1 Sociologische verbeelding als kracht – aanvulling op nota’s uit het boek
Definitie sociologie: Sociologie is de wetenschap die zich bezig houdt met het analyseren,
beschrijven en verklaren van
1 Gedrag van en tussen mensen voor zover dat beïnvloed wordt door het feit dat zij in bepaalde
verhoudingen tot elkaar staan
2 Gedragspatronen, structuren en bindende opvattingen in hun ontstaan, voortbestaan en
veranderen
Sociologie als studieobject (=het sociale) heeft het 3 componenten: Sociaal handelen, Sociale
systemen en onderlinge interactie
Wat heeft sociologie met verbindingskracht te maken? Het studiegebied van sociologie kan worden
omschreven als het sociale als feitelijkheid. Dit houdt 2 dingen in sociale systemen en het sociaal
handelen.
Nut van sociologie? Bekijkt zowel het individueel niveau en het interpersoonlijk niveau om de
structurele component te analyseren Empirische studie van wat in een bepaalde sociale context
als moraal geldt.
Wat en hoe doet men aan sociologie? Sociologie is het sociale met twee ladingen: morele kwaliteit
en sociale als feitelijkheid je hebt actoren en systemen
Wat betekent sociologie als wetenschap? Sociale als feit kan net als ‘sociaal’ als morele kwaliteit
worden geanalyseerd vanuit twee polen
1 Sociaal handelen (Horizontale pool/interactieve)
2 Systeem (gemeenschap/verticale pool)
Tussen beide is er een circulaire causaliteit wisselwerking
Dimensies?
1 Horizontale dimensie (SOCIAAL HANDELEN, ACTOR): betrekking op sociale relaties, niveau van
interactie (één op één)
Leidt tot morele kwaliteiten onzichtbare tussen andere = interactie
Morele kwaliteit: betrokkenheid op medemensen en/of solidariteit met een gemeenschap
sociologie analyseert hoe een morele kwaliteit vorm krijgt door socialisatieprocessen (beschrijven/verklaren
van hoe mensen deze morele kwaliteit benoemen) Het is hoe we in bepaalde CONTEXTEN met elkaar omgaan
- Wederzijdse beïnvloeding
- Wordt gestructureerd (posities-relaties) door communicatie
- Communicatie: voorspelbaar, positionering geeft rust REGELS (alle gedrag is communicatie)
Elke communicatie = een relatievoorstel = positionering
o Wordt niet in elke context gerespecteerd
o Inhoud doet er niet toe (SCHEMA IN SAMENVATTING)
3 Sociale systemen (groep, collectiviteit, categorie
2 Verticale dimensie: betrekking op sociaal systeem, betrekking op grotere gemeenschap
Waarden als sociale rechtvaardigheid en solidariteit (SOCIAAL ALS FEITELIJKHIED, CONTEXT) geheel
van som van de delen
Analyseniveaus: Micro-Meso-Macro analyse, kijken naar de context
Agency-structure probleem
De eerst studie buigt zicht over het eerste deel van de circulaire causaliteit en onderzoekt de sociale
constructie van de sociale werkelijkheid, de andere buigen zich over de sociale bepaaldheid van
sociaal handelen vanuit een bepaald systeem met eigen kenmerken en wetmatigheden
, 2 Sociologische verbeelding als kracht – aanvulling op nota’s uit het boek
Sociale werkelijkheid is zowel AGENCY als STRUCTURE
Bouwstenen sociaal systeem? Posities – relaties - grens
Grondleggers sociologie
1 Max Weber: nadruk op hoe vanuit handelen met ACTOREN grotere sociale verbanden ontstaan
2 Emile Durkheim: individueel gedrag vanuit sociale feiten, kenmerken van grotere
samenlevingsverbanden (SYSTEEM)
Sociale constructie: ACTORPERSPECTIEF
ACTORPERSPECTIEF: horizontale pool sociale als feit
