Biometrie
1. Inleiding
1.1 Definities
Woord Betekenis
Bios = biologische verschijnselen
Metrein = meten
Biometrie
Meten van alle biologische verschijnselen
Antropos = mens
Logos = wetenschap
Antropologie
Wetenschap van de mens
Antropometrie Meten van de mens
Kinein = bewegen
Kinantropologie
Wetenschap van de bewegende mens
Kinantropometrie Meten van de bewegende mens
1.2 Kinantropometrie
1
,1.2.1 Vereisten van een meettechniek
1. Standaardisatie:
We willen altijd op dezelfde manier meten, dit gebeurd door het volgen van een bepaald
protocol waarin een vaste meetprocedure staat beschreven.
2. Betrouwbaar:
Meten we telkens hetzelfde resultaat (nauwkeurigheid!).
- Interbetrouwbaarheid: verschillende testafnemers
- Intrabetrouwbaarheid: dezelfde testafnemer
3. Valide:
Meten we wat men beoogt te meten?
4. Referentiewaarden:
Vergelijken of plaatsen van een gemeten waarde t.o.v. referentietabellen
5. Relevant en praktisch toepasbaar
1.2.2 Lichaamsdimensies
Het meten van lichaamsdimensies is de meest gebruikte meting in de kinantropometrie.
Deze bestaan uit verschillende componenten:
- De skeletale grootte
- Romp-lidmaat component
- De skeletale breedte van de extremiteiten
- De spiercomponent
- De vetcomponent
1.2.3 Lichaamsverhoudingen
Wordt uitgedrukt d.m.v. indexen zoals de waist/hip ratio
2
,1.2.4 Lichaamstype en -vorm
Lichaamstypologie:
Classificaties creëren waarin groepen of individuen kunnen worden geplaatst op basis van externe
somatische verschijnselen. (bv. lang en smal = ectomorf)
Sheldon (1940): Aan de hand van een schatting wordt een inschatting gemaakt van welk
type er best bij je past (genotype!)
Heath en Carter: De 3 componenten van lichaamstype worden bepaald via antropometrische
metingen (fenotype!)
1.2.5 Lichaamssamenstelling
Directe meting: bv. kadavers
Indirecte meting: een schatting op basis van metingen, zo kan de vetmassa en vetvrije massa
bepaald worden d.m.v. een onderwaterweging, antropometrie of
Bio-elektrische Impedantie Analyse
3
,1.2.6 Ontwikkelingsleeftijd, fysiologische leeftijd of maturiteit
De chronologische leeftijd is geen goed criterium voor biologische rijpheid
Er zijn nog andere manieren om de biologische rijpheid te bepalen:
1. Seksuele leeftijd
2. Dentale leeftijd
3. Morfologische leeftijd
4. Skeletale leeftijd: meest geschikte, wanneer er slechts 1 criterium is
De relatie tussen de verschillende leeftijden is niet perfect!
1.2.7 Groot motorische functies
Er zijn verschillende tests om de motorische fitheid te bepalen:
- Eurofit: 6 domeinen van motorische fitheid worden getest: kracht, spieruithouding, lenigheid,
snelheid, evenwicht en cardio-respiratoire uithouding
- Fietsergometer: cardio-respiratoire uithouding
- Shuttle run: cardio-respiratoire uithouding
1.3 Applicaties en relevantie
Wat kan de toepassing zijn van kinantropometrie?
1. Groei en verouderingsproces opvolgen
2. Sport: welke biometrische eigenschappen moet je hebben om een topsporter te worden?
3. Gezondheid: BMI en waist/hip ratio zeggen iets over gezondheid & medische risicofactoren
4. Voeding
5. Ergonomie: afstellen van een fiets, bureau, …
6. Job selectie
4
,5
,2. Meten van fysieke fitheid
Fysieke fitheid:
De eigenschap om alle dagdagelijkse dingen naar behoren uit te voeren, zonder dat vermoeidheid
optreedt en wel zodanig voldoende energie overblijft om enerzijds te genieten van de beschikbare
vrije tijd, en anderzijds om aan eventuele onverwachtse situaties het hoofd te kunnen bieden
2.1 Drie componenten van fysieke fitheid
De 3 componenten zijn afhankelijk van elkaar:
bv. een hoog lichaamsgewicht heeft positieve invloed op de handknijpkracht, maar een negatieve
invloed op het hangen met gebogen armen.
