Samenvatting sociale
psychologie
Inhoud
1 Inleiding Sociale psychologie...............................................................................................................3
1.1 Inleiding........................................................................................................................................3
1.2 Wat bepaald gedrag (determinanten)..........................................................................................3
1.3 Hoe kan je mensen beïnvloeden?.................................................................................................4
2 Beïnvloeden van gedrag......................................................................................................................4
2.1 Onbewuste invloeden...................................................................................................................4
2.2 Gedragsbeïnvloeding....................................................................................................................6
3 Het zelf................................................................................................................................................7
3.1 Nabespreking interview en documentaire....................................................................................7
3.2 Het zelfbewustzijn........................................................................................................................8
3.3 Introspectie.................................................................................................................................10
3.4 Zelfperceptie...............................................................................................................................10
3.5 Vele kanten aan het ik................................................................................................................12
3.6 Documentaire: Perfect me..........................................................................................................13
4 Cognitieve vertekeningen (bias)........................................................................................................14
4.1 30 cognitive biases en psychological misjudgments...................................................................14
5 Emoties en sociale interacties...........................................................................................................25
5.1 Wat zijn emoties?.......................................................................................................................25
5.2 Emoties leiden tot actie..............................................................................................................27
5.3 Emoties en bepaalde begrippen.................................................................................................28
6 Dwingende controle/coercive control...............................................................................................30
6.1 Wat is dwingende controle/coercive control..............................................................................30
6.2 De gevolgen en impact van dwingende controle........................................................................30
6.3 De tekenen/signalen van dwingende controle...........................................................................31
6.4 Suïcidaal gedrag..........................................................................................................................32
6.5 Agressie en agressief gedrag?.....................................................................................................34
7 Desegregatie, de contactheorie en het jigsaw model........................................................................36
7.1 Inleiding......................................................................................................................................36
7.2 Onderzoek van Morton Deutsch en Mary Ellen Collins (1951)...................................................36
7.3 The nature of prejudice..............................................................................................................37
, 7.4 Jigsaw model..............................................................................................................................39
8 Examenvragen...................................................................................................................................40
8.1 Inleidende les..............................................................................................................................40
8.2 Beïnvloeden van gedrag.............................................................................................................40
8.3 Docu ‘Perfect me’.......................................................................................................................40
8.4 Het zelf........................................................................................................................................40
8.5 Cognitieve vertekeningen...........................................................................................................40
8.6 Emoties en sociale interactie......................................................................................................40
8.7 Dwingende controle/docu Strohalm...........................................................................................41
8.8 Desegregatie, contacttheorie en jigsaw model + dynamisch perspectuef op geweld in
familierelaties...................................................................................................................................41
,1 Inleiding Sociale psychologie
1.1 Inleiding
Praktijk
(te) snel naar oplossingen gegrepen
Gebrekkige analyse vooraf
o Wat zijn nu precies de determinanten van het probleem/gedrag
Kiezen voor een methode vanuit eigen voorkeuren
o Omdat deze ‘leuk’ of vertrouwd zijn
o Omdat je er subsidies voor krijgt
Bv. Antipestprogramma’s
1.2 Wat bepaald gedrag (determinanten)
1.2.1 Theorie van gepland gedrag (TPB)
De theorie helpt begrijpen hoe gedrag tot stand komt
o Dus aan welke psychologische ‘knoppen’ je kan draaien om dat gedrag te
veranderen.
o Helpt je handelen als professional beter onderbouwen
o Maakt interventies gerichter
Determinanten
o Attitude
Hoe belangrijk, nuttig, plezierig, leuk, stom etc. vind men het gedrag? (gestuurd door
waargenomen voor-en nadelen)
o Subjectieve normen
Wat denkt men dat anderen in de eigen omgeving vinden van het gedrag (sociale
omgeving)
o Waargenomen gedragscontrole
Denkt men in staat te zijn het gedrag uit te voeren (hoe je het moet doen)
Zowel op doelgroepsniveau als op individueel niveau
o Altijd goed kijken of het bij een individu of doelgroep waar het zwaartepunt ligt in
het model via onderzoek
Bij individu: Uitvragen
Bij doelgroep: bv. Enquête
Wetenschappelijk onderzoek:
o Gezond eten
o Sporten
o Roken
o Blowen
o Delinquent gedrag
1.2.2 Motivatie als proces: Transtheoretisch model
van gedragsverandering
, Onderliggend: Motivatie
o Motivatie: Bereidheid om bepaald gedrag te vertonen
o Intentie: Is een uitingsvorm van motivatie
Per fase van motivatie
o Is een andere aanpak vereist
o Veel mensen weten wel dat, wat ze doen, niet goed of ongezond is
Zoals onveilig vrijen, roken, pesten, spijbelen,...