Focus: interactie (=wederzijdse beïnvloeding), inter-ageren van actoren
Kan tussen mensen maar ook tussen subsystemen
Door Weber uitgebreid naar Sociaal handelen = 1 van de meest centrale concepten
Sociaal handelen verschil het individuele handelen Gericht op het verleden, heden en toekomst
Typologie Max Weber
Onderscheidt sociaal handelen in 4 categorieën: Affectief-Traditioneel-Waarde rationeel-Doel
rationeel handelen
1 Affectief sociaal handelen: emotie, onbewust en niet-rationeel afhankelijk van tijd en plaats
2 Traditioneel sociaal handelen: bepaald door gewoonte/traditie je moet de zinvolheid ervan niet
inzien of er niet mee akkoord hoeft gaan
3 Waarde rationeel handelen: vanuit overtuiging resultaat is niet van belang
4 Doelrationeel handelen: vanuit het oog op bereiken van een concreet doel
Hoe actor/agency perspectief tot stand komt
Sociaal handelen oefent invloeden uit
- Interactie, wederzijdse beïnvloeding
- Interpretaties creatie van bindende gedragsnormen
- Stereotypering: vooroordelen, gebruikt om te verwijzen naar een negatieve attitude (kan ook
positief zijn) leiden tot discriminatie
Waarom is looking glass self actor? = ACTOR
Zelfbeeld als social construct zelfbeeld komt door interactie, ontwikkelt door het internaliseren
van de reactie van anderen op ons
Socioloog Cooley noemt dit “The looking glass self” = De identiteit komt tot stand omdat mensen zich
voortdurend afvragen hoe zij er in de ogen van anderen uitzien en beoordeeld zullen worden
Wat zijn sociale gevolgen, perverse effecten? = ACTOR
Wanneer mensen elkaar benaderen vanuit een bepaalde definitie van de situatie, die verwachting de
ander dwingt om aan dat beeld te voldoen
Ze ontstaan wanneer er onvoldoende is om enkel te werken aan individuele redelijkheid om het
sociale te beïnvloeden
Socioloog Merthon noemt dit “Self-fulfilling prophecy”, verschijnsel dat voorspellingen uitkomen
omdat ze als voorspelling het gedrag van actoren bepalen
Daartegenover: self-denying prophecy, zelfvernietigende uitspraak
Definitie sociologie: Sociologie is de wetenschap die zich bezig houdt met het analyseren,
beschrijven en verklaren van
1 Gedrag van en tussen mensen voor zover dat beïnvloed wordt door het feit dat zij in bepaalde
verhoudingen tot elkaar staan
2 Gedragspatronen, structuren en bindende opvattingen in hun ontstaan, voortbestaan en
veranderen
Sociologie als studieobject (=het sociale) heeft het 3 componenten: Sociaal handelen, Sociale
systemen en onderlinge interactie
Wat heeft sociologie met verbindingskracht te maken? Het studiegebied van sociologie kan worden
omschreven als het sociale als feitelijkheid. Dit houdt 2 dingen in sociale systemen en het sociaal
handelen.
Nut van sociologie? Bekijkt zowel het individueel niveau en het interpersoonlijk niveau om de
structurele component te analyseren Empirische studie van wat in een bepaalde sociale context
als moraal geldt.
Wat en hoe doet men aan sociologie? Sociologie is het sociale met twee ladingen: morele kwaliteit
en sociale als feitelijkheid je hebt actoren en systemen
Wat betekent sociologie als wetenschap? Sociale als feit kan net als ‘sociaal’ als morele kwaliteit
worden geanalyseerd vanuit twee polen
1 Sociaal handelen (Horizontale pool/interactieve)
2 Systeem (gemeenschap/verticale pool)
Tussen beide is er een circulaire causaliteit wisselwerking
Dimensies?
