DEONTOLOGIE
1: wat is deontologie?
= regels en waardes wanneer we deze toepassen spreken we over normen
Waarde Norm
= iets dat belangrijk gevonden maakt het in praktijk = gedragsregels
wordt en daarom het nastreven Brengen mogelijk; is afgeleid van
waard is
Daarnaast zijn er ook wetten = normen die afgedwongen worden door de wet en waarvoor je een
sanctie krijgt indien je ze niet naleeft
Deontologie = de plichtenleer van een bepaald beroep
beroepsethiek: wanneer we de beroepscode toepassen “deontologisch” (volgens de
deontologie, volgens de beroepscode)
Deontologische codes voor bepaalde beroepen
Er zijn ook verschillende soorten regels:
Beleefdheidsregels
Spelregels
Ethische regels
Geloofsregels
Wettelijke regels
o In materiële zin: voor iedereen algemeen verbindend voorschrift voor een
bepaalde groep personen
o In formele zin: door wetgever een besluit genomen die door de wetgever tot
stand is gebracht, uitgaand van een wetgevende macht
Deontologische regels = wettelijke regels in materiële zin
= gedragsnormen en juridisch afdwingbaar, bewaakt door overheidsinstanties
Regels in verband met de waardigheid van het beroep vormingsplicht, stageverplichting
Regels in verband met de praktische afspraken onderlinge correspondentie,
kledijvoorschriften
Regels in verband met discretie, beroepsgeheim
Protectionistische, beschermende maatregelen beperkingen inzake reclame
,Wat is ethiek?
= de wetenschap van de moraal nadenken over morele dilemma’s, gewetensvol handelen
= proberen handelen naar waarden en normen dat het voor iedereen goed is
Beroepsethiek
= een geheel van waarden en normen die het handelen van een (lid van) een beroepsgroep stuurt of
zou moeten sturen beschreven in een beroepscode
Bronnen van het recht
De wet in materiële zin
De gewoonte
De rechtspraak
De rechtsleer
Mutatis mutandis gelden deze bronnen ook voor deontologische regels
Aansprakelijkheid binnen de deontologie
Er kunnen ook inbreuken zijn op deze deontologische regels. Inbreuken leiden doorgaans tot
aansprakelijkheid.
Verschillende soorten aansprakelijkheid:
Aquiliaanse aansprakelijkheid voor de schade die men aan een ander, buiten enig
contractueel verband, veroorzaakt (vb: een stelling die op een auto valt)
Contractuele aansprakelijkheid uit hoofde van een contract of overeenkomst (vb: de
afspraak niet nakomen)
Strafrechtelijke aansprakelijkheid er is geen schade vereist (vb: bouwen van een garage
waar het niet is toegestaan)
Tuchtrechtelijke aansprakelijkheid bij inbreuken op de deontologie
Hoe zijn deontologische regels samengesteld
TUCHTRECHT
= bij een inbreuk wordt er gesanctioneerd door het tuchtrecht. Bepaalde instanties hebben het recht
verkregen om te sanctioneren voor bepaalde beroepsgroepen. Rechtbanken zijn niet bevoegd om
deze straffen uit te spreken.
Wetgever geeft bepaalde instanties het recht de deontologie te sanctioneren voor de
betreffende beroepsgroep
Rechtbanken zijn niet bevoegd om tuchtstraffen uit te spreken (meestal vernietigingsgroep)
,Instanties die waken over deontologie
Advocaten de orde van advocaten
Dokters de orde van geneesheren
Gemeentelijke ambtenaren gemeenteraad
Revisoren IBR (instituut van de bedrijfsrevisoren)
(gecertifieerd) accountants ITAA (instituut for tax advisors and accountant)
De leden van het instituut ITAA
Intern – stagiair -lid
o Bediende/ambtenaar
o Bescherming van de titel
o Aansluiting niet verplicht
Extern – stagiair – lid
o Zelfstandige in hoofd-of bijberoep
o Bescherming van de titel + beroepsuitoefening
o Aansluiting verplicht
De boekhoudvennootschap ITAA-lid
o Bescherming van de titel + beroepsuitoefening
o Aansluiting verplicht
Kenmerken TUCHTRECHT
Specifieke beroepsgroep waarop het betrekking heeft, beperkte wetgeving (veel gebruik gemaakt
van gewoontes en gebruiken)
Beoordeling wordt gedaan door gelijken in plaats van een gemeenrechtelijke rechtbank
ETHISCHE REGELS
= de kritische reflectie over het juiste handelen of de wetenschap van het moraal het goede doen,
juiste, rechtvaardige, morele
Bedrijfsethiek
= toepassen van ethiek op het concrete terrein van de arbeids-en bedrijfswereld; ze hebben
betrekking op
Omkoping
Relatiegeschenken
Belangenconflicten
Discriminatie
Milieu
…
, + richten op cijfermatige en managementprocesaspecten van het bedrijfsleven; boekhouding,
reportages, interne controle,.. aandacht is sterk verhoogd door internationale schandalen
MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN
= een continu verbeteringsproces waarbij ondernemingen vrijwillig op een systematische wijze
overwegingen maken op economisch, milieu en sociaal vlak. De overwegingen worden op een
geïntegreerde manier opgenomen in de gehele bedrijfsvoering.
