Leerdoelen epitheelweefsel:
De basisstructuur en plaatsen van voorkomen van de diverse vormen en varianten van
epitheelweefsel globaal kunnen beschrijven.
Naam weefsel Aantal lagen Plaatsen Functie
Stratified squamous epithelium (gelaagd Meerdere Huid, mond, anus Bescherming
plaveiselepitheel)
Pseudostratified columnar epithelium (pseudo- 1 Membraan in het Absorptie
gelaagd kolomepitheel) verteringsstelsel
Simple squamous epithelium (eenvoudig 1 Bloedvaten en luchtzakjes Diffusie
plaveiselepitheel) van de longen
Simple columnar epithelium (eenvoudig 1 Membraan van de Secretie of
kolomepitheel) darmen actieve absorptie
Cuboidal epithelium (kubusvormig epitheel) 1 Rondom niertubules en Secretie
klieren
Kennis hebben van de verscheidenheid aan functies die door het epitheel / de epitheelcellen
kunnen worden uitgeoefend.
1. Bescherming
2. Absorptie
3. Filtratie
4. Excretie
5. Secretie
De structuur en de functie van tight junctions, desmosomen en gap junctions
kunnen beschrijven.
Tight junctions: verbinden cellen zodat er een ondoordringbare verbinding aanwezig
is (bijvoorbeeld in de darmen).
Desmosomen: cellen aan elkaar vastmaken (in het hart en spieren). Hieraan zitten
intermediate filamenten, hieraan zijn ze ook te herkennen.
Gap junctions: uitwisselen van ionen en andere moleculen (in de zenuwcellen). Deze
zijn belangrijk voor de communicatie.
De processen kunnen beschrijven die plaatsvinden in meerlagig plat verhoornd
epitheel.
In de meest basale laag van het epidermis ontstaan nieuwe cellen omdat deze
mitotisch actief zijn. Deze schuiven op naar boven waarbij ze ook veranderen van kubisch /
laagcilindrisch naar steeds platter wordende cellen. Terwijl dit gebeurt produceren de cellen steeds
meer keratine. Vanaf een bepaalde hoogte gaan ze ook keratohyaline (grove korrels) produceren.
Dan komt er een laag me dode en levende cellen. De cellen zijn dood als ze overvol zijn met keratine.
Tenslotte is de laatste laag alleen maar afgestorven cellen.
De embryonale ontwikkeling van de exocriene klieren en van endocriene klieren kunnen
beschrijven.
Een exocriene klier wordt gevormd doordat de epitheelcellen naar binnen groeien en dus het weefsel
onder het epitheel doorboren. Hier vormen ze een soort kanaal waarna later een holte hierin
ontstaat.
Een endocriene klier wordt ook gevormd doordat de epitheelcellen naar binnen groeien en dus het
weefsel onder het epitheel doorboren. Dan zal er een klompje epitheelcellen zich in het weefsel
vormen, waar ever later de aansluiting met het epitheel wordt doorbroken en in verband komen met
een bloedvat.
, Leerdoelen steunweefsel:
De basisstructuur, plaatsen van voorkomen en functies van de diverse vormen en varianten van
steunweefsel globaal kunnen beschrijven.
Naam weefsel Functie Bestaat uit
Losmazig bindweefsel Bindt epitheel met onderliggende weefsel en Collagene, reticulaire en elastische vezels
houdt organen op z’n plaats
Vezelig bindweefsel Spieren aan botten verbinden (pezen) Dichtverpakte collagene vezels
Bot Stevigheid en bescherming Osteoblasten vormen een matrix van
collageen waarin Ca, Mg en P-ionen een
mineraal mee vormt.
Vetweefsel Bescherming en brandstofopslag Losmazig weefsel dat vet opslaat
Kraakbeen Wrijving verminderen Chondrocyten scheiden collageen en
chindroitinsulfaat uit dat kraakbeen vormt.
Bloed Transport van voedingsstoffen Bloedcellen, plaatjes en plasma
Waarom wordt ook het bloed tot het steunweefsel gerekend?
