Aansprakelijkheidsverzekering & onderzoeksmethodologie
1. De burgerlijke aansprakelijkheid: Art. 1382 – 1386bis B.W.
1.1 Wat is aansprakelijkheid?
De term ‘aansprakelijkheid’ komt van ‘kunnen aangesproken worden’ om de schade te
vergoeden. Als je aansprakelijk bent, ben je dus iets verschuldigd. Je moet m.a.w. iets presteren.
Wat en hoeveel dat ‘iets’ is, hangt af van de soort aansprakelijkheid.
1.2 Aansprakelijkheid versus verantwoordelijkheid
Aansprakelijkheid houdt in dat je op grond van een juridische reden gehouden bent tot een
bepaalde prestatie of schadeloosstelling tegenover een ander persoon.
Bijgevolg bepaalt de wet of de rechtsspraak of iemands gedrag leidt tot aansprakelijkheid (regel
van de goede huisvader).
Bv. Bij de regel van de goede huisvader gaat men het gedrag vergelijken met een normaal,
gemiddeld persoon en kijken of dat die in de situatie hetzelfde zou hebben gehandeld en indien dit
niet het geval is ben je in fout.
Bij verantwoordelijkheid speelt de morele element een rol. Dit heeft vooreerst het gevolg dat dit
door elke persoon anders wordt ervaren. Bovendien voelt iemand zich vaak aansprakelijk,
terwijl hij dat wettelijk gezien NIET is. Hij zal in dat geval dan ook niet aangesproken kunnen
worden.
Je kunt juridisch aansprakelijk zijn en je moreel niet verantwoordelijk voelen of je kunt je
moreel verantwoordelijk voelen maar juridisch niet aansprakelijk worden gesteld.
Bv. Je kind heeft de school in brand laten vliegen. In dit geval kunnen de ouders er niets aan doen,
ze voelen zich moreel niet verantwoordelijk maar zijn in de juridische zin wel aansprakelijk voor
hun minderjarig kind.
De morele verantwoordelijkheid brengt geen juridische gevolgen met zich mee. Er is bijgevolg
geen schadevergoeding verschuldigd.
Bv. Je hebt koorts en je ligt in bed, je vraagt aan je broer om medicatie bij de apotheker op te halen
en hij wordt onderweg aangereden door een dronken chauffeur en beland in het ziekenhuis. Quid?
Broer in bed – Deze voelt zich moreel verantwoordelijk voor het ongeval, er is gevoel van
schuld.
Dronken chauffeur – Deze gaat de juridische aansprakelijk dragen voor het ongeval omdat
het zo in de wet omschreven staat. Het is een strafrechtelijke fout om dronken te rijden.
1
, 2. Strafrechtelijke aansprakelijkheid
Bij strafrechtelijke aansprakelijkheid hebben we het over afdwingbare en geschreven wetten
van openbare orde. Het gevolg van dergelijke aansprakelijkheid is een straf in de vorm van
gevangenis, boete, werkstraf,… voor een gepleegd misdrijf.
Je wordt strafrechtelijk aansprakelijk wanneer je een inbreuk doet op het strafwet. Er is niet per
se schade, de aanwezigheid van een fout volstaat.
Bv. Als je als verzekeraar bewust je klant gaat oververzekeren.
Een misdrijf is dus een inbreuk op de regels van het strafrecht. Het impliceert dus het
plegen van een misdrijf, het overtreden van een regel uit het strafwetboek of een
bijzondere strafwet (drugswet).
Het strafrecht, en ook de strafrechtelijke aansprakelijkheid, behoort tot het publiek recht.
- Het publiek recht regelt en beschermt de ganse gemeenschap. Via de regels van het
strafrecht wordt het algemeen belang gewaarborgd en bestraft en regelt NIET het
individueel belang.
- Altijd verhouding met Overheid (Overheid – Burgers; Overheid – Overheid; Werking en
inrichting van de Overheid Bv. Fiscaal recht, Staatsrecht, strafrecht, etc.)
- Het misdrijf brengt een rechtstreekse verhouding tot stand tussen diegene die het
misdrijf pleegde en de Staat. Zelfs al werd door het misdrijf een burger zijn belang
geschaad, toch is de vervolgende partij NIET de burger, maar WEL een overheidsorgaan
dat optreedt in naam van de gemeenschap. Ook de strafuitvoering is in handen van de
Overheid.
- De belangen van de burger worden behartigd via het burgerlijk recht.
Bv. In geval dat een persoon iemand zou vermoorden of willen vermoorden, gaat het strafrecht
optreden aangezien het een inbreuk is van de openbare orde en het algemeen belang. Daardoor
gaat de Overheid beslissen over de straf dat gegeven zal worden.
Indien de poging tot moord mislukt en de slachtoffer wilt de dader aanklagen, gaat het over
individueel belang en gaat dit geregeld worden door het burgerlijk recht d.m.v. een vergoeding.
Bv. Stel dat er een ontvoering in scene wordt gezet door vrienden bij een vriend en omstanders
bellen de politie die op hun beurt onderzoek doen en er meerdere kosten ontstaan. Quid?
In dit geval spreken we niet over een strafrechtelijke straf maar over een burgerrechtelijke
straf omdat er sprake is van vergoeding en geen schending van de openbare orde.
Doel van het strafrecht
- Het doel van het strafrecht is voornamelijk het vermijden van schade en NIET het
vergoeden van schade.