Deelaspecten
Corporate governance deugdelijk ondernemingsbestuur
Aandacht voor het milieu
Aandacht voor veiligheid en gezondheid van de werknemers
Aandacht voor persoonlijkheid en persoonlijke ontwikkeling van de werknemers
Werknemersbetrokkenheid; dit kan door middel van de ondernemingsraad
Filantropie verbeteren van de levenskwaliteit
= gestimuleerd door de overheid
o Kenniscentrum MVO
o Test-, bewustwordings- en zelfevaluatie instrumenten
CORPORATE GOVERNANCE
= deugdelijk ondernemingsbestuur
= soms vastgelegd in de wetgeving OF in (niet-bindende) codes gebaseerd op “principe comply or
explain” pas je dit niet toe, dan moet je uitleggen waarom je afwijkt
BEDRIJFSETHIEK IN HET ONDERNEMEN
= vaak op de proef gesteld door concurrentie met andere bedrijven of korte termijn vooruitzichten
Doel: win-winsituatie creëren voor verschillende partijen
Vermijden: zero-sum game vermijden dat winst voor de ene, verlies voor de andere is er moet
onderhandeld worden wanneer de belangen van beide partijen tegenover elkaar staan
Evolueren naar sociale ecologische gecorrigeerde vrije markteconomie
Spanningsveld: persoonlijke verantwoordelijkheden VS maatschappelijke
verantwoordelijkheden
Vragen over de wettelijkheid van handelingen
o Juridische normen (ASH) VS ethische normen (morele verantwoordelijkheden)
Ondernemen = intrinsiek als ethisch handelen beschouwd in Westerse vrije markteconomie
Ethiek van de ondernemer vaak beproefd door concurrentie of korte termijn vooruitzichten
1: wat is deontologie?
= regels en waardes wanneer we deze toepassen spreken we over normen
Waarde Norm
= iets dat belangrijk gevonden maakt het in praktijk = gedragsregels
wordt en daarom het nastreven Brengen mogelijk; is afgeleid van
waard is
Daarnaast zijn er ook wetten = normen die afgedwongen worden door de wet en waarvoor je een
sanctie krijgt indien je ze niet naleeft
Deontologie = de plichtenleer van een bepaald beroep
beroepsethiek: wanneer we de beroepscode toepassen “deontologisch” (volgens de
deontologie, volgens de beroepscode)
Deontologische codes voor bepaalde beroepen
Er zijn ook verschillende soorten regels:
Beleefdheidsregels
Spelregels
Ethische regels
Geloofsregels
Wettelijke regels
o In materiële zin: voor iedereen algemeen verbindend voorschrift voor een
bepaalde groep personen
o In formele zin: door wetgever een besluit genomen die door de wetgever tot
stand is gebracht, uitgaand van een wetgevende macht
Deontologische regels = wettelijke regels in materiële zin
= gedragsnormen en juridisch afdwingbaar, bewaakt door overheidsinstanties
Regels in verband met de waardigheid van het beroep vormingsplicht, stageverplichting
Regels in verband met de praktische afspraken onderlinge correspondentie,
kledijvoorschriften
Regels in verband met discretie, beroepsgeheim
Protectionistische, beschermende maatregelen beperkingen inzake reclame
,Wat is ethiek?
= de wetenschap van de moraal nadenken over morele dilemma’s, gewetensvol handelen
= proberen handelen naar waarden en normen dat het voor iedereen goed is
Beroepsethiek
= een geheel van waarden en normen die het handelen van een (lid van) een beroepsgroep stuurt of
zou moeten sturen beschreven in een beroepscode
Bronnen van het recht
De wet in materiële zin
De gewoonte
De rechtspraak
De rechtsleer
Mutatis mutandis gelden deze bronnen ook voor deontologische regels
Aansprakelijkheid binnen de deontologie
Er kunnen ook inbreuken zijn op deze deontologische regels. Inbreuken leiden doorgaans tot
aansprakelijkheid.