Omdat deze een matrix heeft. De levende cellen zijn de rode bloedcellen (erythrocyten) en witte
vloedcellen (leukocyten). Het vloeibare gedeelte is de matrix en wordt plasma genoemd
Weten welke de belangrijkste bestanddelen van de matrix zijn en wat hun (chemische) structuur
en hun functie is.
De matrix bevat bindweefselvezels:
Collagene vezels: zorgt voor sterkte / flexibiliteit en functioneert in het behouden van de
vorm van het lichaam.
Reticulaire vezels: variant van de collagene vezels. Verlenen ondersteuning aan
beenmergcellen.
Elastische vezels: vormen via vertakkingen een netwerk (bijv. in de wand van bloedvaten).
Kunnen toelichten dat de eigenschappen van de steunweefsels vooral bepaald worden door de
extracellulaire matrix.
De samenstelling van de matrix staat in direct verband met de mechanische eigenschappen van het
bindweefsel. De cellen staan soms zelfs helemaal niet met elkaar in contact. De verschillen in
eigenschappen zijn het die de verschillen in steunweefsel bepalen.
Weten hoe kraakbeenstukken kunnen groeien.
De groei van kraakbaan vindt interstitieel en appositioneel plaats.
Interstitiële groei: dit is de groei van binnenuit waarbij chondrocyten zich delen in een lacune
Appositionele groei: dit is de groei van buitenaf door chondroblasten (later geëvolueerd tot
chondrocyten) en zo wordt er kraakbeen van buitenaf op gezet. Dit soort kraakbeen is goed
doorbloed dus kan veel langer delen dan interstitïele groei.
Weten hoe beenstukken kunnen groeien en inzicht hebben in de wijze waarop er voor gezorgd
wordt dat de beenstukken niet te zwaar / massief worden.
Osteoclasten zitten aan de binnenkant van het bot. Deze halen osteocyten (bot) weg waardoor het
bot lichter wordt. Ondertussen wordt aan de buitenkant nieuw bot erop gezet, hierdoor groeit het
bot wel zonder massief te worden.
De basisstructuur en plaatsen van voorkomen van de diverse vormen en varianten van
epitheelweefsel globaal kunnen beschrijven.
Naam weefsel Aantal lagen Plaatsen Functie
Stratified squamous epithelium (gelaagd Meerdere Huid, mond, anus Bescherming
plaveiselepitheel)
Pseudostratified columnar epithelium (pseudo- 1 Membraan in het Absorptie
gelaagd kolomepitheel) verteringsstelsel
Simple squamous epithelium (eenvoudig 1 Bloedvaten en luchtzakjes Diffusie
plaveiselepitheel) van de longen
Simple columnar epithelium (eenvoudig 1 Membraan van de Secretie of
kolomepitheel) darmen actieve absorptie
Cuboidal epithelium (kubusvormig epitheel) 1 Rondom niertubules en Secretie
klieren
Kennis hebben van de verscheidenheid aan functies die door het epitheel / de epitheelcellen
kunnen worden uitgeoefend.
1. Bescherming
2. Absorptie
3. Filtratie
4. Excretie
5. Secretie
De structuur en de functie van tight junctions, desmosomen en gap junctions
kunnen beschrijven.
Tight junctions: verbinden cellen zodat er een ondoordringbare verbinding aanwezig
is (bijvoorbeeld in de darmen).
Desmosomen: cellen aan elkaar vastmaken (in het hart en spieren). Hieraan zitten
intermediate filamenten, hieraan zijn ze ook te herkennen.
Gap junctions: uitwisselen van ionen en andere moleculen (in de zenuwcellen). Deze
zijn belangrijk voor de communicatie.
De processen kunnen beschrijven die plaatsvinden in meerlagig plat verhoornd
epitheel.
In de meest basale laag van het epidermis ontstaan nieuwe cellen omdat deze
mitotisch actief zijn. Deze schuiven op naar boven waarbij ze ook veranderen van kubisch /
laagcilindrisch naar steeds platter wordende cellen. Terwijl dit gebeurt produceren de cellen steeds
meer keratine. Vanaf een bepaalde hoogte gaan ze ook keratohyaline (grove korrels) produceren.