2.1.1 Fysiek-organische component
1. Lichamelijke groei:
Lichaamslengte, lichaamsgewicht en HPD
2. Cardiorespiratorisch uithoudingsvermogen:
Labo-testen of veldtesten
6
,2.1.2 Motorische component
Verwijst naar de ontwikkeling en de uitvoering van groot-motorische activiteiten.
Men spreekt vaak van motorische fitheid, welke uit verschillende dimensies bestaat:
- Kracht
- Spieruithouding
- Snelheid
- Lenigheid
- Evenwicht
2.1.3 Gedragscomponent
Bewegingsgedrag wordt bepaald door verschillende factoren zoals:
Sociale factoren, levensstijl, normen, opvattingen, cultuur, …
2.2 Gezondsheids- en prestatiegerelateerde tests
Er zijn meer criteria om prestaties te leveren!
7
, 2.3 Eurofit-testbatterij voor jongeren
De Eurofit-testbatterij meet algemene motorische eigenschappen en geen technische
sportvaardigheden of “skills”.
De testbatterij is ontwikkeld tijdens 5 seminaries:
1. Frankrijk 1978
2. Groot-Brittannië 1980
3. België 1981
4. Griekenland 1982
5. Italië 1986
Uiteindelijk is men gekomen tot een definitieve selectie van 9 tests en 7 antropometrische
metingen:
1. Lichaamsgewicht
2. Lichaamslengte
3. HPD triceps
4. HPD biceps
5. HPD subcapulair
6. HPD supraspinaal
7. HPD kuit
De 9 Eurofit-tests:
Test Component Procedure Score
Flamingo evenwichtstest Lichaamsevenwicht Aantal pogingen in 1 minuut Aantal
Sneltikken met één hand Snelheid ledematen 50 taps, 2 pogingen Seconden
Zittend reiken Lenigheid 2 pogingen Cm
Verspringen uit stand Explosieve kracht 2 pogingen Cm
Handknijpkracht Statische kracht 2 pogingen Kg
Sit-ups Rompkracht 30 seconden Aantal
Hangen met gebogen armen Functionele kracht 1 poging Seconden
Snelheid-shutle run Loopsnelheid 10 x 5m Seconden
Uithouding-shuttle run Uithouding Aantal keer 20m lopen Minuten
8
1. Inleiding
1.1 Definities
Woord Betekenis
Bios = biologische verschijnselen
Metrein = meten
Biometrie
Meten van alle biologische verschijnselen
Antropos = mens
Logos = wetenschap
Antropologie
Wetenschap van de mens
Antropometrie Meten van de mens
Kinein = bewegen
Kinantropologie
Wetenschap van de bewegende mens
Kinantropometrie Meten van de bewegende mens
1.2 Kinantropometrie
1
,1.2.1 Vereisten van een meettechniek
1. Standaardisatie:
We willen altijd op dezelfde manier meten, dit gebeurd door het volgen van een bepaald
protocol waarin een vaste meetprocedure staat beschreven.
2. Betrouwbaar:
Meten we telkens hetzelfde resultaat (nauwkeurigheid!).
- Interbetrouwbaarheid: verschillende testafnemers
- Intrabetrouwbaarheid: dezelfde testafnemer
3. Valide:
Meten we wat men beoogt te meten?
4. Referentiewaarden:
Vergelijken of plaatsen van een gemeten waarde t.o.v. referentietabellen
5. Relevant en praktisch toepasbaar
1.2.2 Lichaamsdimensies
Het meten van lichaamsdimensies is de meest gebruikte meting in de kinantropometrie.
Deze bestaan uit verschillende componenten:
- De skeletale grootte
- Romp-lidmaat component
- De skeletale breedte van de extremiteiten
- De spiercomponent
- De vetcomponent
1.2.3 Lichaamsverhoudingen
Wordt uitgedrukt d.m.v. indexen zoals de waist/hip ratio
2
,1.2.4 Lichaamstype en -vorm
Lichaamstypologie:
Classificaties creëren waarin groepen of individuen kunnen worden geplaatst op basis van externe
somatische verschijnselen. (bv. lang en smal = ectomorf)
Sheldon (1940): Aan de hand van een schatting wordt een inschatting gemaakt van welk
type er best bij je past (genotype!)
Heath en Carter: De 3 componenten van lichaamstype worden bepaald via antropometrische
metingen (fenotype!)
