Week 1 – Introductie
Ethiek = een bepaalde manier van naar de werkelijkheid kijken.
Optiek = manier waarop je naar de werkelijkheid kijkt. Er zijn verschillende optieken, namelijk;
Perspectief Toelichting
Economisch Als beursgenoteerd bedrijf ben je verplicht winst te maken (winstmaximalisatie)
Politiek Vaardigheden en houding van de medewerker passen bij de functie die hij vervult
Juridisch Is het wel of niet in strijd met de door de overheid geformaliseerde regels
Medisch Het verbeteren van de gezondheid en het voorkomen van een vroegtijdige dood
Sociaal De gevolgen voor de omgeving en de samenleving
Ethisch Menswaardig behoren te handelen
Binnen een optiek bestaan er verschillende visies. Visies zijn standpunten die je kunt innemen, eigen
meningen enz. Vanuit verschillende visies kun je kijken naar een studieobject (= onderwerp van
onderzoek).
Er zijn 3 soorten ethiek;
1) Normatief/prescriptief: hoe je dient te handelen
2) Descriptief: beschrijvende ethiek, zoals enquêteresultaten
3) Meta-ethiek: je bekijkt de ethiek vanaf een afstandje
Moraal = het geheel van heersende opvattingen, regels, gewoonten en gebruiken (normen en
waarden) op grond waarvan menselijk gedrag en handelen wordt aangemerkt als goed of slecht, juist
of onjuist, verantwoord of onverantwoord enz.
Normen zijn concrete gedragsregels;
- Relationeel: gedragsverwachtingen over de omgang met mensen in de privésfeer, zoals gezin
en vrienden.
- Professioneel: gedragsregels die gelden in bepaalde beroepsgroepen of in bepaalde
organisaties.
- Publiek: het gedrag van burgers tegenover andere burgers en tegenover de samenleving in
zijn geheel.
Waarden zijn opvattingen over wat uiteindelijk belangrijk en nastrevenswaardig is;
- Instrumentele waarde: is geen doel in zichzelf, maar staat in dienst van een andere, hogere
waarde. Bijvoorbeeld als je veel uitgaat met vrienden en jij hiermee de waarden genot en
vriendschap nastreeft. Dan is het mogelijk dat deze waarden voor jou geen doel op zich zijn,
maar een tussenstap om een hogere waarde te realiseren, namelijk geluk.
- Intrinsieke waarde: een waarde in zichzelf, dus zonder extern doel. In het bovengenoemde
voorbeeld dus geluk.