Samenvatting - Onderwijs in een gekleurde samenleving

Onderwijs in een gekleurde samenleving (Orhan Agirdag)



Hoofdstuk 1: waar gaat het over?

1.1: twee gekleurde klasfoto’s

Klas 2A vs 2B

- Etnisch bijna homogeen vs 6 Turken (geen andere nationaliteiten)
- Veelal uit middenklasse vs armoede en precaire jobs
- Wordt gezien als een gezonde mix (2It en 2Tur) vs geen mix
- Ouders (autochtoon en allochtoon) willen hun kinderen in deze klas vs duidelijk de B klas

1.2: etniciteit

Etniciteit= maatschappelijk veronderstelde gemeenschappelijke afkomst van een groep mensen

- etnische groep is dus een groep mensen van wie gedacht wordt dat ze een
gemeenschappelijke afkomst hebben
- meerderheidsgroepen hebben dus ook een etniciteit, feit dat dit vaak niet zo gezin wordt is
‘dispensatie van etniciteit’)

Etnisch ≠ exotisch (frieten z̄ even exotisch als kebab)

1.3: afkomst op basis van …

Klas 2B leerlingen werden in de jaren 90 niet gezien als moslims, maar als turken  VB had geen
probleem met islamisering, maar met ‘vreemdelingenprobleem’

Uiterlijke kenmerken + religie + land van herkomst  belangrijke factoren voor afbakenen etnische
groepen

Etniciteit is multidimensionaal, 4 dimensies

1) Etniciteit slaat in W-Europa meestal op nationale/regionale origine
a. Inboorlingen (autochtonen) blijven in Vlaanderen de grootste groep
 aandeel w̄ wel kleiner
 2e groep z̄ Nederlanders
b. Patronen van verdeling gastarbeiders nog altijd zichtbaar
 concentratie in steden en rond de mijnen
 waren vooral laagopgeleide migranten)
c. Vanaf 21e eeuw veel hogere heterogeniteit
 bv ook hoogopgeleiden immigranten uit oorlogsgebieden
 = ‘superdiversiteit’
 veel jonge migranten  duidelijk zichtbaar in de scholen
d. Indicatoren origine:
 vroeger nationaliteit  nu minder door grootschalige naturalisatie
 geboorteland van (groot)ouders (1 e, 2e en 3e generatie migranten)  beste
indicator voor etnisch-nationale achtergrond
2) Moedertaal (etnolinguïstische groepen)
a. Talen die we van thuis uit meekrijgen bepalen hoe we ons identificeren
b. 2020 ±30% kinderen in Vlaanderen niet NL-talig opgevoed

, i. Worden anderstalig genoemd, maar zijn in de praktijk meestal meertalig 
gelijktijdig of opeenvolgend tweetalig
3) Religie (etnisch-religieuze groepen)
a. Be ± 62% christen, ±30 atheïsten/agnosten en ± 8% moslim (verwacht w̄ dat
christenen meer een minderheid zullen worden)
b. Sinds 9/11 veel discussies over etnisch-religieuze diversiteit over islam  aandeel
moslims w̄ overschat (schatting = 27%)
4) Ras
a. 2 invullingen:
i. Biologisch-genetisch afgebakende groep (1)
ii. Sociale constructie (2)
b. (1) Tot na WO2 werd ras gezien als biologisch-genetisch afgebakende groep
 gesteund door wetenschappers zoals sociaal darwinisten
 maar strikt biologische mensenrassen zijn in werkelijkheid niet te
onderscheiden
c. (2) Nu eerder sociale constructie
 ras is dan een groep die gekenmerkt wordt door gelijkenissen in zichtbare
uiterlijke kenmerken (huidskleur, vorm ogen, stijl haren, etc)

1.4: wat met (multi)cultuur?

Cultuur ≠ etniciteit

Definitie cultuur: gedeeld interpretatiekader bij een groep van mensen waaruit gelijkaardige
houdingen en handelingen ontstaan

- 3 belangrijke elementen in de definitie
 Groep mensen
 Interpretatiekader delen
 Gelijkaardige houdingen en handelingen

Verband etniciteit en cultuur:

- Etnische achtergrond kan een bron zijn van gedeelde betekenissen doordat dimensies van
etniciteit gedeeld interpretatiekader met zich meebrengen (bv eten voor gelovigen is anders
dan voor atheïsten)
- Cultuur is breder dan etniciteit
 Gedeelde betekenissen hebben ook andere bronnen dan etniciteit (bv sociale klasse,
leeftijd, gender, etc)
 Multiculturele samenleving kan ook ontstaan in een samenleving die niet multi-
etnisch is (andere culturen arbeiders en bedienden bv)
- Gedeeld interpretatiekader leidt tot gelijkaardige houdingen en handelingen, niet identiek
(interpretatie mogelijk)
 Er is dus een ‘gedeeld repertoire’ waaruit de leden inspiratie halen, leden leggen hun
eigen accenten (bv wel of geen alcohol drinken bij moslims)
- Niet alle dimensies van etniciteit zijn cultureel
 Etnisch-raciale verschillen staan bv vaak los van culturele verschillen  bv zwarte
moslims vs zwarte christenen

1.5: wat is identiteit dan?