2022-
2023
Klinische psychiatrie
SAMENVATTING VUB
, 1. Gebruik van de DSM-V
1.1 Inleiding
1.1.1 Psychopathologie
‘Wetenschap of studie van het geestelijk of psychisch lijden’
Twee benaderingen:
o Syndroombenadering: psychologie van het pathologische (gegroepeerde entiteiten):
samenhangend geheel van klachten en symptomen. (DSM-V)
Verzameling van symptomen beschrijven bv. depressie, samenhang van alle
klachten zijn symptomen
Somatiek: lichamelijk functioneren
o Symptoombenadering: pathologie van het psychische (algemene psychische processen
of functies)
Behandeling op maat van de patiënt, handelingsgerichte behandeling, niet enkel
kijken naar de syndromen maar ook symptomen
Twee typen diagnosen:
o Syndroomdiagnose of descriptieve diagnose: deze diagnose is alleen beschrijvend en
geeft geen informatie over de redenen en manier van ontstaan
Weet niet wat deze patient nu depressief maakt, wat zijn de factoren, als je dit
niet weet is het moeilijk om een behandeling op maat te maken.
o Structuurdiagnose: deze diagnose geeft naast een beschrijving van de symptomatologie
aan waardoor en op welke wijze het syndroom ontstaan is (m.a.w. niet enkel een
diagnose)
Factoren die iemand kwetsbaar maken = (predisponerende of voorbeschikkende
factoren) vb. genetica
Factoren die de stoornis uitlokken = (precipiterende of uitlokkende factoren) vb.
canabis kan een psychose triggeren
Factoren die de stoornis onderhouden= (perpetuerende of onderhoudende
factoren) Zaken in kaart gebracht, zaken die blijven evolueren, factoren die de
zaken op een negatieve manier in stand houden.
1
, 1.1.2 Psychiatrische stoornis
‘Abnormaal’ verschijnsel
o Afwijkend van de sociale norm of van wat in de cultuur als ‘normaal’ gedrag geldt.
o Veroorzaakt ongemak, lijden of bezorgdheid bij de betrokkene en/of de omgeving
! Psychiatrische klacht niet hetzelfde als psychiatrische stoornis
Medisch model (‘disease’) biopsychosociaal model
o Etiologie (ontstaan)
Oorzakelijke factoren (predispositie)
Uitlokkende factoren (precipitatie)
In stand houdende factoren (perpetuatie)
o Pathogenese (ontwikkeling)
o Prognose (natuurlijk beloop)
o Behandeling (Preventie/Therapie)
Psychologisch model
o Ziektebeleving (‘illness’)
Sociologisch model
o Ziekterol
o Alle factoren die niet per se vast staan verklaren samen de ziekte
Klinische psychiatrie = care, quality of life
Symptoombendaring behandeling op maat van de patient
Bio-psycho-sociaal model
Kwetsbaarheid rescilence of veerkrachtigheid
2
, Ingrijpende levensgebeurtenissen = Life events = stressoren
o Stress kan positief zijn MAAR als stress chronisch is & mechanisme onvoldoende op kan
reageren gaat deze maken dat we gaan decompenseren, kan zowel lichamelijk zijn
(somatisch) maar kan ook op psychisch vlak (angst en stemmingsstoornissen)
1.2 classificatie
1.2.1 algemeen
Doel:
o Orde scheppen
o Fenomenen groeperen (Klinische klachten gaan groeperen)
o Gemeenschappelijke taal ontwikkelen
Ideaal:
o Perfecte representatie van onderliggende realiteit en diversiteit
o Voorspelt verloop, oorzaken, reacties op behandeling
o Ideaal scenario: zou systeem iets moeten zeggen over wat de patiënt zo maakt & wat is
het verloop en hoe zal deze reageren op deze bepaalde handeling niet zo in realiteit
Nuttig:
o Communicatiemiddel
o Registratiemiddel
Kritiek: men kan enkel diagnoses stellen, men kan met een classificatie nooit verklaren.
Categoriale Dimensionale classificatie Prototypische classificatie
classificatie
Uitganspunt Er is een kwalitatief Er is een kwantitatief Er is een grote variabiliteit bij
onderscheid (alles of onderscheid (meer of individuen, die anderzijds ook
niets) tussen ziek en minder) tussen ziek en veel kenmerken gemeen
gezond, normaal en gezond, normaal en hebben.
abnormaal. abnormaal.
Beperkt voor
Continuüm van klachten: persoonlijkheidsproblematiek
licht, matig naar ernstig
bruikbaarder in praktijk
Werkwijze Psychiatrische Personen of psychiatrische Psychiatrische stoornissen
stoornissen worden stoornissen worden worden onderverdeeld naar de
onderverdeeld in gesitueerd op een dimensie mate waarin ze gelijken op een
duidelijk afgebakende of continuüm. prototypisch voorbeeld.
klassen, die elkaar niet
overlappen.
