rivieren en grond- en bodemwater
3. Biosfeer
Biosfeer omvat alle levende organismen op aarde: vooral op land en in bovenste 100 m van oceanen
4. Lithosfeer
Uitgebreid behandeld in hoofdstuk 1
Kringlopen
Kringlopen spelen een belangrijke rol in het begrijpen van endogene en
exogene krachten op aarde: bij die kringlopen zie je de relaties tussen
de elementen van verschillende sferen
Waterkringloop
Water is voor mens en dier van heel groot belang: mensen bestaan voor
een groot deel uit water, we ademen watermoleculen, ons eten is
afhankelijk van water
Koolstofkringloop
De koolstofkringloop is om 2 redenen belangrijk:
1. alle levensvormen bestaan uit koolstofcomponenten
2. koolstofcyclus heeft veel invloed op situatie aarde:
meer CO2 => versterkt broeikaseffect (anno nu)
Aardrijkskunde: Hoofdstuk 2
§1 De aarde als systeem
In de fysische geografie bestaan 4 sferen: de atmosfeer, de hydrosfeer, de lithosfeer en de biosfeer
=> de atmosfeer, de hydrosfeer en de lithosfeer leiden samen tot een biosfeer van planten en dieren
1. Atmosfeer
De dampkring, de atmosfeer, is van groot belang voor leven op aarde
- atmosfeer werd gevormd door gassen uit binnenste aarde die via vulkaanuitbarstingen ontsnapten:
later hebben ontwikkeling van levensvormen de samenstellingen meebepaald
=> waar de dampkring precies overgaat in de interplanetaire ruimte is niet duidelijk, atmosfeer kan
worden opgedeeld in 4 lagen:
1. troposfeer (tussen 8-18 km dik)
2. stratosfeer (tot 50 km hoogte)
=> speciale functie: stratosfeer bevat ozon dat UV-straling vanuit ruimte blokkeert; levensvormen
worden hierdoor beschermd tegen schadelijke invloed van die straling (bv. huidkanker)
3. mesosfeer
4. thermosfeer
Samenstelling atmosfeer: - stikstof (78%)
- zuurstof (21%)
- argon, CO2, methaangas (CH4), ozon (O3) en waterdamp (H2O) (=1%)
2. Hydrosfeer
Hydrosfeer is vloeibare deel van de aarde: omvat oceanen, meren, rivieren, grond- en bodemwater,
maar ook gletsjers en vast ijs op de bergen en polen
=> van al het water zit 97% in de oceanen en is dus zout; 2% zit in de ijskappen; en de overige 1%
wordt gevormd door meren, rivieren en grond- en bodemwater
3. Biosfeer
Biosfeer omvat alle levende organismen op aarde: vooral op land en in bovenste 100 m van oceanen
4. Lithosfeer
Uitgebreid behandeld in hoofdstuk 1
Kringlopen
Kringlopen spelen een belangrijke rol in het begrijpen van endogene en
exogene krachten op aarde: bij die kringlopen zie je de relaties tussen
de elementen van verschillende sferen
Waterkringloop
Water is voor mens en dier van heel groot belang: mensen bestaan voor
een groot deel uit water, we ademen watermoleculen, ons eten is
afhankelijk van water
Koolstofkringloop
De koolstofkringloop is om 2 redenen belangrijk:
1. alle levensvormen bestaan uit koolstofcomponenten
2. koolstofcyclus heeft veel invloed op situatie aarde:
meer CO2 => versterkt broeikaseffect (anno nu)