o Ze kunnen er zich niet toe zetten of twijfelen
1.3 Hoe kan je mensen beïnvloeden?
1.3.1 Behavioral change techniques (BCT’s)
Behavioral change techniques (BCT’s) of gedragsveranderingstechnieken
o Gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek naar wat werkt en/of theorie of
evidence-based
o Vergroot de kans op effectieve gedragsverandering
Ethisch gezien: Mensen hebben recht op de best mogelijke voorziening
Efficiënt omgaan met tijd en geld
o Taxonomy
Honderden van dit soort technieken, gerubriceerd in taxonomieën en kunnen
gecombineerd worden tot interventies
Bv. Voorlichten over alternatieven, rolmodellen,..
o BCT’s moeten altijd worden aangepast aan de context en de doelgroep
Last but not least
o Wil niet teveel
o Ego-depletie
o In de praktijk soms te veelomvattende en zware programma’s
o Liever concrete doelen en kleine interventies
o Mogelijkheid om succeservaringen op te doen.
2 Beïnvloeden van gedrag
2.1 Onbewuste invloeden
2.1.1 Subliminale priming
Algemene uitleg
o Subliminale priming:
Als je visuele beelden aan iemand laat zien zo kort dat die persoon het bewust niet
heeft gezien maar onbewust wel heeft waargenomen, dan maak je gebruik van
subliminale priming.
o Wat werkt/wat niet?
Subliminale priming werkt enkel als de prime aansluit bij de toestand waarin de
ontvanger zich bevind.
Experimenten Subliminale priming
o Vb 1) Subliminale reclame: Vicary idee (coca cola) en de betere versie uitgevoerd in
het experiment van Karremans (p. 423)
Ze maakte de helft van hun proefpersonen dorstig door ze te laten zuigen op een
zout drop, de andere helft niet. Dan moesten ze een computer taak maken waardat
psychologie
Inhoud
1 Inleiding Sociale psychologie...............................................................................................................3
1.1 Inleiding........................................................................................................................................3
1.2 Wat bepaald gedrag (determinanten)..........................................................................................3
1.3 Hoe kan je mensen beïnvloeden?.................................................................................................4
2 Beïnvloeden van gedrag......................................................................................................................4
2.1 Onbewuste invloeden...................................................................................................................4
2.2 Gedragsbeïnvloeding....................................................................................................................6
3 Het zelf................................................................................................................................................7
3.1 Nabespreking interview en documentaire....................................................................................7
3.2 Het zelfbewustzijn........................................................................................................................8
3.3 Introspectie.................................................................................................................................10
3.4 Zelfperceptie...............................................................................................................................10
3.5 Vele kanten aan het ik................................................................................................................12
3.6 Documentaire: Perfect me..........................................................................................................13
4 Cognitieve vertekeningen (bias)........................................................................................................14
4.1 30 cognitive biases en psychological misjudgments...................................................................14
5 Emoties en sociale interacties...........................................................................................................25
5.1 Wat zijn emoties?.......................................................................................................................25
5.2 Emoties leiden tot actie..............................................................................................................27
5.3 Emoties en bepaalde begrippen.................................................................................................28
6 Dwingende controle/coercive control...............................................................................................30
6.1 Wat is dwingende controle/coercive control..............................................................................30
6.2 De gevolgen en impact van dwingende controle........................................................................30
6.3 De tekenen/signalen van dwingende controle...........................................................................31
6.4 Suïcidaal gedrag..........................................................................................................................32
6.5 Agressie en agressief gedrag?.....................................................................................................34
7 Desegregatie, de contactheorie en het jigsaw model........................................................................36
7.1 Inleiding......................................................................................................................................36
7.2 Onderzoek van Morton Deutsch en Mary Ellen Collins (1951)...................................................36
7.3 The nature of prejudice..............................................................................................................37
, 7.4 Jigsaw model..............................................................................................................................39
8 Examenvragen...................................................................................................................................40
8.1 Inleidende les..............................................................................................................................40
8.2 Beïnvloeden van gedrag.............................................................................................................40
8.3 Docu ‘Perfect me’.......................................................................................................................40
8.4 Het zelf........................................................................................................................................40
8.5 Cognitieve vertekeningen...........................................................................................................40
8.6 Emoties en sociale interactie......................................................................................................40
8.7 Dwingende controle/docu Strohalm...........................................................................................41
8.8 Desegregatie, contacttheorie en jigsaw model + dynamisch perspectuef op geweld in
familierelaties...................................................................................................................................41
,1 Inleiding Sociale psychologie
1.1 Inleiding
Praktijk
(te) snel naar oplossingen gegrepen
Gebrekkige analyse vooraf
o Wat zijn nu precies de determinanten van het probleem/gedrag
Kiezen voor een methode vanuit eigen voorkeuren
o Omdat deze ‘leuk’ of vertrouwd zijn
o Omdat je er subsidies voor krijgt
Bv. Antipestprogramma’s
1.2 Wat bepaald gedrag (determinanten)
1.2.1 Theorie van gepland gedrag (TPB)
De theorie helpt begrijpen hoe gedrag tot stand komt
o Dus aan welke psychologische ‘knoppen’ je kan draaien om dat gedrag te
veranderen.