Dan komt er een laag me dode en levende cellen. De cellen zijn dood als ze overvol zijn met keratine.
Tenslotte is de laatste laag alleen maar afgestorven cellen.
De embryonale ontwikkeling van de exocriene klieren en van endocriene klieren kunnen
beschrijven.
Een exocriene klier wordt gevormd doordat de epitheelcellen naar binnen groeien en dus het weefsel
onder het epitheel doorboren. Hier vormen ze een soort kanaal waarna later een holte hierin
ontstaat.
Een endocriene klier wordt ook gevormd doordat de epitheelcellen naar binnen groeien en dus het
weefsel onder het epitheel doorboren. Dan zal er een klompje epitheelcellen zich in het weefsel
vormen, waar ever later de aansluiting met het epitheel wordt doorbroken en in verband komen met
een bloedvat.
, Leerdoelen steunweefsel:
De basisstructuur, plaatsen van voorkomen en functies van de diverse vormen en varianten van
steunweefsel globaal kunnen beschrijven.
Naam weefsel Functie Bestaat uit
Losmazig bindweefsel Bindt epitheel met onderliggende weefsel en Collagene, reticulaire en elastische vezels
houdt organen op z’n plaats
Vezelig bindweefsel Spieren aan botten verbinden (pezen) Dichtverpakte collagene vezels
Bot Stevigheid en bescherming Osteoblasten vormen een matrix van
collageen waarin Ca, Mg en P-ionen een
mineraal mee vormt.
Vetweefsel Bescherming en brandstofopslag Losmazig weefsel dat vet opslaat
Kraakbeen Wrijving verminderen Chondrocyten scheiden collageen en
chindroitinsulfaat uit dat kraakbeen vormt.
Bloed Transport van voedingsstoffen Bloedcellen, plaatjes en plasma
Waarom wordt ook het bloed tot het steunweefsel gerekend?
Omdat deze een matrix heeft. De levende cellen zijn de rode bloedcellen (erythrocyten) en witte
vloedcellen (leukocyten). Het vloeibare gedeelte is de matrix en wordt plasma genoemd
Weten welke de belangrijkste bestanddelen van de matrix zijn en wat hun (chemische) structuur
en hun functie is.
De matrix bevat bindweefselvezels:
Collagene vezels: zorgt voor sterkte / flexibiliteit en functioneert in het behouden van de
vorm van het lichaam.
Reticulaire vezels: variant van de collagene vezels. Verlenen ondersteuning aan
beenmergcellen.
Elastische vezels: vormen via vertakkingen een netwerk (bijv. in de wand van bloedvaten).
Kunnen toelichten dat de eigenschappen van de steunweefsels vooral bepaald worden door de
extracellulaire matrix.
De samenstelling van de matrix staat in direct verband met de mechanische eigenschappen van het
bindweefsel. De cellen staan soms zelfs helemaal niet met elkaar in contact. De verschillen in
eigenschappen zijn het die de verschillen in steunweefsel bepalen.
Weten hoe kraakbeenstukken kunnen groeien.
De groei van kraakbaan vindt interstitieel en appositioneel plaats.
Interstitiële groei: dit is de groei van binnenuit waarbij chondrocyten zich delen in een lacune
Appositionele groei: dit is de groei van buitenaf door chondroblasten (later geëvolueerd tot
chondrocyten) en zo wordt er kraakbeen van buitenaf op gezet. Dit soort kraakbeen is goed
doorbloed dus kan veel langer delen dan interstitïele groei.
Weten hoe beenstukken kunnen groeien en inzicht hebben in de wijze waarop er voor gezorgd
wordt dat de beenstukken niet te zwaar / massief worden.
Osteoclasten zitten aan de binnenkant van het bot. Deze halen osteocyten (bot) weg waardoor het
bot lichter wordt. Ondertussen wordt aan de buitenkant nieuw bot erop gezet, hierdoor groeit het
bot wel zonder massief te worden.