1 Horizontale dimensie (SOCIAAL HANDELEN, ACTOR): betrekking op sociale relaties, niveau van
interactie (één op één)
Leidt tot morele kwaliteiten onzichtbare tussen andere = interactie
Morele kwaliteit: betrokkenheid op medemensen en/of solidariteit met een gemeenschap
sociologie analyseert hoe een morele kwaliteit vorm krijgt door socialisatieprocessen (beschrijven/verklaren
van hoe mensen deze morele kwaliteit benoemen) Het is hoe we in bepaalde CONTEXTEN met elkaar omgaan
- Wederzijdse beïnvloeding
- Wordt gestructureerd (posities-relaties) door communicatie
- Communicatie: voorspelbaar, positionering geeft rust REGELS (alle gedrag is communicatie)
Elke communicatie = een relatievoorstel = positionering
o Wordt niet in elke context gerespecteerd
o Inhoud doet er niet toe (SCHEMA IN SAMENVATTING)
3 Sociale systemen (groep, collectiviteit, categorie
2 Verticale dimensie: betrekking op sociaal systeem, betrekking op grotere gemeenschap
Waarden als sociale rechtvaardigheid en solidariteit (SOCIAAL ALS FEITELIJKHIED, CONTEXT) geheel
van som van de delen
Analyseniveaus: Micro-Meso-Macro analyse, kijken naar de context
Agency-structure probleem
De eerst studie buigt zicht over het eerste deel van de circulaire causaliteit en onderzoekt de sociale
constructie van de sociale werkelijkheid, de andere buigen zich over de sociale bepaaldheid van
sociaal handelen vanuit een bepaald systeem met eigen kenmerken en wetmatigheden
, 2 Sociologische verbeelding als kracht – aanvulling op nota’s uit het boek
Sociale werkelijkheid is zowel AGENCY als STRUCTURE
Bouwstenen sociaal systeem? Posities – relaties - grens
Grondleggers sociologie
1 Max Weber: nadruk op hoe vanuit handelen met ACTOREN grotere sociale verbanden ontstaan
2 Emile Durkheim: individueel gedrag vanuit sociale feiten, kenmerken van grotere
samenlevingsverbanden (SYSTEEM)
Sociale constructie: ACTORPERSPECTIEF
ACTORPERSPECTIEF: horizontale pool sociale als feit
Focus: interactie (=wederzijdse beïnvloeding), inter-ageren van actoren
Kan tussen mensen maar ook tussen subsystemen
Door Weber uitgebreid naar Sociaal handelen = 1 van de meest centrale concepten
Sociaal handelen verschil het individuele handelen Gericht op het verleden, heden en toekomst
Typologie Max Weber
Onderscheidt sociaal handelen in 4 categorieën: Affectief-Traditioneel-Waarde rationeel-Doel
rationeel handelen
1 Affectief sociaal handelen: emotie, onbewust en niet-rationeel afhankelijk van tijd en plaats
2 Traditioneel sociaal handelen: bepaald door gewoonte/traditie je moet de zinvolheid ervan niet
inzien of er niet mee akkoord hoeft gaan
3 Waarde rationeel handelen: vanuit overtuiging resultaat is niet van belang
4 Doelrationeel handelen: vanuit het oog op bereiken van een concreet doel
Hoe actor/agency perspectief tot stand komt
Sociaal handelen oefent invloeden uit
- Interactie, wederzijdse beïnvloeding
- Interpretaties creatie van bindende gedragsnormen
- Stereotypering: vooroordelen, gebruikt om te verwijzen naar een negatieve attitude (kan ook
positief zijn) leiden tot discriminatie
Waarom is looking glass self actor? = ACTOR
Zelfbeeld als social construct zelfbeeld komt door interactie, ontwikkelt door het internaliseren
van de reactie van anderen op ons
Socioloog Cooley noemt dit “The looking glass self” = De identiteit komt tot stand omdat mensen zich
voortdurend afvragen hoe zij er in de ogen van anderen uitzien en beoordeeld zullen worden
Wat zijn sociale gevolgen, perverse effecten? = ACTOR
Wanneer mensen elkaar benaderen vanuit een bepaalde definitie van de situatie, die verwachting de
ander dwingt om aan dat beeld te voldoen
Ze ontstaan wanneer er onvoldoende is om enkel te werken aan individuele redelijkheid om het
sociale te beïnvloeden
Socioloog Merthon noemt dit “Self-fulfilling prophecy”, verschijnsel dat voorspellingen uitkomen
omdat ze als voorspelling het gedrag van actoren bepalen
Daartegenover: self-denying prophecy, zelfvernietigende uitspraak