Bv. Een vorm van een straf gegeven door het strafrecht zou een geldboete zijn, vrijheidsberoving,
werkstraf,…
2
1. De burgerlijke aansprakelijkheid: Art. 1382 – 1386bis B.W.
1.1 Wat is aansprakelijkheid?
De term ‘aansprakelijkheid’ komt van ‘kunnen aangesproken worden’ om de schade te
vergoeden. Als je aansprakelijk bent, ben je dus iets verschuldigd. Je moet m.a.w. iets presteren.
Wat en hoeveel dat ‘iets’ is, hangt af van de soort aansprakelijkheid.
1.2 Aansprakelijkheid versus verantwoordelijkheid
Aansprakelijkheid houdt in dat je op grond van een juridische reden gehouden bent tot een
bepaalde prestatie of schadeloosstelling tegenover een ander persoon.
Bijgevolg bepaalt de wet of de rechtsspraak of iemands gedrag leidt tot aansprakelijkheid (regel
van de goede huisvader).
Bv. Bij de regel van de goede huisvader gaat men het gedrag vergelijken met een normaal,
gemiddeld persoon en kijken of dat die in de situatie hetzelfde zou hebben gehandeld en indien dit
niet het geval is ben je in fout.
Bij verantwoordelijkheid speelt de morele element een rol. Dit heeft vooreerst het gevolg dat dit
door elke persoon anders wordt ervaren. Bovendien voelt iemand zich vaak aansprakelijk,
terwijl hij dat wettelijk gezien NIET is. Hij zal in dat geval dan ook niet aangesproken kunnen
worden.
Je kunt juridisch aansprakelijk zijn en je moreel niet verantwoordelijk voelen of je kunt je
moreel verantwoordelijk voelen maar juridisch niet aansprakelijk worden gesteld.
Bv. Je kind heeft de school in brand laten vliegen. In dit geval kunnen de ouders er niets aan doen,
ze voelen zich moreel niet verantwoordelijk maar zijn in de juridische zin wel aansprakelijk voor
hun minderjarig kind.
De morele verantwoordelijkheid brengt geen juridische gevolgen met zich mee. Er is bijgevolg
geen schadevergoeding verschuldigd.
Bv. Je hebt koorts en je ligt in bed, je vraagt aan je broer om medicatie bij de apotheker op te halen
en hij wordt onderweg aangereden door een dronken chauffeur en beland in het ziekenhuis. Quid?
Broer in bed – Deze voelt zich moreel verantwoordelijk voor het ongeval, er is gevoel van
schuld.
Dronken chauffeur – Deze gaat de juridische aansprakelijk dragen voor het ongeval omdat
het zo in de wet omschreven staat. Het is een strafrechtelijke fout om dronken te rijden.
1
, 2. Strafrechtelijke aansprakelijkheid
Bij strafrechtelijke aansprakelijkheid hebben we het over afdwingbare en geschreven wetten
van openbare orde. Het gevolg van dergelijke aansprakelijkheid is een straf in de vorm van
gevangenis, boete, werkstraf,… voor een gepleegd misdrijf.
Je wordt strafrechtelijk aansprakelijk wanneer je een inbreuk doet op het strafwet. Er is niet per
se schade, de aanwezigheid van een fout volstaat.
Bv. Als je als verzekeraar bewust je klant gaat oververzekeren.
Een misdrijf is dus een inbreuk op de regels van het strafrecht. Het impliceert dus het
plegen van een misdrijf, het overtreden van een regel uit het strafwetboek of een
bijzondere strafwet (drugswet).
Het strafrecht, en ook de strafrechtelijke aansprakelijkheid, behoort tot het publiek recht.
- Het publiek recht regelt en beschermt de ganse gemeenschap. Via de regels van het
strafrecht wordt het algemeen belang gewaarborgd en bestraft en regelt NIET het
individueel belang.
- Altijd verhouding met Overheid (Overheid – Burgers; Overheid – Overheid; Werking en
inrichting van de Overheid Bv. Fiscaal recht, Staatsrecht, strafrecht, etc.)
- Het misdrijf brengt een rechtstreekse verhouding tot stand tussen diegene die het
misdrijf pleegde en de Staat. Zelfs al werd door het misdrijf een burger zijn belang
geschaad, toch is de vervolgende partij NIET de burger, maar WEL een overheidsorgaan
dat optreedt in naam van de gemeenschap. Ook de strafuitvoering is in handen van de
Overheid.
- De belangen van de burger worden behartigd via het burgerlijk recht.
Bv. In geval dat een persoon iemand zou vermoorden of willen vermoorden, gaat het strafrecht
optreden aangezien het een inbreuk is van de openbare orde en het algemeen belang. Daardoor
gaat de Overheid beslissen over de straf dat gegeven zal worden.
Indien de poging tot moord mislukt en de slachtoffer wilt de dader aanklagen, gaat het over
individueel belang en gaat dit geregeld worden door het burgerlijk recht d.m.v. een vergoeding.
Bv. Stel dat er een ontvoering in scene wordt gezet door vrienden bij een vriend en omstanders
bellen de politie die op hun beurt onderzoek doen en er meerdere kosten ontstaan. Quid?
In dit geval spreken we niet over een strafrechtelijke straf maar over een burgerrechtelijke
straf omdat er sprake is van vergoeding en geen schending van de openbare orde.
Doel van het strafrecht
- Het doel van het strafrecht is voornamelijk het vermijden van schade en NIET het
vergoeden van schade.
Bv. Een vorm van een straf gegeven door het strafrecht zou een geldboete zijn, vrijheidsberoving,
werkstraf,…
2