3
2023
Klinische psychiatrie
SAMENVATTING VUB
, 1. Gebruik van de DSM-V
1.1 Inleiding
1.1.1 Psychopathologie
‘Wetenschap of studie van het geestelijk of psychisch lijden’
Twee benaderingen:
o Syndroombenadering: psychologie van het pathologische (gegroepeerde entiteiten):
samenhangend geheel van klachten en symptomen. (DSM-V)
Verzameling van symptomen beschrijven bv. depressie, samenhang van alle
klachten zijn symptomen
Somatiek: lichamelijk functioneren
o Symptoombenadering: pathologie van het psychische (algemene psychische processen
of functies)
Behandeling op maat van de patiënt, handelingsgerichte behandeling, niet enkel
kijken naar de syndromen maar ook symptomen
Twee typen diagnosen:
o Syndroomdiagnose of descriptieve diagnose: deze diagnose is alleen beschrijvend en
geeft geen informatie over de redenen en manier van ontstaan
Weet niet wat deze patient nu depressief maakt, wat zijn de factoren, als je dit
niet weet is het moeilijk om een behandeling op maat te maken.
o Structuurdiagnose: deze diagnose geeft naast een beschrijving van de symptomatologie
aan waardoor en op welke wijze het syndroom ontstaan is (m.a.w. niet enkel een
diagnose)
Factoren die iemand kwetsbaar maken = (predisponerende of voorbeschikkende
factoren) vb. genetica
Factoren die de stoornis uitlokken = (precipiterende of uitlokkende factoren) vb.
canabis kan een psychose triggeren
Factoren die de stoornis onderhouden= (perpetuerende of onderhoudende
factoren) Zaken in kaart gebracht, zaken die blijven evolueren, factoren die de
zaken op een negatieve manier in stand houden.
1
, 1.1.2 Psychiatrische stoornis
‘Abnormaal’ verschijnsel
o Afwijkend van de sociale norm of van wat in de cultuur als ‘normaal’ gedrag geldt.
o Veroorzaakt ongemak, lijden of bezorgdheid bij de betrokkene en/of de omgeving
! Psychiatrische klacht niet hetzelfde als psychiatrische stoornis
Medisch model (‘disease’) biopsychosociaal model
o Etiologie (ontstaan)
Oorzakelijke factoren (predispositie)
Uitlokkende factoren (precipitatie)
In stand houdende factoren (perpetuatie)
o Pathogenese (ontwikkeling)
o Prognose (natuurlijk beloop)
o Behandeling (Preventie/Therapie)
Psychologisch model
o Ziektebeleving (‘illness’)
Sociologisch model
o Ziekterol
o Alle factoren die niet per se vast staan verklaren samen de ziekte
Klinische psychiatrie = care, quality of life
Symptoombendaring behandeling op maat van de patient
Bio-psycho-sociaal model
Kwetsbaarheid rescilence of veerkrachtigheid
2
, Ingrijpende levensgebeurtenissen = Life events = stressoren
o Stress kan positief zijn MAAR als stress chronisch is & mechanisme onvoldoende op kan
reageren gaat deze maken dat we gaan decompenseren, kan zowel lichamelijk zijn
(somatisch) maar kan ook op psychisch vlak (angst en stemmingsstoornissen)
1.2 classificatie
1.2.1 algemeen
Doel:
o Orde scheppen
o Fenomenen groeperen (Klinische klachten gaan groeperen)
o Gemeenschappelijke taal ontwikkelen
Ideaal:
o Perfecte representatie van onderliggende realiteit en diversiteit
o Voorspelt verloop, oorzaken, reacties op behandeling
o Ideaal scenario: zou systeem iets moeten zeggen over wat de patiënt zo maakt & wat is
het verloop en hoe zal deze reageren op deze bepaalde handeling niet zo in realiteit
Nuttig:
o Communicatiemiddel
o Registratiemiddel
Kritiek: men kan enkel diagnoses stellen, men kan met een classificatie nooit verklaren.
Categoriale Dimensionale classificatie Prototypische classificatie
classificatie
Uitganspunt Er is een kwalitatief Er is een kwantitatief Er is een grote variabiliteit bij
onderscheid (alles of onderscheid (meer of individuen, die anderzijds ook
niets) tussen ziek en minder) tussen ziek en veel kenmerken gemeen
gezond, normaal en gezond, normaal en hebben.
abnormaal. abnormaal.
Beperkt voor
Continuüm van klachten: persoonlijkheidsproblematiek
licht, matig naar ernstig
bruikbaarder in praktijk
Werkwijze Psychiatrische Personen of psychiatrische Psychiatrische stoornissen
stoornissen worden stoornissen worden worden onderverdeeld naar de
onderverdeeld in gesitueerd op een dimensie mate waarin ze gelijken op een
duidelijk afgebakende of continuüm. prototypisch voorbeeld.
klassen, die elkaar niet
overlappen.
3