o Helpt je handelen als professional beter onderbouwen
o Maakt interventies gerichter
Determinanten
o Attitude
Hoe belangrijk, nuttig, plezierig, leuk, stom etc. vind men het gedrag? (gestuurd door
waargenomen voor-en nadelen)
o Subjectieve normen
Wat denkt men dat anderen in de eigen omgeving vinden van het gedrag (sociale
omgeving)
o Waargenomen gedragscontrole
Denkt men in staat te zijn het gedrag uit te voeren (hoe je het moet doen)
Zowel op doelgroepsniveau als op individueel niveau
o Altijd goed kijken of het bij een individu of doelgroep waar het zwaartepunt ligt in
het model via onderzoek
Bij individu: Uitvragen
Bij doelgroep: bv. Enquête
Wetenschappelijk onderzoek:
o Gezond eten
o Sporten
o Roken
o Blowen
o Delinquent gedrag
1.2.2 Motivatie als proces: Transtheoretisch model
van gedragsverandering
, Onderliggend: Motivatie
o Motivatie: Bereidheid om bepaald gedrag te vertonen
o Intentie: Is een uitingsvorm van motivatie
Per fase van motivatie
o Is een andere aanpak vereist
o Veel mensen weten wel dat, wat ze doen, niet goed of ongezond is
Zoals onveilig vrijen, roken, pesten, spijbelen,...
o Ze kunnen er zich niet toe zetten of twijfelen
1.3 Hoe kan je mensen beïnvloeden?
1.3.1 Behavioral change techniques (BCT’s)
Behavioral change techniques (BCT’s) of gedragsveranderingstechnieken
o Gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek naar wat werkt en/of theorie of
evidence-based
o Vergroot de kans op effectieve gedragsverandering
Ethisch gezien: Mensen hebben recht op de best mogelijke voorziening
Efficiënt omgaan met tijd en geld
o Taxonomy
Honderden van dit soort technieken, gerubriceerd in taxonomieën en kunnen
gecombineerd worden tot interventies
Bv. Voorlichten over alternatieven, rolmodellen,..
o BCT’s moeten altijd worden aangepast aan de context en de doelgroep
Last but not least
o Wil niet teveel
o Ego-depletie
o In de praktijk soms te veelomvattende en zware programma’s
o Liever concrete doelen en kleine interventies
o Mogelijkheid om succeservaringen op te doen.
2 Beïnvloeden van gedrag
2.1 Onbewuste invloeden
2.1.1 Subliminale priming
Algemene uitleg
o Subliminale priming:
Als je visuele beelden aan iemand laat zien zo kort dat die persoon het bewust niet
heeft gezien maar onbewust wel heeft waargenomen, dan maak je gebruik van
subliminale priming.
o Wat werkt/wat niet?
Subliminale priming werkt enkel als de prime aansluit bij de toestand waarin de
ontvanger zich bevind.
Experimenten Subliminale priming
o Vb 1) Subliminale reclame: Vicary idee (coca cola) en de betere versie uitgevoerd in
het experiment van Karremans (p. 423)
Ze maakte de helft van hun proefpersonen dorstig door ze te laten zuigen op een
zout drop, de andere helft niet. Dan moesten ze een computer taak maken waardat