Verschillende soorten aansprakelijkheid:
Aquiliaanse aansprakelijkheid voor de schade die men aan een ander, buiten enig
contractueel verband, veroorzaakt (vb: een stelling die op een auto valt)
Contractuele aansprakelijkheid uit hoofde van een contract of overeenkomst (vb: de
afspraak niet nakomen)
Strafrechtelijke aansprakelijkheid er is geen schade vereist (vb: bouwen van een garage
waar het niet is toegestaan)
Tuchtrechtelijke aansprakelijkheid bij inbreuken op de deontologie
Hoe zijn deontologische regels samengesteld
TUCHTRECHT
= bij een inbreuk wordt er gesanctioneerd door het tuchtrecht. Bepaalde instanties hebben het recht
verkregen om te sanctioneren voor bepaalde beroepsgroepen. Rechtbanken zijn niet bevoegd om
deze straffen uit te spreken.
Wetgever geeft bepaalde instanties het recht de deontologie te sanctioneren voor de
betreffende beroepsgroep
Rechtbanken zijn niet bevoegd om tuchtstraffen uit te spreken (meestal vernietigingsgroep)
,Instanties die waken over deontologie
Advocaten de orde van advocaten
Dokters de orde van geneesheren
Gemeentelijke ambtenaren gemeenteraad
Revisoren IBR (instituut van de bedrijfsrevisoren)
(gecertifieerd) accountants ITAA (instituut for tax advisors and accountant)
De leden van het instituut ITAA
Intern – stagiair -lid
o Bediende/ambtenaar
o Bescherming van de titel
o Aansluiting niet verplicht
Extern – stagiair – lid
o Zelfstandige in hoofd-of bijberoep
o Bescherming van de titel + beroepsuitoefening
o Aansluiting verplicht
De boekhoudvennootschap ITAA-lid
o Bescherming van de titel + beroepsuitoefening
o Aansluiting verplicht
Kenmerken TUCHTRECHT
Specifieke beroepsgroep waarop het betrekking heeft, beperkte wetgeving (veel gebruik gemaakt
van gewoontes en gebruiken)
Beoordeling wordt gedaan door gelijken in plaats van een gemeenrechtelijke rechtbank
ETHISCHE REGELS
= de kritische reflectie over het juiste handelen of de wetenschap van het moraal het goede doen,
juiste, rechtvaardige, morele
Bedrijfsethiek
= toepassen van ethiek op het concrete terrein van de arbeids-en bedrijfswereld; ze hebben
betrekking op
Omkoping
Relatiegeschenken
Belangenconflicten
Discriminatie
Milieu
…
, + richten op cijfermatige en managementprocesaspecten van het bedrijfsleven; boekhouding,
reportages, interne controle,.. aandacht is sterk verhoogd door internationale schandalen
MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN
= een continu verbeteringsproces waarbij ondernemingen vrijwillig op een systematische wijze
overwegingen maken op economisch, milieu en sociaal vlak. De overwegingen worden op een
geïntegreerde manier opgenomen in de gehele bedrijfsvoering.
Deelaspecten
Corporate governance deugdelijk ondernemingsbestuur
Aandacht voor het milieu
Aandacht voor veiligheid en gezondheid van de werknemers
Aandacht voor persoonlijkheid en persoonlijke ontwikkeling van de werknemers
Werknemersbetrokkenheid; dit kan door middel van de ondernemingsraad
Filantropie verbeteren van de levenskwaliteit
= gestimuleerd door de overheid
o Kenniscentrum MVO
o Test-, bewustwordings- en zelfevaluatie instrumenten
CORPORATE GOVERNANCE
= deugdelijk ondernemingsbestuur
= soms vastgelegd in de wetgeving OF in (niet-bindende) codes gebaseerd op “principe comply or
explain” pas je dit niet toe, dan moet je uitleggen waarom je afwijkt
BEDRIJFSETHIEK IN HET ONDERNEMEN
= vaak op de proef gesteld door concurrentie met andere bedrijven of korte termijn vooruitzichten
Doel: win-winsituatie creëren voor verschillende partijen
Vermijden: zero-sum game vermijden dat winst voor de ene, verlies voor de andere is er moet
onderhandeld worden wanneer de belangen van beide partijen tegenover elkaar staan
Evolueren naar sociale ecologische gecorrigeerde vrije markteconomie
Spanningsveld: persoonlijke verantwoordelijkheden VS maatschappelijke
verantwoordelijkheden
Vragen over de wettelijkheid van handelingen
o Juridische normen (ASH) VS ethische normen (morele verantwoordelijkheden)
Ondernemen = intrinsiek als ethisch handelen beschouwd in Westerse vrije markteconomie
Ethiek van de ondernemer vaak beproefd door concurrentie of korte termijn vooruitzichten