1.2.5 Lichaamssamenstelling
Directe meting: bv. kadavers
Indirecte meting: een schatting op basis van metingen, zo kan de vetmassa en vetvrije massa
bepaald worden d.m.v. een onderwaterweging, antropometrie of
Bio-elektrische Impedantie Analyse
3
,1.2.6 Ontwikkelingsleeftijd, fysiologische leeftijd of maturiteit
De chronologische leeftijd is geen goed criterium voor biologische rijpheid
Er zijn nog andere manieren om de biologische rijpheid te bepalen:
1. Seksuele leeftijd
2. Dentale leeftijd
3. Morfologische leeftijd
4. Skeletale leeftijd: meest geschikte, wanneer er slechts 1 criterium is
De relatie tussen de verschillende leeftijden is niet perfect!
1.2.7 Groot motorische functies
Er zijn verschillende tests om de motorische fitheid te bepalen:
- Eurofit: 6 domeinen van motorische fitheid worden getest: kracht, spieruithouding, lenigheid,
snelheid, evenwicht en cardio-respiratoire uithouding
- Fietsergometer: cardio-respiratoire uithouding
- Shuttle run: cardio-respiratoire uithouding
1.3 Applicaties en relevantie
Wat kan de toepassing zijn van kinantropometrie?
1. Groei en verouderingsproces opvolgen
2. Sport: welke biometrische eigenschappen moet je hebben om een topsporter te worden?
3. Gezondheid: BMI en waist/hip ratio zeggen iets over gezondheid & medische risicofactoren
4. Voeding
5. Ergonomie: afstellen van een fiets, bureau, …
6. Job selectie
4
,5
,2. Meten van fysieke fitheid
Fysieke fitheid:
De eigenschap om alle dagdagelijkse dingen naar behoren uit te voeren, zonder dat vermoeidheid
optreedt en wel zodanig voldoende energie overblijft om enerzijds te genieten van de beschikbare
vrije tijd, en anderzijds om aan eventuele onverwachtse situaties het hoofd te kunnen bieden
2.1 Drie componenten van fysieke fitheid
De 3 componenten zijn afhankelijk van elkaar:
bv. een hoog lichaamsgewicht heeft positieve invloed op de handknijpkracht, maar een negatieve
invloed op het hangen met gebogen armen.
2.1.1 Fysiek-organische component
1. Lichamelijke groei:
Lichaamslengte, lichaamsgewicht en HPD
2. Cardiorespiratorisch uithoudingsvermogen:
Labo-testen of veldtesten
6
,2.1.2 Motorische component
Verwijst naar de ontwikkeling en de uitvoering van groot-motorische activiteiten.
Men spreekt vaak van motorische fitheid, welke uit verschillende dimensies bestaat:
- Kracht
- Spieruithouding
- Snelheid
- Lenigheid
- Evenwicht
2.1.3 Gedragscomponent
Bewegingsgedrag wordt bepaald door verschillende factoren zoals:
Sociale factoren, levensstijl, normen, opvattingen, cultuur, …
2.2 Gezondsheids- en prestatiegerelateerde tests
Er zijn meer criteria om prestaties te leveren!
7
, 2.3 Eurofit-testbatterij voor jongeren
De Eurofit-testbatterij meet algemene motorische eigenschappen en geen technische
sportvaardigheden of “skills”.
De testbatterij is ontwikkeld tijdens 5 seminaries:
1. Frankrijk 1978
2. Groot-Brittannië 1980
3. België 1981
4. Griekenland 1982
5. Italië 1986
Uiteindelijk is men gekomen tot een definitieve selectie van 9 tests en 7 antropometrische
metingen:
1. Lichaamsgewicht
2. Lichaamslengte
3. HPD triceps
4. HPD biceps
5. HPD subcapulair
6. HPD supraspinaal
7. HPD kuit
De 9 Eurofit-tests:
Test Component Procedure Score
Flamingo evenwichtstest Lichaamsevenwicht Aantal pogingen in 1 minuut Aantal
Sneltikken met één hand Snelheid ledematen 50 taps, 2 pogingen Seconden
Zittend reiken Lenigheid 2 pogingen Cm
Verspringen uit stand Explosieve kracht 2 pogingen Cm
Handknijpkracht Statische kracht 2 pogingen Kg
Sit-ups Rompkracht 30 seconden Aantal
Hangen met gebogen armen Functionele kracht 1 poging Seconden
Snelheid-shutle run Loopsnelheid 10 x 5m Seconden
Uithouding-shuttle run Uithouding Aantal keer 20m lopen Minuten
8
